Çokkültürlü Yeterlilik Algıları Ölçeği

Özet

Çokkültürlü Yeterlilik Algıları Ölçeği (ÇYÖA), bireylerin farklı kültürel gruplarla etkileşim kurma ve onlara yönelik hizmet sunma konusundaki algılanan yeterliliklerini ölçmek amacıyla 2011 yılında Başbay ve Kağnıcı tarafından geliştirilmiş öz bildirime dayalı bir ölçektir. Ölçek, 41 maddeden ve Bilgi, Farkındalık ve Beceri olmak üzere üç alt boyuttan oluşmaktadır. Yapılan faktör analizi ile yapı geçerliliği desteklenmiş olup, genel Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı 0.95 gibi oldukça yüksek bir değerde bulunmuştur. Bu ölçek, özellikle eğitim ve psikolojik danışmanlık alanlarında bireylerin çokkültürlü yeterlilik düzeylerini değerlendirmek için güvenilir bir araç olarak kabul edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Çokkültürlülük, Çokkültürlü Yeterlilik, Algı, Psikolojik Ölçme, Ölçek Geliştirme, Faktör Analizi, Cronbach Alfa.

Yazarlar

Başbay, A., Kağnıcı, D. Y.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin çokkültürlü yeterlilik alanındaki kendilerini algılama biçimlerini ve bu alandaki yetkinlik düzeylerini kapsamlı bir şekilde belirlemektir. Özellikle kültürel çeşitliliğin yüksek olduğu eğitim ve hizmet sektörlerinde, profesyonellerin kendilerini ne ölçüde yeterli ve hazırlıklı gördüklerinin tespit edilmesi, mesleki gelişim programlarının ve müfredatın şekillendirilmesi açısından kritik öneme sahiptir.

Yapı

Çokkültürlü Yeterlilik Algıları Ölçeği, çokkültürlü yeterliliğin üç temel bileşenini yansıtan 41 madde ve üç alt boyuttan oluşmaktadır. Bu boyutlar, bireyin kültürel olarak yetkin davranış sergilemesi için gerekli olan bilişsel, duyuşsal ve beceriye dayalı alanları kapsamaktadır:

• Bilgi: Farklı kültürler, gruplar ve dünya görüşleri hakkındaki kuramsal ve olgusal bilgiyi ne kadar edindiğine dair algıları ölçer.
• Farkındalık: Kişinin kendi kültürel değerleri, önyargıları ve varsayımları hakkındaki içgörüsünü ve kültürel farklılıklara karşı gösterdiği hassasiyeti değerlendirir.
• Beceri: Kültürel olarak uygun ve etkili müdahale stratejilerini uygulama yeteneğine dair algılanan yeterliliği kapsar.

Geçerlik

Ölçeğin bilimsel geçerliliğini kanıtlamak amacıyla kapsamlı psikometrik çalışmalar yapılmıştır. En önemli geçerlilik kanıtı, ölçeğin kuramsal yapıyı ne derece yansıttığını gösteren yapı geçerliliğidir. Bu amaçla, ölçek maddelerinin faktör yüklerinin belirlenmesi ve boyutlandırılması için faktör analizi uygulanmıştır. Analiz sonuçları, ölçeğin öngörülen üç boyutlu yapıyı başarılı bir şekilde temsil ettiğini göstermiş ve ölçeğin çokkültürlü yeterlilik algılarını ölçmekte geçerli bir araç olduğunu teyit etmiştir.

Güvenilirlik

Çokkültürlü Yeterlilik Algıları Ölçeği, yüksek düzeyde güvenilirliğe sahiptir. Ölçeğin 41 maddesinin iç tutarlılığını değerlendirmek için Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Ölçeğin tümü için elde edilen iç tutarlılık katsayısı 0.95 olarak belirlenmiştir, bu değer ölçeğin mükemmel bir iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

Alt boyutların güvenilirlik katsayıları da kabul edilebilir düzeyin oldukça üzerindedir:

• “Beceri” alt boyutu için iç tutarlılık katsayısı: 0.91
• “Farkındalık” alt boyutu için iç tutarlılık katsayısı: 0.85
• “Bilgi” alt boyutu için iç tutarlılık katsayısı: 0.87

Elde edilen tüm bu değerler, bu ölçeğin, bireylerin kültürel yeterlik algılarını ölçme konusunda son derece güvenilir bir ölçme aracı olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Geliştirme çalışmasında, ölçeğin yapısal temelini ortaya koymak amacıyla faktör analizi yürütülmüştür. Analiz, ölçekteki maddelerin yapı geçerliliğini destekleyecek şekilde üç ayrı boyutta (Bilgi, Farkındalık, Beceri) gruplandığını göstermiştir. Bu faktör yapısı, ölçeğin kuramsal çerçevesiyle tam olarak örtüşmekte ve ölçeğin farklı yeterlilik alanlarını ayrıştırabildiğini göstermektedir. Faktör yükleri, her bir maddenin kendi alt boyutu içerisindeki güçlü ve anlamlı katkısını doğrulamıştır.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme (Öz Bildirime Dayalı Psikolojik Ölçek)

Format: 41 maddeden oluşan, 3 alt boyutlu Likert tipi derecelendirme ölçeği.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri ve ilgili meslek gruplarından yetişkinler.

Yaş Grubu: Yetişkin

Popülasyon Detayları: Geliştirme aşamasında Eğitim Bilimleri alanında öğrenim gören üniversite öğrencileri üzerinde çalışılmıştır.

Test Metodolojisi: Üçlü derecelendirme sistemi kullanılmaktadır:

• Uygun
• Kısmen Uygun
• Uygun Değil

Anahtar Kelimeler

Kültürel Yetkinlik, Psikometri, Öğretmen Yeterliliği, Eğitim Psikolojisi, Çokkültürlü Yeterlilik.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanan Kaynakta Yoktur.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Sağlanan Kaynakta Yoktur.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2011 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik veya ticari amaçlarla kullanımı için yazarlarla iletişim kurulması gerekmektedir. İletişim için [email protected] adresi kullanılabilir.

Orijinal makaleye erişim bağlantısı: google.com.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdan indirilebilir:

The original PDF can be downloaded here: cokkulturlu-yeterlilik-algilari-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Başbay, A. ve Kağnıcı, D. Y.(2011). Çokkültürlü yeterlik algıları ölçeği: Bir ölçek geliştirme çalışması. Eğitim ve Bilim, 36(161), 199-212.

Çokkültürlü Yeterlilik Algıları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte belirtilmemiştir.