Coğrafya İle İlişkili Fen Konularının Öğretimine Yönelik Öz-Yeterlilik İnanç Ölçeği

Özet

Bu ölçek, öğretmen adaylarının veya mevcut öğretmenlerin, coğrafya ile yakından ilişkili olan fen konularının öğretimine yönelik sahip oldukları öz-yeterlilik inancı düzeylerini belirlemek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, tek boyutlu bir yapıya sahip olup, 18 maddeden oluşmaktadır. Çalışma, bu alandaki öğretmen inançlarını nicel olarak ölçmeye yönelik güvenilir ve geçerli bir araç sunmayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Öz-yeterlilik İnancı, Coğrafya, Fen Öğretimi, Öğretmen Yeterliliği, Ölçek Geliştirme, Likert Ölçeği.

Yazarlar

Aykut Emre Bozdoğan, Çiğdem Öztürk

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğretmenlerin veya öğretmen adaylarının, özellikle coğrafya disiplini ile kesişen fen bilimleri konularını (örneğin, çevre, ekosistemler, jeolojik olaylar) öğretme yeteneklerine duydukları inanç seviyesini ölçmektir. Bu inançlar, öğretmenlerin sınıf içi performanslarını ve öğrencilerin öğrenme çıktılarını doğrudan etkileyen kritik psikolojik faktörlerdir.

Geliştirme çalışması, bu özgül alana odaklanarak, öğretmen eğitimi programlarında ve mesleki gelişim çalışmalarında kullanılabilecek, bilimsel dayanağı olan bir değerlendirme aracı sağlamak üzere tasarlanmıştır. Ölçek, bireylerin kendi yeterlik algılarını beşli Likert derecelendirme sistemi üzerinden değerlendirmelerine olanak tanır.

Yapı

Ölçek, Albert Bandura’nın Sosyal Bilişsel Kuramı çerçevesinde tanımlanan öz-yeterlilik inancı yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bireyin belirli bir performansı başarıyla gerçekleştirebileceğine dair kişisel yargısını ifade eder. Bu bağlamda, ölçek coğrafya ile ilişkili fen konularının öğretimine odaklanmış bir yeterlilik algısını değerlendirir.

Ölçek, bu yeterlilik algısını tek bir genel boyut altında toplamaktadır. Bu tek boyutlu yapı, öğretmenlerin ilgili konuları planlama, sunma ve değerlendirmede kendilerini ne kadar yeterli gördüklerine dair bütüncül bir skor sağlar.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, açımlayıcı faktör analizi ile incelenmiştir. Örneklem uygunluğunu test etmek için kullanılan Kaiser-Mayer-Olkin (KMO) değeri 0.817 olarak bulunmuştur; bu değer, veri setinin faktör analizi için mükemmel düzeyde uygun olduğunu göstermektedir.

Bartlett Küresellik Testi değeri ise 1562.156 olarak tespit edilmiştir, bu da maddeler arasındaki korelasyonun faktör analizi için yeterli olduğunu kanıtlamaktadır. Ölçekte yer alan maddelerin ortak faktör varyansları (communality) 0.478 ile 0.685 arasında değişmektedir. Bu sonuçlar, maddelerin ölçülen yapıyı yeterli düzeyde açıkladığını göstermektedir.

Güvenilirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenilirliği, yaygın olarak kullanılan Cronbach Alfa katsayısı ile hesaplanmıştır. Yapılan analiz sonucunda Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı 0.84 olarak belirlenmiştir.

Psikometrik standartlara göre, 0.80 üzeri bir Cronbach Alfa değeri, ölçeğin maddelerinin yüksek düzeyde bir iç tutarlılığa sahip olduğunu ve ölçülmek istenen tek bir yapıyı güvenilir bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Bu değer, ölçeğin bilimsel araştırmalarda kullanılabilecek düzeyde güvenilir olduğunu teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme çalışması, 18 maddeden oluşan aracın tek boyutlu bir yapı sergilediğini ortaya koymuştur. Bu tek boyutlu yapı, ölçeğin sadece coğrafya ile ilişkili fen konularının öğretimine yönelik genel bir öz-yeterlilik inancı düzeyini ölçtüğü anlamına gelmektedir.

Yapılan faktör analizi sonuçları, tüm maddelerin tek bir faktör altında yüksek yük değerleri ile toplandığını göstermiş ve ölçeğin teorik temeli ile uyumlu olarak tek boyutlu yapısı doğrulanmıştır.

Araç

Test Type: Geliştirme Ölçeği

Format: 18 maddelik tek boyutlu yapı

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğretmenler ve Öğretmen Adayları

Age Group: Yetişkin

Population Details: Fen Bilgisi veya Coğrafya öğretmenliği alanında eğitim gören veya görev yapan bireyler.

Test Methodology: 5’li Likert Ölçeği (1=Hiç Katılmıyorum, 5=Tamamen Katılıyorum)

Anahtar Kelimeler

Öz-yeterlilik, Fen Eğitimi, Coğrafya Eğitimi, Öğretmen İnançları, Psikometrik Özellikler, Güvenirlik, Geçerlik.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

Correspondence Address: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Aykut Emre Bozdoğan ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ücret: Bilgi mevcut değildir; genellikle akademik amaçlı kullanımlarda ücretsizdir.

Test Yılı: 2008

Kaynaklar

Bozdoğan, A. E. ve Öztürk, Ç. (2008). Coğrafya İle İlişkili Fen Konularının Öğretimine Yönelik Öz-Yeterlilik İnanç Ölçeği’nin geliştirilmesi. Balıkesir Üniversitesi Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 2(2), 66-81.

Makalenin orijinal PDF bağlantısı aşağıdadır:
cografya-ile-iliskili-fen-konularinin-ogretimine-yonelik-oz-yeterlilik-inanc-olcegi-toad.pdf

Makalenin yayınlandığı dergi bağlantısı:
nef.balikesir.edu.tr

[quads id=5]

Coğrafya İle İlişkili Fen Konularının Öğretimine Yönelik Öz-Yeterlilik İnanç Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The original scale items were not provided in the source content. Researchers interested in utilizing the scale must refer to the original publication listed in the Kaynaklar section or contact the corresponding author for the full item list.