Coğrafya Dersine Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Coğrafya Dersine Yönelik Tutum Ölçeği, Abdulkadir Uzunöz tarafından 2011 yılında öğrencilerin coğrafya dersine karşı geliştirdikleri duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, öğrencilerin coğrafya öğrenimine ve dersin genel faydasına dair görüşlerini yansıtan maddelerden oluşmaktadır. Yapılan güvenirlik analizleri sonucunda yüksek düzeyde tutarlılık gösteren ölçek, eğitim araştırmalarında ve coğrafya pedagojisinin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Coğrafya, Tutum, Ölçek Geliştirme, Eğitim Psikolojisi, Güvenirlik, Geçerlilik

Yazarlar

Abdulkadir Uzunöz

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, ortaöğretim veya yükseköğretim düzeyindeki öğrencilerin coğrafya dersine yönelik olumlu ya da olumsuz tutumlarını geçerli ve güvenilir bir şekilde belirlemektir. Bu tutumların belirlenmesi, eğitimcilerin coğrafya öğretim yöntemlerini ve müfredat içeriklerini öğrencilerin ihtiyaç ve algılarına göre düzenlemesine olanak tanımaktadır.

Ölçek, öğrencilerin coğrafya dersine olan ilgilerini, dersin gelecekteki faydasına yönelik inançlarını ve coğrafi konulara karşı genel farkındalık düzeylerini ölçerek, dersin eğitim sistemi içindeki konumunun değerlendirilmesine katkı sağlamayı hedeflemektedir. Bu, eğitim araştırmaları için önemli bir veri kaynağı oluşturur.

Ölçülen Yapı

Coğrafya Dersine Yönelik Tutum Ölçeği, bireylerin coğrafya dersine karşı sergiledikleri genel eğilimi veya tutum yapısını ölçmektedir. Tutum, bireyin belirli bir nesne, durum veya kişiye karşı gösterdiği olumlu veya olumsuz değerlendirmeler bütünüdür. Bu ölçek özelinde, yapı; coğrafya dersine yönelik algılanan değeri, derse olan ilgiyi ve dersten duyulan memnuniyeti içeren tek boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir.

Her ne kadar geçerlik analizleri sırasında altı farklı faktör arasındaki korelasyon incelenmiş olsa da, ölçeğin nihai olarak tek boyutlu olduğu belirtilmiştir. Bu tek boyutluluk, coğrafya dersine yönelik genel bir eğilimin güçlü bir göstergesi olarak kabul edilmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliği, alt boyutlar arasındaki korelasyon değerleri incelenerek desteklenmiştir. Çalışmada, başlangıçta belirlenen altı farklı boyut arasındaki en düşük korelasyon değerleri Tablo 8 referans alınarak sunulmuştur:

• Birinci Boyut En Düşük Korelasyon: ,443
• İkinci Boyut En Düşük Korelasyon: ,450
• Üçüncü Boyut En Düşük Korelasyon: ,382
• Dördüncü Boyut En Düşük Korelasyon: ,286
• Beşinci Boyut En Düşük Korelasyon: ,405
• Altıncı Boyut En Düşük Korelasyon: ,286

Alt faktörlerin hem birbirleriyle hem de toplam ölçek puanıyla pozitif ve anlamlı korelasyon göstermesi, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğüne dair güçlü kanıtlar sunmaktadır. Bu sonuçlar, ölçeğin yapısal tutarlılığını ve geçerliliğini doğrulamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, yaygın olarak kullanılan Cronbach Alfa katsayısı hesaplanarak belirlenmiştir. Yapılan analizler sonucunda ölçeğin Cronbach Alfa değeri ,912 olarak bulunmuştur. Bu değer, psikometrik standartlara göre (80 < α < 100 aralığında yer aldığı için) ölçeğin yüksek derecede güvenilir olduğunu göstermektedir.

Ayrıca, güvenilirlik hesaplamalarında modelin uygunluğunu test etmek amacıyla Hotelling T² testi uygulanmış ve p değeri ,000 olarak hesaplanmıştır. Özdamar (2004)’a göre, p ≤ ,001 olduğunda sıfır hipotezi reddedilir. Bu sonuç, değişkenler arasında yüksek korelasyon olduğunu ve ölçek modelinin güvenilirlik hesaplamaları için uygun olduğunu teyit etmektedir. Ölçeğin son hali 24 maddeden oluşmaktadır (Bu madde sayısı Cronbach Alfa hesaplamasında kullanılmıştır).

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinde, başlangıçta incelenen altı boyutlu yapıya rağmen, ölçeğin genel yapısının tek boyutlu olduğu belirtilmiştir. Bu, ölçeğin tüm maddelerinin tek bir temel yapıyı, yani coğrafya dersine yönelik genel tutumu ölçmeye odaklandığını göstermektedir. Yapı geçerliliğini desteklemek için alt faktör korelasyonları incelenmiş olsa da, nihai modelin tek bir ana bileşene dayandığı anlaşılmaktadır.

Ölçme Aracı

Test Türü:

Geliştirme (Özgün bir tutum ölçeği)

Format:

5’li Likert Ölçeği

Derecelendirme:

• 1 – Kesinlikle Katılmıyorum
• 2 – Katılmıyorum
• 3 – Fikrim Yok
• 4 – Katılıyorum
• 5 – Kesinlikle Katılıyorum

Mevcut Dil:

Türkçe

Popülasyon Grubu:

Öğrenciler (Coğrafya dersi alan eğitim kademesindeki bireyler)

Yaş Grubu:

Belirtilmemiştir (Genellikle lise veya üniversite hazırlık öğrencileri)

Popülasyon Detayları:

Ölçek, coğrafya eğitimi alan öğrencilerin tutumlarını değerlendirmek üzere tasarlanmıştır. Orijinal çalışmanın örneklem detayları için kaynağa başvurulmalıdır.

Test Metodolojisi:

Öz bildirim (Self-report) yöntemiyle uygulanan bir tutum envanteridir.

Anahtar Kelimeler

Coğrafya Eğitimi, Eğitim Bilimleri, Faktör Analizi, Psikometri, Hotelling T², Likert Ölçeği

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar:

Abdulkadir Uzunöz

Yazar ORCID Tanımlayıcısı:

Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri:

[email protected]

Yazışma Adresi:

Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı:

2011

İzinler ve Ücret:

Ticari olmayan akademik kullanımlar için genellikle yazarın izni gereklidir. İletişim bilgisi üzerinden yazara ulaşılabilir.

Kaynaklar

Uzunöz, A. (2011). Coğrafya Dersine Yönelik Öğrenci Tutum Ölçeği geliştirilmesi. e-Journal of New World Sciences Academy, 6(1), 1264-1277.

Makalenin orijinal bağlantısı DergiPark üzerinden erişilebilir: dergipark.ulakbim.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: cografya-dersine-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Coğrafya Dersine Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

Ölçek geliştirme sürecinde 44 madde kullanılmış olup, güvenirlik analizleri 24 maddelik son form üzerinden yapılmıştır. Ölçeğin tam maddeleri kaynak makalede yer almaktadır. Aşağıda örnek maddeler sunulmuştur:

• ” Gelecekte coğrafya işime yaramaz.”
• ”Coğrafi konulardan haberdar olmak yararlıdır.”