Çocukların Oyunlarına Yönelik Algıları Ölçeği

Özet

Çocukların Oyunlarına Yönelik Algıları Ölçeği (ÇOYA), çocukların oyun ve serbest zaman etkinliklerine yönelik kişisel algılarını ve katılımlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, Türk kültürüne uyarlama çalışması Kaşkaya ve arkadaşları (2017) tarafından gerçekleştirilmiş olup, çocukların oyuna olan bağlılıklarını, sosyal etkileşimlerini ve okul dışı zaman kullanımlarını dört temel alt boyutta değerlendirmektedir. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türkiye örnekleminde güvenilir ve geçerli bir şekilde kullanılabileceğini göstermeyi hedeflemiştir.

Toplam 11 maddeden oluşan ÇOYA, bireylerin oyuna yönelik tutumlarını, meşguliyet düzeylerini ve sosyal yönelimlerini yansıtan faktörleri incelemektedir. Ölçek, psikoloji, eğitim bilimleri ve çocuk gelişimi alanlarında, çocukların serbest zaman faaliyetlerine katılım motivasyonlarını anlamak için önemli bir değerlendirme aracı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Çocukların Oyunlarına Yönelik Algıları Ölçeği, ÇOYA, Oyun, Çocuk Algısı, Serbest Zaman Etkinlikleri, Uyarlama, Psikometrik Ölçek.

Yazarlar

Alper Kaşkaya, İhsan Ünlü, M.S. Akar, M. Özturan Sağırlı.

Amaç

Çocukların Oyunlarına Yönelik Algıları Ölçeği’nin temel amacı, çocukların oyun ve eğlence faaliyetlerine yönelik öznel deneyimlerini ve algılarını sistematik bir şekilde ölçmektir. Ölçek, çocukların oyunu ne kadar önemli, meşgul edici, sosyal ve aktif bir süreç olarak gördüklerini belirlemeyi amaçlar.

Uyarlama çalışmasının amacı ise, uluslararası alanda kullanılan bu psikolojik aracı Türk kültürü bağlamına taşımak ve ölçeğin yapısal eşdeğerliğini, iç tutarlık düzeyini ve faktör yapısını Türkiye örnekleminde doğrulamaktır. Bu sayede, Türk çocuklarının oyun davranışları ve algıları hakkında bilimsel veriler elde edilmesi hedeflenmiştir.

Yapı

ÇOYA, çocukların oyuna yönelik algılarını yansıtan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, dört temel alt boyutta ele alınmıştır ve toplam 11 maddeden oluşmaktadır. Bu alt boyutlar, çocukların oyuna ayırdıkları zamanın niteliğini ve oyundan elde ettikleri faydaları psikolojik ve sosyal açılardan değerlendirir.

Ölçek, oyunun sadece fiziksel bir aktivite olmanın ötesinde, duygusal ve sosyal gelişim üzerindeki rolünü de kapsamaktadır. Faktörler, bireysel meşguliyetten (içsel motivasyon) sosyal etkileşime (dışsal çevre) kadar geniş bir spektrumu içermektedir.

Geçerlik

Çocukların Oyunlarına Yönelik Algıları Ölçeği’nin Türk kültürü uyarlama çalışmasında, geçerlik sonuçlarına dair spesifik katsayılar (örneğin, ölçüt bağıntılı geçerlik) doğrudan rapor edilmemiştir. Ancak, uyarlama sürecinde gerçekleştirilen faktör analizi sonuçları, ölçeğin dört faktörlü yapısının Türk örnekleminde de tutarlı olduğunu göstererek yapı geçerliğine dair önemli kanıtlar sunmaktadır.

Yapı geçerliği bulguları, 11 maddelik nihai formun, teorik olarak belirlenen dört alt boyutu başarılı bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir. Bu yapısal tutarlılık, ölçeğin amaçladığı psikolojik yapıyı ölçme yeteneğine sahip olduğunu işaret etmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, Cronbach Alfa iç tutarlık katsayısı hesaplamalarıyla gerçekleştirilmiştir. Başlangıçta 11 maddenin tamamının dahil olduğu durumda, ölçeğin toplam iç tutarlık katsayısı 0.65 olarak bulunmuştur.

Yapılan analizler sonucunda bazı maddeler çıkarıldıktan sonra, ÇOYA ölçeğinin genel Cronbach Alfa iç tutarlık katsayısı 0.75 düzeyine yükselmiştir. Bu değer, ölçeğin kabul edilebilir düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir. Alt boyutlara ait güvenirlik değerleri ise şöyledir: FD boyutu için 0.75, FE boyutu için 0.61, FB boyutu için 0.71 ve FF boyutu için 0.72. Bu bulgular, alt boyutların büyük çoğunluğunun da yeterli düzeyde güvenilir olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışması sonucunda, Çocukların Oyunlarına Yönelik Algıları Ölçeği’nin 4 alt boyuttan ve toplam 11 maddeden oluşan bir faktör yapısına sahip olduğu belirlenmiştir. Bu faktör yapısı, çocukların oyun algılarını farklı davranışsal ve motivasyonel boyutlara ayırmaktadır.

Belirlenen dört alt boyut ve madde sayıları şunlardır:

• Meşgul Olmak (2 madde): Çocuğun oyuna ne kadar odaklandığı ve oyundan keyif alma düzeyi.
• Aktif Olmak (2 madde): Oyun sırasında gösterilen fiziksel ve zihinsel aktivite düzeyi.
• Sosyallik (4 madde): Oyunun sosyal etkileşim ve akranlarla ilişki kurma aracı olarak algılanması.
• Okul Dışı Zaman Etkinlikleri (3 madde): Okul saatleri dışındaki serbest zamanın oyunla değerlendirilme biçimi.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon) Ölçeği

Format: Öz Bildirim Ölçeği

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama)

Popülasyon Grubu: Çocuklar ve Ergenler

Yaş Grubu: Uyarlama çalışmasının yapıldığı yaş grubuna bağlıdır (Genellikle ilkokul/ortaokul öğrencileri).

Popülasyon Detayları: Türk kültürüne yönelik uyarlama çalışması kapsamında örneklenmiştir.

Test Metodolojisi: 4’lü Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Psikometri, Güvenilirlik, Geçerlik, Faktör Yapısı, Cronbach Alfa, Likert Ölçeği, Sosyal Gelişim.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Alper Kaşkaya

İletişim Adresi: [email protected]

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal geliştiricisi ve telif hakları hakkında bilgi verilmemiştir. Türk kültürü uyarlama çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır. Kullanım izinleri ve olası ücretler için sorumlu yazar Alper Kaşkaya ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Kaşkaya, A., Ünlü, İ., Akar, M.S. ve Özturan Sağırlı, M. (2017). Çocukların Oyunlarına Yönelik Algıları Ölçeği (ÇOYA) Türk kültürü uyarlama çalışması. The Journal of Academic Social Science Studies, 57:107-125.

Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: jasstudies.com

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: cocuklarin-oyunlarina-yonelik-algilari-olcegi-toad.pdf

Çocukların Oyunlarına Yönelik Algıları Ölçeği Maddeleri

Ölçek Yapısı ve Derecelendirme:

• Ölçek, 4 alt boyut ve toplam 11 maddeden oluşmaktadır.
• Derecelendirme 4’lü Likert tipi olarak belirlenmiştir (1=kesinlikle katılmıyorum – 4=kesinlikle katılıyorum).

Alt Boyutlar:

• Meşgul olmak (2m)
• Aktif olmak (2m)
• Sosyallik (4m)
• Okul Dışı Zaman Etk. (3m)