Coğrafya Dersinde Kullanılan Öğrenme Stratejileri Ölçeği

Özet

Coğrafya Dersinde Kullanılan Öğrenme Stratejileri Ölçeği (CDKSÖS), Cemile Bahtiyar Karadeniz ve Mine Gültekin Bilgi tarafından 2010 yılında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, öğrencilerin coğrafya derslerindeki öğrenme süreçlerinde kullandıkları bilişsel ve üstbilişsel stratejileri sistematik bir şekilde belirlemeyi amaçlamaktadır. Ölçek, öğrencilerin coğrafi bilgi edinme, bu bilgileri organize etme, problem çözme yaklaşımları ve kendi öğrenmelerini düzenleme biçimleri hakkında önemli psikometrik veriler sunar. Bu tür bir araç, Coğrafya Eğitimi alanında öğretim yöntemlerinin geliştirilmesi ve öğrencilerin akademik başarılarının artırılması için kritik bir role sahiptir.

Ölçeğin geliştirilmesi, yükseköğretim düzeyindeki öğrencilerin öğrenme alışkanlıklarının coğrafya bağlamında anlaşılmasına odaklanmıştır. Bu çalışma, öğrencilerin ders materyallerini nasıl işlediklerini ve coğrafya gibi mekânsal düşünme gerektiren bir alanda hangi Öğrenme Stratejileri kullandıklarını ortaya koyarak alana önemli bir katkı sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Öğrenme stratejileri, coğrafya eğitimi, bilişsel stratejiler, üstbilişsel stratejiler, ölçek geliştirme, akademik başarı.

Yazarlar

Cemile Bahtiyar Karadeniz, Mine Gültekin Bilgi

Amaç

Ölçeğin temel amacı, coğrafya dersi bağlamında öğrencilerin kullandıkları spesifik öğrenme stratejilerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu stratejiler genellikle ezberleme, detaylandırma, düzenleme (organizasyon) ve eleştirel düşünme gibi boyutları kapsamaktadır.

CDKSÖS, eğitim araştırmacılarına ve öğretmenlere, öğrencilerin coğrafya içeriğini öğrenirken karşılaştıkları zorlukları ve etkili öğrenme yollarını belirlemede somut veriler sunarak, dersin verimliliğini artırmaya yönelik hedeflenmiş müdahaleler geliştirmelerine olanak tanır.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Ölçek, geniş bir çerçevede “Coğrafya Dersinde Kullanılan Öğrenme Stratejileri” yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle üç ana bileşen altında incelenir:

• Bilişsel Stratejiler: Öğrencinin bilgiyi işlemek, depolamak ve geri çağırmak için kullandığı teknikler (örn. tekrar, özetleme).
• Üstbilişsel Stratejiler: Öğrencinin kendi öğrenme sürecini planlaması, izlemesi ve değerlendirmesi (örn. zaman yönetimi, kendini sorgulama).
• Kaynak Yönetimi Stratejileri: Öğrenme ortamını ve kaynaklarını etkili kullanma becerileri (örn. akran yardımı arama, çalışma ortamını düzenleme).

Karadeniz ve Bilgi (2010) çalışmasında, bu stratejilerin coğrafya konularına özgü nasıl uygulandığı detaylandırılmış ve ölçek maddeleri bu alt boyutları kapsayacak şekilde yapılandırılmıştır.

Geçerlik

Ölçek geliştirme sürecinde Geçerlik çalışmaları, ölçeğin gerçekten coğrafya öğrenme stratejilerini ölçüp ölçmediğini kanıtlamak amacıyla yürütülmüştür. Orijinal çalışmada (Karadeniz & Bilgi, 2010), yapı geçerliğini sağlamak için çeşitli istatistiksel analizler kullanılmıştır.

Tipik olarak bu tür geliştirme çalışmalarında içerik geçerliği için uzman görüşüne başvurulmuş ve yapı geçerliği için açımlayıcı ve doğrulayıcı Faktör Analizi (AFA ve DFA) yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, maddelerin teorik olarak öngörülen alt boyutlarla tutarlılığını göstermiştir.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçeğin zamana karşı tutarlılığını ve içsel bütünlüğünü göstermek için gerçekleştirilmiştir. Karadeniz ve Bilgi (2010) makalesinde, ölçeğin iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanmıştır.

Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçekteki maddelerin aynı yapıyı ölçme konusunda homojen olduğunu ve ölçüm hatalarının düşük olduğunu işaret etmektedir. Spesifik güvenirlik katsayıları için orijinal akademik kaynağa başvurulması gerekmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal boyutlarını belirlemek üzere Faktör Analizi kullanılmıştır. Bu analizler, öğrencilerin coğrafya dersinde kullandıkları öğrenme stratejilerinin kaç farklı boyutta toplandığını ortaya koymuştur.

Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) sonucunda, ölçek maddelerinin belirli faktörler altında toplandığı ve bu faktörlerin coğrafya öğrenme stratejilerinin teorik alt boyutlarını temsil ettiği belirlenmiştir. Bu faktör yapısı, ölçeğin çok boyutlu doğasını desteklemektedir.

Enstrüman (Ölçek Bilgileri)

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: Orijinal çalışmada, ölçeğin genellikle Likert tipi derecelendirme formatında kullanıldığı varsayılmaktadır (Örn: Hiçbir zaman/Her zaman). Derecelendirme sayısı (3’lü, 4’lü veya 5’li) için kaynak makaleye bakılmalıdır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Yükseköğretim öğrencileri (Öğretmenlik programları veya coğrafya eğitimi alan öğrenciler).

Age Group: Genç yetişkinler (Tipik olarak 18-24 yaş aralığı).

Population Details: Ölçek geliştirme çalışması, Türkiye’deki çeşitli üniversitelerin ilgili bölümlerinde öğrenim gören öğrenciler üzerinde yapılmıştır.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Öğrenciler, coğrafya derslerinde belirli stratejileri ne sıklıkla kullandıklarını ifade ederler.

Anahtar Kelimeler

Coğrafya dersi, öğrenci başarısı, üstbiliş, bilişsel yük, akademik performans, ölçme aracı.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu Yazar: [email protected] (Cemile Bahtiyar Karadeniz)

Correspondence Address: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2010 (Ölçeğin yayınlandığı yıl).

Ölçeğin akademik amaçlı kullanımı genellikle yazarın iznine tabiidir. Ticari kullanım için yazarlarla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: cografya-dersinde-kullanilan-ogrenme-stratejileri-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Karadeniz, C.B. ve Bilgi, M.G. (2010).Coğrafya Dersinde Kullanılan Öğrenme Stratejileri Ölçeğinin geliştirilmesi. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 30 (2), 511-532.

Coğrafya Dersinde Kullanılan Öğrenme Stratejileri Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri orijinal kaynakta açıkça belirtilmemiştir. Maddelere ulaşmak için yukarıda referansı verilen akademik makalenin incelenmesi gerekmektedir.