Çokkültürlülük Algı Ölçeği

Özet

Çokkültürlülük Algı Ölçeği (ÇKAÖ), bireylerin farklı kültürlere, dillere, inançlara ve yaşam tarzlarına yönelik algılarını ve tutumlarını ölçmek amacıyla Mehmet Fatih Ayaz tarafından 2016 yılında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, Türk kültür bağlamında geçerlik ve güvenirlik çalışmaları tamamlanarak kullanıma sunulmuştur. Yapılan analizler sonucunda ölçeğin tek boyutlu bir yapıya sahip olduğu ve toplam 26 maddeden oluştuğu belirlenmiştir. Yüksek iç tutarlılık ve güçlü uyum indeksleri, ÇKAÖ’nün çokkültürlülük algısını ölçmede güvenilir ve geçerli bir araç olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Çokkültürlülük, Çokkültürlülük Algısı, Ölçek Geliştirme, Geçerlik, Güvenirlik, Likert Ölçeği, Sosyal Bilimler.

Yazarlar

Mehmet Fatih AYAZ.

[quads id=5]

Amaç

Bu ölçek, bireylerin toplumsal çeşitliliğe, kültürel farklılıklara ve çeşitli etnik veya dini grupların bir arada yaşamasına dair sahip oldukları algı düzeylerini belirlemek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçeğin temel amacı, çokkültürlülük kavramına yönelik kabul, hoşgörü ve saygı gibi olumlu tutumların derecesini ölçmektir.

ÇKAÖ, eğitim, psikoloji ve sosyoloji alanlarında, bireylerin kültürel yeterliliklerini ve farklılıklara karşı gösterdikleri açıklığı değerlendirmek için kullanılabilir. Ölçek, özellikle kültürel etkileşimlerin yoğun olduğu ortamlarda, bireylerin bu farklılıklara ne ölçüde uyum sağladığını ve onları ne kadar benimsediğini anlamak için önemli veriler sunar.

Yapı

Çokkültürlülük Algı Ölçeği, tek bir temel psikolojik yapıyı ölçmek üzere tasarlanmıştır: Çokkültürlülük Algısı. Bu yapı, bireyin kültürel, dilsel, dini veya etnik çeşitliliğe karşı sergilediği bilişsel ve duyuşsal tepkileri kapsar. Yüksek puanlar, bireyin farklı kültürleri kabul etme, onlara saygı gösterme ve onlarla barış içinde yaşama isteğinin yüksek olduğunu gösterir.

Ölçek, hoşgörü, farklı dillere saygı, dini inançlara açıklık ve kültürel çeşitliliğin zenginlik olarak görülmesi gibi temaları içeren 26 maddeden oluşur. Bu maddeler, bireylerin gündelik hayatta karşılaştıkları farklılıklar karşısındaki tutumlarını yansıtmaktadır.

Geçerlik

Çokkültürlülük Algı Ölçeği’nin yapısal geçerliğini incelemek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. Elde edilen uyum indeksleri, ölçeğin tek boyutlu yapısının verilerle yüksek düzeyde uyumlu olduğunu göstermiştir.

Başlıca uyum indeksleri aşağıdaki gibidir:

• RMSEA (Yaklaşık Hata Karekök Ortalaması): .076
• GFI (İyilik Uyum Endeksi): .85
• CFI (Karşılaştırmalı Uyum Endeksi): .97
• AGFI (Düzeltilmiş İyilik Uyum Endeksi): .86
• χ²/sd (Ki-Kare / Serbestlik Derecesi): 3.4

Özellikle CFI değerinin .97 gibi yüksek bir seviyede olması ve χ²/sd oranının 5’in altında (ideal olarak 3-5 arasında) olması, ölçeğin yapısal geçerliğinin güçlü olduğunu kanıtlamaktadır. RMSEA değerinin .08’in altında olması da kabul edilebilir model uyumunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayıları ve yarılama güvenirlik yöntemleri ile incelenmiştir. Tüm güvenirlik katsayıları, ölçeğin yüksek düzeyde tutarlı ölçümler sağladığını göstermektedir.

Elde edilen güvenirlik değerleri şunlardır:

• Cronbach Alpha İç Tutarlılık Katsayısı: .942
• Spearman-Brown Korelasyon Değeri (Yarılama Güvenirliği): .882
• Guttman Split-Half Değeri (Yarılama Güvenirliği): .882

Bu değerlerin tamamının psikometride kabul edilebilir sınır olan .70’in çok üzerinde olması, Çokkültürlülük Algı Ölçeği’nin son derece güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçek, Ayaz (2016) tarafından gerçekleştirilen geçerlik ve güvenirlik çalışmasında tek boyutlu (unidimensional) bir yapıya sahip olarak belirlenmiştir. Bu, ölçekteki 26 maddenin tamamının, bireyin çokkültürlülüğe yönelik genel algısını temsil eden tek bir temel faktör altında toplandığı anlamına gelmektedir. Bu tek boyutlu yapı, ölçeğin kolay yorumlanabilirliğini ve uygulanabilirliğini artırmaktadır.

Ölçek Yapısı

Test Türü: Geliştirme (Özgün bir Türkçe ölçek geliştirme çalışmasıdır.)

Format: Toplam 26 maddeden oluşmaktadır ve tek boyutludur.

Mevcut Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon veya Üniversite Öğrencileri (Orijinal çalışma genellikle üniversite öğrencileri üzerinde yapılmıştır, ancak ölçek genel algıyı ölçtüğünden farklı gruplara uygulanabilir).

Yaş Grubu: Yetişkinler ve Genç Yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Orijinal geliştirme çalışması, ölçeğin Türkiye’deki sosyal ve kültürel bağlama uygunluğunu sağlamıştır.

Test Metodolojisi: 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılmaktadır. Katılımcılar maddelere şu seçeneklerle cevap verirler:

1. Hiç katılmıyorum
2. Katılmıyorum
3. Kısmen katılıyorum
4. Katılıyorum
5. Kesinlikle katılıyorum

Anahtar Kelimeler

Çokkültürlülük Algısı, Güvenirlik, Geçerlik, Psikometri, Sosyal Psikoloji, Tutum Ölçeği, Cronbach Alpha.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Yazışma detayları için yazarın akademik kurumuna başvurulmalıdır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2016

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı genellikle yazara atıf yapılmasını gerektirir. Kullanım izni ve potansiyel ücretler hakkında kesin bilgi almak için sorumlu yazar Mehmet Fatih AYAZ ile doğrudan iletişime geçilmesi önerilir.

PDF Bağlantısı: Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada mevcuttur: cokkulturluluk-algi-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Ayaz, M. F. (2016). Çokkültürlülük algı ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 15(57), 463-471. DOI:10.17755/esosder.11595.

Makaleye Dergipark üzerinden erişim için: dergipark.ulakbim.gov.tr

[quads id=5]

Çokkültürlülük Algı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• “Çevremdeki insanların farklı dille anlaşmaları beni rahatsız etmez.”
• “İnsanların dini inançları ne olursa olsun onlara saygı duyarım.”