Oxford COVID-19 Aşısı Güven ve Uyum Ölçeği

Özet

Oxford COVID-19 Aşısı Güven ve Uyum Ölçeği, bireylerin COVID-19 aşısı hakkındaki güven düzeylerini ve aşı önerilerine uyum gösterme eğilimlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Bu ölçeğin Türk kültürüne uyarlama çalışması 2021 yılında gerçekleştirilmiştir. Ölçek, pandemi döneminde halk sağlığı stratejilerinin etkinliğini değerlendirmek ve aşı tereddüdü gibi kritik konuları incelemek için önemli bir kaynak sağlamaktadır. Psikometrik özelliklerinin incelenmesi, aracın Türkiye popülasyonunda geçerli ve güvenilir bir şekilde kullanılabileceğini göstermeyi amaçlamıştır.

Anahtar Kelimeler

COVID-19, Aşı Güveni, Aşı Uyum Ölçeği, Halk Sağlığı, Psikometri, Ölçek Uyarlaması, Pandemi, Davranışsal Uyum

Yazarlar

Küçük, E., Yeşilçiçek Çalık, K., Erkaya, R., Kanbay, Y.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, küresel bir kriz olan COVID-19 pandemisi sırasında bireylerin aşıya yönelik tutumlarını, inançlarını ve davranışsal niyetlerini sistematik olarak değerlendirmektir. Bu ölçek, aşı karşıtlığının veya tereddüdünün altında yatan psikolojik ve sosyal faktörleri belirleyerek, halk sağlığı kampanyalarının ve iletişim stratejilerinin bu faktörlere göre şekillendirilmesine yardımcı olmayı hedefler.

Türkçe uyarlama çalışması ise, orijinal ölçeğin kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlayarak, Türkiye’deki araştırmacıların aşı güveni üzerine uluslararası düzeyde karşılaştırılabilir veriler toplamasını mümkün kılmaktır. Bu sayede, Türkiye’deki aşı politikalarının kabul düzeyi hakkında bilimsel kanıtlar elde edilmiştir.

Yapı

Oxford COVID-19 Aşısı Güven ve Uyum Ölçeği, iki temel psikolojik yapıyı ölçmektedir: Aşı Güveni ve Aşı Uyum Davranışı. Aşı Güveni, bireyin aşının güvenliğine, etkinliğine ve ilgili sağlık otoritelerinin şeffaflığına olan inancını kapsar. Uyum Davranışı ise, bireyin aşı olmayı isteme ve aşı takvimine uyma yönündeki niyetini veya fiili davranışını yansıtır.

Bu ölçek, bireysel farklılıkları dikkate alarak, aşı tereddüdünü tek bir değişken yerine, güven ve davranışsal niyet gibi çok boyutlu bir perspektifle ele almaktadır. Bu ayrım, aşı kararlarını etkileyen faktörlerin derinlemesine anlaşılması için kritiktir.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması, ölçeğin geçerlik analizlerini içermiştir. Çalışmada, aracın yapı geçerliğini test etmek amacıyla faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, maddelerin teorik olarak öngörülen yapıları (güven ve uyum) ne ölçüde temsil ettiğini araştırmıştır. Ayrıca, ölçeğin içerik geçerliği için uzman görüşlerine başvurulmuş ve dilsel eşdeğerlik çalışmaları yapılmıştır.

Güvenirlik

Türk kültürüne uyarlama sürecinde ölçeğin güvenirlik düzeyi de detaylıca incelenmiştir. Güvenirlik, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını ifade eder. Bu kapsamda genellikle iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplamaları yapılır. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda yüksek düzeyde tutarlılığa sahip olduğunu gösterir. Bu çalışma, ölçeğin Türkçe formunun yüksek iç tutarlılığa sahip olduğunu ortaya koymuştur.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla faktör analizi gerçekleştirilmiştir. Uyarlama çalışmalarında genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılır. DFA, orijinal ölçeğin faktör yapısının (muhtemelen iki faktörlü: Güven ve Uyum) Türk örnekleminde de korunduğunu doğrulamayı amaçlar. Bu analizler, ölçeğin maddelerinin ilgili alt boyutlara beklenen şekilde yüklendiğini göstererek, ölçeğin yapısal bütünlüğünü kanıtlamıştır.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Kendini Bildirim Ölçeği (Likert Tipi Derecelendirme Formatı Kullanılmaktadır)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon ve Yetişkin Sağlık Hizmeti Kullanıcıları

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Türkiye’de yaşayan, okuryazar yetişkin bireyler üzerinde uygulanmıştır.

Test Metodolojisi: Kantitatif araştırma yöntemi kullanılarak, psikometrik özelliklerin belirlenmesine yönelik kesitsel bir çalışma yürütülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Aşı Tereddüdü, Psikolojik Ölçekler, COVID-19 Aşı Güveni, Hemşirelik Araştırmaları, Türk Kültürüne Uyarlama, Sağlık İnancı Modelleri

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Ebru KÜÇÜK

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin yayınlandığı ve uyarlama çalışmasının yapıldığı yıl 2021‘dir. Ölçeğin kullanımı için izinler ve ücret bilgileri, sorumlu yazar (Ebru KÜÇÜK) veya orijinal ölçeğin geliştiricileri ile iletişime geçilerek öğrenilmelidir.

Referanslar

Küçük, E., Yeşilçiçek Çalık, K. , Erkaya, R. & Kanbay, Y. (2021). Oxford COVID-19 Aşısı Güven ve Uyum Ölçeği’nin Türk kültürüne uyarlanması ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi. Kadın Sağlığı Hemşireliği Dergisi, 7(3), 197-214.

Makaleye Dergipark üzerinden erişim sağlanabilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: oxford-covid-19-asisi-guven-ve-uyum-olcegi-toad.pdf

Oxford COVID-19 Aşısı Güven ve Uyum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır.