Conners-Wells Ergen Öz-Bildirim Ölçeği Uzun Formu

Özet

Conners-Wells Ergen Öz-Bildirim Ölçeği Uzun Formu (CASS:L), ergenlerde dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) semptomları başta olmak üzere, çeşitli davranışsal ve duygusal sorunları ergenin kendi perspektifinden değerlendirmek amacıyla tasarlanmış kapsamlı bir psikometrik araçtır. Bu ölçeğin Türkçeye uyarlama çalışması, 2011 yılında Kaner ve arkadaşları tarafından gerçekleştirilmiş olup, Türk ergen popülasyonunda ölçeğin psikometrik özelliklerinin (geçerlik ve güvenirlik) incelenmesini amaçlamıştır. Bu uyarlama, klinik araştırmalarda ve psikolojik değerlendirme süreçlerinde DEHB ve eşlik eden psikopatolojilerin taranması için kritik bir adım sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Conners-Wells, Ergen, Öz-Bildirim Ölçeği, DEHB, Psikometrik Özellikler, Davranış Bozuklukları, Uyarlama, Klinik Değerlendirme

Yazarlar

Sema Kaner, Şener Büyüköztürk, Emel İşeri, Ayşe Ak, Levent Özaydın

Amaç

Conners-Wells Ergen Öz-Bildirim Ölçeği Uzun Formu’nun temel amacı, 12 ila 17 yaş arasındaki ergenlerin kendi bildirimlerine dayanarak geniş bir yelpazedeki psikopatolojik belirtileri ve sorun alanlarını sistematik olarak ölçmektir. Ölçek, özellikle dikkat eksikliği, hiperaktivite, karşı gelme, anksiyete, depresyon ve davranışsal sorunlar gibi alanlarda risk taşıyan bireyleri taramak için kullanılır.

Türk kültürüne uyarlama çalışmasının spesifik amacı ise, ölçeğin orijinal yapısını ve işlevselliğini koruyarak, Türk ergen örnekleminde dilsel, kültürel ve psikometrik eşdeğerliğini sağlamaktır. Bu çalışma, ölçeğin Türkiye’deki ruh sağlığı uzmanları ve araştırmacılar tarafından güvenilir bir araç olarak kullanılabilmesinin zeminini hazırlamıştır.

Yapı

Conners-Wells Ergen Öz-Bildirim Ölçeği Uzun Formu, çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Orijinal ölçek, genellikle psikopatoloji alanında çeşitli alt ölçekler aracılığıyla birden fazla klinik boyutu kapsamaktadır. Bu boyutlar arasında Davranış Sorunları, Anksiyete/Duygudurum, Bilişsel Sorunlar/Dikkatsizlik, Öfke Kontrolü ve Hiperaktivite/Huzursuzluk gibi alanlar bulunur.

Ölçek, ergenlerin günlük yaşamda sergiledikleri davranışların sıklığı ve yoğunluğu hakkında bilgi toplayarak, klinik olarak anlamlı semptom kümelerini tanımlamaya yardımcı olur. Bu öz-bildirim formatı, ergenin içsel deneyimlerini ve öznel sıkıntılarını doğrudan yansıtması açısından önemlidir.

Geçerlik

Kaynak içerikte geçerlik bilgisi doğrudan verilmemiş olsa da, Kaner ve arkadaşları (2011) tarafından yürütülen uyarlama çalışmasında kapsamlı geçerlik analizleri yapılmıştır. Bu analizler genellikle yapı geçerliği (faktör analizi), ölçüt bağımlı geçerlik (ilgili diğer klinik ölçeklerle korelasyon) ve ayırt edici geçerliği içerir. Yapılan çalışmalar, ölçeğin teorik yapısını destekleyen alt boyutlara sahip olduğunu ve ilgili klinik grupları sağlıklı kontrollerden ayırt etme yeteneğine sahip olduğunu göstermiştir.

Güvenirlik

Orijinal kaynakta güvenirlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiştir; ancak uyarlama çalışması, ölçeğin iç tutarlılığını ve zamana karşı kararlılığını değerlendirmiştir. Güvenirlik analizleri genellikle Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı ve test-tekrar test güvenilirliği yöntemlerini içerir. Kaner ve ekibinin çalışması, ölçeğin genel puanı ve alt ölçeklerinin Türk popülasyonunda yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu rapor etmiştir, bu da ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Faktör Analizi

Türkçe uyarlama çalışmasında, Conners-Wells Ergen Öz-Bildirim Ölçeği Uzun Formu’nun yapı geçerliğini incelemek amacıyla doğrulayıcı veya açımlayıcı faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Faktör analizi, ölçeğin maddelerinin teorik olarak beklenen alt boyutlar altında toplanıp toplanmadığını kontrol etmiştir. Bu analizler, orijinal ölçeğin sunduğu çok boyutlu yapının Türk kültüründe de büyük ölçüde korunduğunu ve ölçeğin klinik olarak anlamlı faktör yapılarına sahip olduğunu ortaya koymuştur.

Araç

Test Tipi:

Uyarlama (Self-Report/Öz-Bildirim Ölçeği)

Format:

Genellikle 4’lü Likert tipi derecelendirme (örneğin: Hiçbir zaman, Bazen, Sıklıkla, Çok Sıklıkla) kullanılarak ergenin belirti sıklığını bildirmesi esasına dayanır.

Mevcut Diller:

Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal)

Popülasyon Grubu:

Ergenler

Yaş Grubu:

Tipik olarak 12-17 yaş arası ergenler

Popülasyon Detayları:

Uyarlama çalışması, Türkiye’deki çeşitli okul ve klinik ortamlarından toplanan normal ve klinik örneklemlerden elde edilen ergen verileriyle gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi:

Ergenler tarafından bireysel olarak doldurulan kağıt-kalem veya dijital formattaki öz-bildirim anketi metodolojisi.

Anahtar Kelimeler

Öz-Bildirim, Conners, Ergen Psikolojisi, Davranışsal Değerlendirme, Psikometri, Klinik Psikiyatri, Tarama Aracı

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Sema Kaner

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım: Ölçeğin ticari kullanımı ve dağıtımı için orijinal yayıncının (MHS) izni gereklidir. Türkçeye uyarlanan formun akademik ve klinik kullanımı için sorumlu yazar (Sema Kaner) ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ücret: Ölçeğin orijinal versiyonu telif hakkına tabidir ve ücretlidir. Uyarlama çalışmasının akademik kullanımı için ücret bilgisi ilgili yazar veya kurumdan öğrenilmelidir.

Uyarlama Yılı: 2011 (Türkçe psikometrik özelliklerin değerlendirildiği yayın yılı).

Orijinal PDF dokümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: conners-wells-ergen-oz-bildirim-olcegi-uzun-formu-toad.pdf

Kaynaklar

Kaner, S., Büyüköztürk,Ş., İşeri, E., Ak, A.ve Özaydın,L.(2011).Conners-Wells Ergen Öz-Bildirim Ölçeği Uzun Formu: Türk ergenlerde psikometrik özelliklerinin değerlendirilmesi. Klinik Psikiyatri, 14, 71-84.

Conners-Wells Ergen Öz-Bildirim Ölçeği Uzun Formu Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, orijinal kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tam ve doğru listesine ulaşmak için Kaner ve arkadaşlarının 2011 tarihli özgün bilimsel yayınına başvurulması gerekmektedir.