Eleştirel Çokkültürlü Eğitim Öğretmen Yeterlikleri Ölçeği (EÇEÖYÖ)

Özet

Eleştirel Çokkültürlü Eğitim Öğretmen Yeterlikleri Ölçeği (EÇEÖYÖ), öğretmenlerin eleştirel çokkültürlü eğitim yaklaşımlarına ilişkin yeterlik düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş 42 maddelik bir araçtır. Bu ölçek, eğitimcilerin kültürel çeşitliliği, eşitsizliği ve sosyal adaleti ders içeriklerine ve pedagojik uygulamalarına ne derece entegre edebildiklerini değerlendirmeyi hedefler. Ölçek geliştirme çalışması, 2017 yılında Yasemin Acar Çiftçi tarafından gerçekleştirilmiş olup, yüksek düzeyde geçerlik ve güvenirlik kanıtları sunmaktadır.

Ölçek, öğretmenlerin yalnızca kültürel farkındalığını değil, aynı zamanda bu farkındalığı eleştirel bir çerçevede kullanarak okullardaki ve toplumsal yapıdaki eşitsizlikleri giderme yönündeki pratik yeterliklerini de değerlendirmektedir. EÇEÖYÖ, eğitim alanında çalışan araştırmacılara ve politika yapıcılara, öğretmen eğitim programlarının etkinliğini ölçme konusunda önemli bir araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Eleştirel Çokkültürlü Eğitim, Öğretmen Yeterlikleri, Çokkültürlülük, Ölçek Geliştirme, Sosyal Adalet, Eğitim Psikolojisi

Yazarlar

Yasemin Acar Çiftçi

Amaç

EÇEÖYÖ’nün temel amacı, öğretmenlerin eleştirel çokkültürlü eğitim alanındaki yeterliklerini sistematik ve güvenilir bir şekilde ölçebilecek, çok boyutlu bir ölçme aracı geliştirmektir. Bu yeterlikler, öğretmenlerin sınıflarında ve okul ortamlarında kültürel çeşitliliğe karşı sergiledikleri tutumları, bilgi düzeylerini ve uygulama becerilerini kapsamaktadır.

Ölçek, özellikle öğretmenlerin mevcut eğitim sistemleri içindeki yapısal eşitsizlikleri eleştirel bir gözle değerlendirme ve bu eşitsizlikleri azaltmaya yönelik pedagojik stratejiler geliştirme yeteneklerini belirlemeye odaklanmaktadır. Bu sayede, öğretmen yetiştirme programlarının ve hizmet içi eğitimlerin ihtiyaç analizine katkıda bulunulması amaçlanmıştır.

Yapı

Eleştirel Çokkültürlü Eğitim Öğretmen Yeterlikleri Ölçeği, çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Ölçek, eleştirel çokkültürlü eğitim kuramının temel bileşenleri doğrultusunda öğretmen yeterliklerini dört ana faktör altında toplamaktadır. Bu faktörler, öğretmenlerin kültürel kimlik ve çeşitlilik hakkındaki bilgileri, eleştirel farkındalık düzeyleri, sosyal adalet ilkelerini uygulama becerileri ve müfredatı çokkültürlü perspektiflerle zenginleştirme yetenekleri gibi alanları temsil etmektedir.

Ölçeğin 42 maddesi, öğretmenlerin hem bilişsel hem de duyuşsal alanlardaki yeterliklerini yansıtmaktadır. Ölçeğin kuramsal temeli, öğretmenlerin yalnızca kültürel farklılıklara hoşgörü göstermelerinin ötesinde, bu farklılıkların yarattığı güç dinamiklerini ve ayrımcılık biçimlerini eleştirel bir bakış açısıyla analiz edebilme becerisine sahip olmaları gerektiği varsayımına dayanmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini test etmek amacıyla yapılan istatistiksel analizler, verilerin faktör analizine uygunluğunu güçlü bir şekilde desteklemiştir. Yapılan Kaiser Meyer Olkin (KMO) testi sonucu .901 olarak bulunmuştur. Bu değer, verilerin örneklem büyüklüğü ve maddeler arasındaki ilişkinin faktör analizi için mükemmel düzeyde uygun olduğunu göstermektedir.

