Migren Atağı ile ilişkili Subjektif Bilişsel Yakınmalar Ölçeği

Özet

Migren Atağı ile ilişkili Subjektif Bilişsel Yakınmalar Ölçeği (Mig-scog), migren hastalarının atak sırasında veya ataklar arası dönemde yaşadıkları öznel bilişsel işlev bozukluklarını değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle hafıza, dikkat ve konsantrasyon gibi alanlardaki kişisel algılanan zorlukları ölçmeyi hedefler. Ölçeğin Türkçe uyarlaması, Türk popülasyonunda migrenle ilişkili bilişsel semptomların güvenilir ve geçerli bir şekilde tespiti için yapılmıştır. Ölçek, nörolojik ve psikiyatrik araştırmalarda migrenin yaşam kalitesi ve bilişsel yük üzerindeki etkisini nicelleştirmek için önemli bir araç görevi görür.

Ölçeğin orijinal yapısı, migren hastalarında yaygın olarak rapor edilen subjektif bilişsel şikayetleri sistematik bir şekilde sorgular. Türkçeye adaptasyon çalışması, 2020 yılında Polat ve arkadaşları tarafından gerçekleştirilmiş olup, ölçeğin kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlayarak klinik uygulamaya sunulmasını amaçlamıştır. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin psikometrik özelliklerinin Türk nöroloji literatürüne kazandırılması açısından kritik öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Migren, Subjektif Bilişsel Yakınmalar, Mig-scog Ölçeği, Uyarlama, Nöroloji, Psikometri, Bilişsel İşlev Bozukluğu, Baş Ağrısı.

Yazarlar

Polat, B., Özge, A., Helvacı-Yılmaz, N., Taşdelen, B., Arıcı- Düz, Ö., Kılıç, S., Sarı, S.

Amaç

Migren Atağı ile ilişkili Subjektif Bilişsel Yakınmalar Ölçeği’nin temel amacı, migren hastalarında subjektif olarak deneyimlenen bilişsel semptomların sıklığını ve şiddetini standart bir biçimde ölçmektir. Bu ölçek, hastaların kendi algıları üzerinden migrenin bilişsel fonksiyonlar üzerindeki etkisini değerlendirmeye olanak tanır.

Uyarlama çalışmasının özel amacı ise, orijinal Mig-scog Ölçeği’nin dilsel ve kültürel geçerliliğini ve güvenilirliğini Türk örnekleminde kanıtlamak, böylece Türkiye’deki klinik ve araştırma ortamlarında kullanılabilirliğini sağlamaktır. Bu sayede, migrenin bilişsel yükü hakkında uluslararası literatüre katkıda bulunacak standardize edilmiş veriler elde edilmesi hedeflenmiştir.

Yapı

Ölçek, migren hastalarının atak öncesi (prodrom), atak sırası (ikatal) ve atak sonrası (postdromal) dönemlerde yaşadıkları bilişsel değişiklikleri ölçen çok boyutlu bir yapı üzerine kuruludur. Ölçülen temel yapı, hastanın kendisi tarafından bildirilen (subjektif) bilişsel zorluklardır; bu zorluklar genellikle dikkat dağınıklığı, unutkanlık, kelime bulma güçlüğü ve zihinsel yavaşlama gibi alanları kapsar.

Mig-scog, klinik olarak objektif nöropsikolojik testlerle tespit edilebilen bilişsel bozukluklardan ziyade, hastanın günlük yaşam kalitesini doğrudan etkileyen ve hastanın en çok fark ettiği öznel şikayetlere odaklanır. Bu subjektif algı, migrenin hastanın işlevselliği üzerindeki gerçek etkisini anlamak için kritik bir bileşendir.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlaması için geçerlik çalışmaları, Polat ve arkadaşları (2020) tarafından yapılmıştır. Geçerlik değerlendirmesi kapsamında, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü belirlemek amacıyla yapı geçerliği incelenmiştir. Bu süreçte genellikle doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak ölçeğin faktör yapısının orijinal ölçekle tutarlılığı test edilmiştir.

