Çokkültürlü Yeterlik Ölçeği

Özet

Çokkültürlü Yeterlik Ölçeği, bireylerin farklı kültürel gruplarla etkileşimde bulunma, bu gruplara dair bilgi sahibi olma ve kültürel çeşitliliğe yönelik öğretimsel uygulamaları hayata geçirme konusundaki yeterliklerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, Akcaoğlu ve Arsal (2018) tarafından Türkçe’ye uyarlanmıştır. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türkiye bağlamında geçerliğini ve güvenirliğini test etmeyi hedeflemiştir. Ölçek, 3 ana alt boyut ve toplam 26 maddeden oluşmaktadır ve özellikle eğitim veya sosyal bilimler alanlarında çalışan bireylerin Çokkültürlü Yeterlik düzeylerini belirlemekte kullanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Çokkültürlü Yeterlik, Kültürel Farklılıklar, Öz Yeterlik, Uyarlama Çalışması, Geçerlik, Güvenirlik

Yazarlar

Mustafa Öztürk Akcaoğlu, Zeynep Arsal

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin çokkültürlü ortamlarda ne derecede yetkin olduklarını, bu yeterliğin bileşenleri olan deneyim, bilgi ve öz yeterlik düzeylerini saptamaktır. Orijinal ölçeğin Türkçeye uyarlanması, bu kavramsal yapının Türkiye’deki kültürel ve eğitimsel bağlamda geçerliliğini ve güvenilirliğini sağlamak amacıyla gerçekleştirilmiştir.

Bu araç, özellikle öğretmen adaylarının veya eğitimcilerin, kültürel farklılıkları olan öğrenci gruplarına karşı sahip oldukları önyargıları azaltıcı ve kapsayıcı öğretim aktiviteleri planlama yeteneklerini ölçerek, mesleki gelişim ihtiyaçlarını belirlemeye yardımcı olmayı hedeflemektedir. Ölçek, çokkültürlü öğretime yönelik tutumları ve amaçları da dolaylı olarak değerlendiren ek bir madde içermektedir.

Yapı

Çokkültürlü Yeterlik Ölçeği, çokkültürlü yeterlik yapısını 3 temel alt boyut üzerinden incelemektedir. Ölçek toplam 26 maddeden oluşmaktadır. Bu alt boyutlar ve madde sayıları şunlardır:

• Deneyim (5 madde): Bireyin çocukluk ve gençlik dönemlerinde kendinden farklı kültürel veya sosyal gruplarla ne kadar etkileşimde bulunduğunu ölçer. Bu, geçmiş etkileşimlerin yeterlik üzerindeki rolünü inceler.
• Bilgi (4 madde): Bireyin kültürel farklılıklar, azınlık grupları ve çokkültürlülük kavramına dair sahip olduğu teorik ve pratik bilgiyi değerlendirir.
• Öz Yeterlik (17 madde): Bireyin farklılıkları olan gruplara yönelik öğretimsel veya sosyal müdahalelerde bulunma yeteneğine olan inancını, yani öz yeterlik düzeyini ölçer. Bu, ölçeğin en geniş alt boyutunu oluşturur.

Geçerlik

Çokkültürlü Yeterlik Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması sırasında, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı doğru bir şekilde ölçüp ölçmediğini belirlemek için kapsamlı geçerlik çalışmaları yürütülmüştür. Elde edilen verilerin yapı geçerliği çalışmalarına uygun olduğu tespit edilmiştir.

Yapı geçerliği analizi öncesinde, madde analizleri gerçekleştirilmiştir. Bu süreçte, madde toplam korelasyonları incelenmiş ve alt %27’lik gruplar ile üst %27’lik grupların madde ortalamaları arasındaki farkların istatistiksel olarak anlamlılık düzeyleri kontrol edilmiştir. Bu analizler, ölçek maddelerinin ayırt edicilik gücünü doğrulamıştır. Bu ön analizlerin ardından doğrulayıcı ve/veya açımlayıcı faktör analizi uygulanmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik düzeyi, iç tutarlılık katsayısı hesaplanarak belirlenmiştir. Bu amaçla, en yaygın kullanılan yöntem olan Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı hesaplanmıştır.

