Çocukların Çalıştırılması ve Eğitime İlişkin Tutum Ölçeği

Özet

Çocukların Çalıştırılması ve Eğitime İlişkin Tutum Ölçeği, 2002 yılında S. Özdemir tarafından bir yüksek lisans tezi kapsamında Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde geliştirilmiş bir ölçek türüdür. Bu geliştirme çalışması, özellikle çocuk işçiliği olgusuna odaklanmakta ve çocuklarını çalıştıran anneler ile çalıştırmayan annelerin, çocuk işçiliğine ve çocukların örgün eğitimine yönelik tutumlarını karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Ölçek, ebeveynlerin çocukların erken yaşta ekonomik hayata katılımına dair sahip oldukları inanç sistemlerini ve eğitime verdikleri değeri ölçmeyi hedefleyen geliştirme tipi bir araçtır.

Çalışma, çocuk işçiliğini teşvik eden veya engelleyen sosyo-ekonomik ve kültürel faktörlerin annelerin tutumları üzerindeki etkilerini psikometrik bir araçla ortaya koymayı amaçlamıştır. Bu ölçek, alandaki araştırmacılar için önemli bir kaynak teşkil etmekle birlikte, orijinal tez dışındaki yayınlarda psikometrik özelliklerine dair detaylı raporlar sınırlı kalmıştır.

Anahtar Kelimeler

Çocuk işçiliği, Tutum, Anne tutumu, Eğitime ilişkin tutum, Ölçek geliştirme, Çocuk işçiliği, Sosyal psikoloji.

Yazarlar

S. Özdemir

Amaç

Ölçeğin temel amacı, annelerin çocukların çalıştırılması ve onların örgün eğitimi arasındaki dengeye yönelik sahip oldukları bilişsel ve duygusal eğilimleri (tutumları) ölçmektir. Ölçek, özellikle iki ana grubun tutumlarını karşılaştırmalı olarak incelemek üzere tasarlanmıştır: çocukları çalışan anneler ve çocukları çalışmayan anneler.

Bu karşılaştırma, çocuk işçiliğinin kabul edilebilirliğini etkileyen ebeveynsel algıları belirlemeye yardımcı olurken, aynı zamanda yoksulluk, kültürel normlar ve eğitim fırsatlarına erişim gibi faktörlerin tutumlar üzerindeki rolünü anlamaya da katkıda bulunmayı hedeflemiştir.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Ölçek, “Çocukların Çalıştırılması ve Eğitime İlişkin Tutum” yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle iki temel boyut etrafında şekillenir:

• Çocuk İşçiliğine Yönelik Kabul Düzeyi: Çocukların ekonomik katkısının gerekliliği, çalışmanın çocuk gelişimine faydalı olup olmadığı ve yasal sınırlamalara bakış açısı gibi inançları kapsar.
• Eğitimin Değeri ve Önceliği: Formal eğitimin çocuğun geleceği, sosyal hareketliliği ve kişisel gelişimi için taşıdığı öneme dair ebeveynin algısını içerir.

Bu iki boyut arasındaki denge, annenin çocuğunun hayatına dair aldığı kararları ve bu kararların altında yatan tutum setini yansıtmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin kaynak özetinde (tez kaydı) spesifik geçerlik analizlerine dair bir bilgi bulunmamaktadır. Ancak, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirildiği göz önüne alındığında, tam tez metninde genellikle yapı geçerliği (faktör analizi) ve kapsam geçerliğine dair çalışmaların mevcut olması beklenir.

Geçerlik çalışmaları, ölçek maddelerinin gerçekten çocuk işçiliği ve eğitime ilişkin tutumları ölçüp ölçmediğini kanıtlamayı amaçlar. Bu çalışmalar tipik olarak uzman görüşü, madde-toplam korelasyonları ve faktör yükleri gibi yöntemleri içerir. Bu spesifik ölçek için detaylı geçerlik bilgileri, yalnızca orijinal tez kaynağında yer almaktadır.

Güvenirlik

Kaynak özetinde ölçeğin güvenirlik katsayılarına (örneğin, Cronbach Alfa değeri) dair herhangi bir veri sunulmamıştır. Geliştirme çalışmalarında ölçek maddelerinin iç tutarlılığını sağlamak esastır.

Güvenirlik analizleri, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini gösterir. Bir tutum ölçeği için beklenen güvenirlik yöntemleri arasında iç tutarlılık analizi (Cronbach Alfa) ve test-tekrar test güvenilirliği yer alır. Bu ölçeğe ait güvenirlik katsayıları, orijinal yüksek lisans tezi içerisinde detaylandırılmıştır.

Faktör Analizi

Ölçeğin kaynak özetinde faktör analizine dair spesifik sonuçlar rapor edilmemiştir. Ancak, geliştirme tipi bir ölçek olduğu için, ölçeğin yapısal boyutlarını belirlemek amacıyla Keşfedici Faktör Analizi (KFA) ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemlerinin kullanıldığı varsayılmaktadır.

Faktör analizi, ölçeğin maddelerinin hangi temel boyutlar altında toplandığını, yani “Çocukların Çalıştırılması” ve “Eğitime İlişkin Tutum” gibi beklenen alt boyutları ne ölçüde temsil ettiğini ortaya koyar. Bu analizler, ölçeğin teorik yapısını destekleyen kritik verilerdir.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme (Development)

Format: Kaynakta belirtilmemiştir, ancak bir tutum ölçeği olması nedeniyle büyük olasılıkla 4 veya 5’li Likert tipi derecelendirme formatındadır.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Anneler (Ebeveynler)

Yaş Grubu: Yetişkin (Annelerin yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Çocukları çalışan ve çocukları çalışmayan annelerden oluşan karşılaştırmalı örneklem grubu.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) ölçeği. Uygulama genellikle kağıt-kalem veya dijital ortamda gerçekleştirilir.

Anahtar Kelimeler

Ebeveyn tutumu, Çocuk hakları, Yüksek lisans tezi, Likert ölçeği, Sosyal normlar, Eğitim önceliği.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Kaynakta belirtilmemiştir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Kaynakta belirtilmemiştir.

Yazışma Adresi: S. Özdemir, Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü (2002 tarihli tez dönemi itibarıyla).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2002

İzinler ve Ücret: Ölçek, bir akademik yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Kullanımı için tezin yazarına ve ilgili kurum olan Ankara Üniversitesi‘ne atıfta bulunulması ve izin alınması gerekebilir. Ticari kullanım ücreti bilgisi mevcut değildir.

Kaynaklar

1. Özdemir, S. (2002). Çocuğunu çalıştıran ve çalıştırmayan annelerin çocuk işçiliği ve eğitime ilişkin tutumları yönünden karşılaştırılması. (Yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
2. Tez kaydına ilişkin bağlantı: tez.yok.gov.tr (YÖK Ulusal Tez Merkezi).

Çocukların Çalıştırılması ve Eğitime İlişkin Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu ölçeğe ait orijinal maddeler, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır ve bu nedenle burada sunulamamaktadır. Ölçek maddelerinin tam listesi ve derecelendirme sistemi için S. Özdemir’in 2002 tarihli yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir.