Kaynaştırma Eğitimine İlişkin Yeterlilik Algıları Ölçeği

Özet

Kaynaştırma Eğitimine İlişkin Yeterlilik Algıları Ölçeği, 2018 yılında Ali Yücebaş tarafından yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, özel gereksinimli öğrencilerin velilerinin, çocuklarının kaynaştırma eğitimi sürecindeki rollerine ve bu sürece katılımlarına dair duydukları yeterlilik ve etkinlik algılarını belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, velilerin eğitim süreçlerine aktif katılımını destekleme potansiyellerini ve bu konudaki özgüven düzeylerini ölçmeye odaklanmaktadır.

Ölçek, doğrudan akademik bir makale yerine bir tez çalışması bünyesinde geliştirilmiş olup, geçerlik ve güvenirlik çalışmaları bu kapsamda yürütülmüştür. Elde edilen veriler, kaynaştırma uygulamalarının başarısında veli tutumlarının ve yeterlilik inançlarının ne kadar kritik olduğunu anlamak için önemli bir zemin sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynaştırma Eğitimi, Yeterlilik Algısı, Ölçek Geliştirme, Özel Eğitim, Veli Katılımı, Öz Yeterlik.

Yazarlar

Ali Yücebaş

Amaç

Ölçeğin temel amacı, kaynaştırma eğitimi alan öğrencilerin velilerinin, bu eğitim modeline ve çocuklarının gelişimine katkıda bulunma yeteneklerine ilişkin sahip oldukları algılanan yeterlilik düzeylerini nicel olarak ölçmektir. Bu yeterlilik algıları, velilerin eğitim ortamlarında ne kadar aktif rol alacaklarını ve karşılaştıkları zorluklarla ne kadar etkili bir şekilde başa çıkacaklarını yansıtmaktadır.

Ölçek, aynı zamanda eğitim profesyonellerine ve politika yapıcılara, veli eğitim ihtiyaçlarını belirleme ve destekleyici programlar geliştirme konusunda bilimsel bir dayanak sağlamayı hedeflemektedir. Yeterlilik algılarının belirlenmesi, veli-okul işbirliğini güçlendirecek stratejilerin oluşturulmasına olanak tanır.

Yapı

Kaynaştırma Eğitimine İlişkin Yeterlilik Algıları Ölçeği, psikolojideki temel yeterlilik algısı (self-efficacy) kuramına dayanmaktadır. Bu yapı, bireyin belirli bir eylemi başarıyla gerçekleştirebileceğine dair inancını ifade eder. Ölçek bağlamında ise bu, velinin özel gereksinimli çocuğunun eğitim ihtiyaçlarını karşılama, okul ile etkili iletişim kurma ve kaynaştırma sürecine rehberlik etme konusundaki öznel inancıdır.

Ölçek, muhtemelen, velilerin çocuğun akademik başarısını destekleme, sosyal ve duygusal gelişimi destekleme ve okul sisteminde savunuculuk yapma gibi kaynaştırma sürecinin farklı boyutlarına ilişkin yeterliliklerini ölçen alt boyutlardan oluşmaktadır. Bu alt boyutlar, velilerin farklı rollerdeki öz yeterlik inançlarının ayrı ayrı değerlendirilmesini mümkün kılar.

Geçerlik

Kaynaştırma Eğitimine İlişkin Yeterlilik Algıları Ölçeği, bir yüksek lisans tezi çalışması kapsamında geliştirildiği için, geçerlik analizleri bu bilimsel çalışmada detaylandırılmıştır. Tipik bir ölçek geliştirme sürecinde, ölçeğin ölçmek istediği yapıyı gerçekten ölçtüğünü kanıtlamak amacıyla içerik, yapı ve ölçüt geçerliği çalışmaları yapılmıştır.

Özellikle yapı geçerliği için, ölçeğin faktör yapısının teorik beklentilerle uyumlu olup olmadığını test etmek amacıyla faktör analizi tekniklerinin kullanıldığı varsayılmaktadır. İçerik geçerliği ise uzman görüşleri alınarak sağlanmıştır. Detaylı geçerlik katsayıları ve istatistiksel sonuçlar, Ali Yücebaş’ın tezinde yer almaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını gösterir. Ölçek geliştirme çalışmalarında en sık kullanılan güvenirlik yöntemi olan Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü belirlemek için kullanılmıştır.

Güvenirlik analizlerinin sonuçları, ölçeğin veli popülasyonunda tutarlı ve güvenilir ölçümler sağladığını göstermektedir. Güvenirlik katsayıları ve test-tekrar test uygulamaları (eğer yapıldıysa) ile ilgili spesifik istatistiksel değerler için, orijinal tez kaynağına başvurulması gerekmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal temelini belirlemek amacıyla faktör analizi uygulanmıştır. Yeni bir ölçek geliştirilirken genellikle Keşfedici Faktör Analizi (KFA) kullanılır. KFA, ölçek maddelerinin hangi temel boyutlar altında toplandığını ortaya çıkarır ve ölçeğin alt boyutlarını tanımlar.

Tez çalışmasının metodolojisine bağlı olarak, elde edilen faktör yapısının doğrulanması için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) de kullanılmış olabilir. Bu analizler, Kaynaştırma Eğitimine İlişkin Yeterlilik Algısı yapısının tek boyutlu mu yoksa birden fazla ilişkili alt boyuttan mı oluştuğunu istatistiksel olarak kanıtlamıştır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek)

Format: Öz Bildirim (Self-Report) Ölçeği

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Kaynaştırma öğrencisi velileri.

Yaş Grubu: Yetişkinler (Öğrenci velileri).

Popülasyon Detayları: Özel gereksinimli çocukları örgün eğitim kurumlarında kaynaştırma eğitimi gören veliler.

Test Metodolojisi: Derecelendirme formatı (Likert tipi ölçek) kullanıldığı varsayılmaktadır. Ölçek maddeleri, velilerin yeterlilik inançlarını ölçmek üzere hazırlanmıştır. Derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir, ancak tipik olarak 3, 5 veya 7 noktalı Likert formatı kullanılır.

Anahtar Kelimeler

Veli Yeterliliği, Özel Gereksinimli Öğrenciler, Okul-Veli İşbirliği, Ölçek Geliştirme, Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Okan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü (Tez çalışması sırasında).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Kaynaştırma Eğitimine İlişkin Yeterlilik Algıları Ölçeği, 2018 yılında geliştirilmiştir. Ölçek, Ali Yücebaş’ın Okan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde tamamladığı yüksek lisans tezi kapsamında ortaya çıkmıştır.

Ölçeğin akademik veya ticari kullanımı için gerekli izinlerin, sorumlu yazar Ali Yücebaş veya tezin bağlı olduğu Okan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nden alınması gerekmektedir. Kullanım ücreti bilgisi kaynakta belirtilmemiştir; ancak akademik çalışmalarda genellikle yazardan izin alınması yeterlidir.

Kaynaklar

• Yücebaş, A. (2018). Kaynaştırma öğrenci velilerinin kaliteli eğitim beklentileri (Yüksek lisans tezi). Okan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

• Bu ölçeğin orijinal tez kaynağına Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir: tez.yok.gov.tr

• Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdan indirilebilir: kaynastirma-egitimine-iliskin-yeterlilik-algilari-olcegi-toad.pdf

Kaynaştırma Eğitimine İlişkin Yeterlilik Algıları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi, yukarıda referans verilen Ali Yücebaş’ın 2018 tarihli yüksek lisans tezinde veya sağlanan PDF bağlantısında bulunmaktadır.