Yapılan analizler sonucunda, ölçeğin Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı 0,87 olarak bulunmuştur. Psikometrik standartlara göre, bu değer ölçeğin kabul edilebilir düzeyde ve yüksek iç tutarlılığa sahip olduğunu ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Çokkültürlü Yeterlik Ölçeği’nin Türkçe formunun yapısal uygunluğunu test etmek amacıyla madde analizleri sonrasında Faktör Analizi gerçekleştirilmiştir. Faktör analizi, ölçeğin orijinal yapısında belirtilen üç alt boyutlu yapının (Deneyim, Bilgi, Öz Yeterlik) Türk örnekleminde de korunup korunmadığını doğrulamak için kritik öneme sahiptir.

Bu analizler, ölçek maddelerinin teorik olarak beklendiği gibi ilgili faktörlere yüklendiğini ve çokkültürlü yeterlik kavramının bileşenlerini başarıyla ayrıştırdığını ortaya koymuştur. Bu sonuç, ölçeğin yapı geçerliğine önemli bir kanıt sunmaktadır.

Ölçüm Aracı

Test Türü: Uyarlama

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Likert tipi ölçek olduğu varsayılmaktadır.)

Derecelendirme: Kaynakta belirtilmemiştir.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlanan dil)

Popülasyon Grubu: Eğitim Fakültesi Öğrencileri veya Eğitimciler (Uyarlama çalışmasının bağlamından yola çıkarak)

Yaş Grubu: Yetişkin (Yükseköğretim öğrencileri veya profesyoneller)

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması, ölçeğin geçerlik ve güvenirlik analizlerini gerçekleştirmek üzere seçilen bir üniversite öğrencisi veya eğitimci örneklemi üzerinde yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Veriler, anket yöntemiyle toplanmış, madde analizleri, alt/üst %27’lik grup karşılaştırmaları, Cronbach Alfa hesaplaması ve Faktör Analizi kullanılarak değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Psikolojisi, Kültürel Yeterlik, Ölçek Geliştirme, Psikometri, Öğretmen Eğitimi, Sosyal Yeterlik

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe Uyarlama Çalışması 2018 yılında yayımlanmıştır. (Orijinal ölçeğin tarihi kaynakta belirtilmemiştir.)

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımına dair spesifik ücret bilgisi kaynakta belirtilmemiştir. Kullanım için sorumlu yazar Mustafa Öztürk Akcaoğlu ile iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

Akcaoğlu, M.Ö. ve Arsal, Z. (2018). Çokkültürlü Yeterlik Ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kastamonu Eğitim Dergisi, 26(1), 261-270.

Ölçeğin orijinal PDF ve DOCX dosyalarına aşağıdaki bağlantılardan ulaşılabilir:

• cokkulturlu-yeterlik-olcegi-toad.pdf (PDF Dosyası)
• cokkulturlu-yeterlik-olcegi-toad.docx (Word Dosyası)
• cokkulturlu-yeterlik-olcegi-toad.pdf (Alternatif Bağlantı)

Çokkültürlü Yeterlik Ölçeği Maddeleri

Ölçek, 3 alt boyut ve 26 maddeden oluşmaktadır. Alt boyutlar ve ilgili madde örnekleri aşağıdadır:

• Deneyim (5 m): Çocukken kendimden farklı olan insanlarla oyun oynardım.
• Bilgi (4 m): Çocukken/gençken farklılıkları olan öğrencilerle aynı takım ve/veya kulüpte yer aldım.
• Öz yeterlik (17 m): Farklılıkları olan gruplara karsı olan önyargıyı azaltıcı öğretim aktiviteleri planlayabilirim.

En son bölümde yer alan bir madde katılımcıların çok kültürlü öğretimin amacıyla ilgili ne düşündüklerini belirlemeyi amaçlar.