Ek olarak, ölçeğin ayırt edici geçerliğini tespit etmek amacıyla, Mig-scog puanlarının migren şiddeti, atak sıklığı ve depresyon/anksiyete gibi diğer klinik değişkenlerle olan ilişkileri incelenmiştir. Yüksek korelasyonlar, ölçeğin teorik beklentilerle uyumlu olduğunu ve migrenle ilişkili bilişsel semptomları başarıyla ayrıştırdığını göstermektedir.

Güvenirlik

Migren Atağı ile ilişkili Subjektif Bilişsel Yakınmalar Ölçeği’nin güvenirlik analizleri, ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar verip vermediğini ve iç tutarlılığını değerlendirmeyi amaçlamıştır. İç tutarlılık güvenilirliği, Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak hesaplanmıştır. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda yüksek düzeyde uyumlu olduğunu gösterir.

Uyarlama çalışmasında ayrıca, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında aynı sonuçları verme eğilimi olan test-tekrar test güvenirliği de incelenmiş olabilir. Bu tür bir güvenirlik analizi, ölçeğin migren hastalarındaki bilişsel şikayetlerin kalıcı yapısını ölçme yeteneğini doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Türkçe Mig-scog Ölçeği’nin yapısal geçerliğini belirlemek amacıyla faktör analizleri gerçekleştirilmiştir. Bu analizler, ölçeğin maddelerinin kaç ana boyutta toplandığını ve bu boyutların teorik yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini ortaya koymuştur. Orijinal ölçek genellikle birkaç alt boyuttan oluşur (örneğin, dikkat, hafıza, yürütücü işlevler), ve uyarlama çalışması, bu çok boyutlu yapının Türk kültüründe de korunduğunu doğrulamayı amaçlamıştır.

Yapılan doğrulayıcı faktör analizi (DFA), ölçeğin maddelerinin migren hastalarındaki subjektif bilişsel bozuklukları tutarlı ve anlamlı bir şekilde temsil eden faktörlere yüklendiğini göstermelidir. Bu bulgular, ölçeğin klinik değerlendirme ve araştırma amaçları için geçerli bir yapıya sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Ölçme Aracı

Test Type:

Uyarlama (Adaptation)

Format:

Öz bildirim (Self-report) tipi Likert ölçeği bazlı format.

Language Available:

Türkçe, Orijinal dil (İngilizce veya diğer).

Population Group:

Klinik Popülasyon (Migren tanısı almış hastalar).

Age Group:

Yetişkinler.

Population Details:

Uluslararası Baş Ağrısı Derneği (IHS) kriterlerine göre migren tanısı almış bireyler.

Test Methodology:

Klinik veya araştırma ortamında uygulanan, hastaların kendi bilişsel şikayetlerini belirli bir derecelendirme sistemi üzerinden değerlendirdiği kağıt veya dijital anket.

Anahtar Kelimeler

Migren Atağı, Subjektif Şikayetler, Psikometri, Bilişsel Kayıp, Nöropsikoloji, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier:

Veri Kaynağında Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses:

[email protected] (Sorumlu Yazar İletişimi)

Correspondence Address:

Sorumlu Yazar: Burcu Polat

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlaması, 2020 yılında yayımlanan akademik çalışma kapsamında gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin ticari olmayan akademik ve klinik amaçlarla kullanımı genellikle kaynak gösterilerek mümkündür, ancak resmi izinler için sorumlu yazar (Burcu Polat) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kullanım ücreti bilgisi veri kaynağında belirtilmemiştir.

Ölçek adaptasyonunun yapıldığı ve psikometrik özelliklerinin yayımlandığı yıl: 2020.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: mig-scog-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Polat, B., Özge, A., Helvacı-Yılmaz, N., Taşdelen, B., Arıcı- Düz, Ö., Kılıç, S. & Sarı, S. (2020). Validity and reliability of the turkish version of the Mig-scog Scale in migraine patients. Neurological Sciences and Neurophysiology, 37, 29-35.

Migren Atağı ile ilişkili Subjektif Bilişsel Yakınmalar Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, orijinal veri kaynağında sağlanmamıştır. Maddelerin tam içeriği için lütfen yukarıda belirtilen referans yayına başvurunuz veya sorumlu yazar ile iletişime geçiniz.