Ayrıca, maddeler arasındaki ilişkinin anlamlı olup olmadığını belirlemek için uygulanan Bartlett Küresellik testi, X²=9,748.766 (sd=780) ve p<.001 değerleriyle anlamlı bulunmuştur. Bu sonuçlar, ölçek maddeleri arasında anlamlı korelasyonlar olduğunu ve ölçülen yapının çok boyutlu doğasını doğrulayarak, ölçeğin yapı geçerliğine güçlü kanıtlar sunmaktadır.

Güvenirlik

EÇEÖYÖ’nün iç tutarlılık güvenilirliği, dört faktörlü yapı üzerinden gerçekleştirilen madde analizleri sonucunda hesaplanmıştır. 42 maddelik ölçeğin bütünü için hesaplanan güvenirlik katsayısı (Cronbach’s Alpha) α=.845 olarak tespit edilmiştir.

Bu α=.845 değeri, psikometrik standartlara göre ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu ve maddelerin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü göstermektedir. Dört faktörün her biri için ayrı ayrı yapılan güvenirlik analizleri de bu yüksek tutarlılığı desteklemektedir, bu da ölçeğin hem genel hem de alt boyutlarda sağlam bir ölçüm yaptığını kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme çalışması kapsamında gerçekleştirilen Faktör Analizi, ölçeğin eleştirel çokkültürlü eğitim yeterliklerini ölçen dört temel boyuttan oluştuğunu ortaya koymuştur. Analiz öncesinde, verilerin uygunluğunu değerlendirmek için Kaiser Meyer Olkin (KMO) testi kullanılmış ve .901 gibi yüksek bir değer elde edilmiştir. Bu, örneklemin faktörleştirmeye uygun olduğunu işaret eder.

Bartlett Küresellik testi sonuçları (p<.001), maddeler arasında anlamlı ilişkilerin varlığını doğrulayarak faktör analizi yapılabilirliğini pekiştirmiştir. Analizler sonucunda elde edilen dört faktörlü yapı, kuramsal beklentilerle uyumlu olup, eleştirel çokkültürlü eğitimin farklı yeterlik alanlarını ayrıştırarak ölçme kapasitesine sahip olduğunu göstermiştir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özgün bir ölçme aracı geliştirme çalışmasıdır)

Format: 42 maddeden oluşmaktadır. Derecelendirme formatı Likert tipindedir.

Derecelendirme: “kesinlikle katılmıyorum” ile “kesinlikle katılıyorum” arasında değişen bir ölçek kullanılmıştır (Genellikle 5 veya 7 noktalı Likert formatı kullanılır).

Mevcut Dil: Türkçe

Hedef Kitle: Öğretmenler ve Eğitimciler

Yaş Grubu: Yetişkinler (Profesyonel Eğitimciler)

Popülasyon Detayları: Ölçek, Türkiye’deki öğretmenlerin yeterliklerini ölçmek üzere geliştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) anket yöntemi kullanılarak veri toplanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Cronbach’s Alpha, Çok Boyutluluk, Öğretmen Eğitimi, KMO, Bartlett Testi, Faktör Analizi

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Yasemin Acar Çiftçi

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2017

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik veya ticari amaçlarla kullanımı için sorumlu yazar (Yasemin Acar Çiftçi) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: elestirel-cokkulturlu-egitim-ogretmen-yeterlikleri-olcegi-eceoyo-toad.pdf

Kaynaklar

Acar-Çiftçi, Y. (2017). Eleştirel Çokkültürlü Eğitim Öğretmen Yeterlikleri Ölçeği (EÇEÖYÖ): Bir ölçek geliştirme çalışması. Journal of Suleyman Demirel University Institute of Social Sciences. 26(1), 69-99.

Eleştirel Çokkültürlü Eğitim Öğretmen Yeterlikleri Ölçeği (EÇEÖYÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin toplam madde sayısı 42’dir. Bu akademik ölçek girişine ait kaynak içerikte ölçek maddelerinin tamamı sunulmamıştır. Maddelere ulaşmak için lütfen yukarıda belirtilen referans makaleye başvurunuz.