Çocukların Çevreye Karşı Tutum ve Bilgileri Ölçeği

Özet

Çocukların Çevreye Karşı Tutum ve Bilgileri Ölçeği (ÇÇTBÖ), çocukların çevreye yönelik hem bilişsel düzeydeki bilgilerini hem de duyuşsal alandaki tutumlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikolojik ölçek uyarlamasıdır. Bu araç, özellikle fen eğitimi ve çevre bilinci çalışmalarında, öğrencilerin çevreye olan yaklaşımlarını sistematik bir şekilde değerlendirmek için tasarlanmıştır. Ölçeğin Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması 2002 yılında yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Çevre Bilinci, Çevreye Karşı Tutum, Çevre Eğitimi, Çocuklar, Psikolojik Ölçme, Geçerlilik, Güvenirlik.

Yazarlar

Gücüm, B. (Uyarlama ve Geçerlilik/Güvenilirlik Çalışması)

Amaç

Ölçeğin temel amacı, çocukların çevresel sorunlara ve sürdürülebilirlik kavramlarına ilişkin sahip oldukları bilgi düzeyini ve bu bilgilere paralel olarak geliştirdikleri tutumları nicel olarak belirlemektir. Bu ölçüm, eğitim programlarının etkinliğini değerlendirmede ve çevre bilincini artırmaya yönelik müfredat geliştirmede kritik bir rol oynamaktadır.

Ölçek, adaptasyon çalışması kapsamında, Türkiye’deki çocuk popülasyonunun kültürel ve eğitimsel bağlamına uygunluğunu test etmeyi amaçlamıştır. Bu sayede, uluslararası alanda kullanılan çevre tutum ve bilgi ölçeklerinin Türkçe literatüre kazandırılması sağlanmıştır.

Yapı

Çocukların Çevreye Karşı Tutum ve Bilgileri Ölçeği, genellikle iki ana psikolojik yapıyı ölçmek üzere tasarlanmıştır:

• Çevresel Bilgi: Bireyin ekolojik süreçler, kirlilik kaynakları ve çevre sorunlarının çözümleri hakkında sahip olduğu olgusal ve kavramsal bilgileri ifade eder.
• Çevresel Tutum: Bireyin çevreye, çevre korumaya ve çevresel eylemlere yönelik olumlu veya olumsuz duygusal eğilimlerini ve inançlarını kapsar. Bu, çevresel sorumluluk ve motivasyon ile yakından ilişkilidir.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması (Gücüm, 2002), ölçeğin hedeflediği yapıları doğru bir şekilde ölçüp ölçmediğini belirlemek için geçerlilik analizlerini içermiştir. Orijinal kaynakta spesifik geçerlilik katsayıları belirtilmemiş olsa da, uyarlama sürecinde yapı geçerliliğinin (muhtemelen faktör analizi yoluyla) ve içerik geçerliliğinin incelendiği varsayılmaktadır.

Bu tür adaptasyon çalışmalarında, genellikle uzman görüşü alınarak dil ve kültürel uyarlama yapıldıktan sonra, yapısal geçerliliği doğrulamak için istatistiksel yöntemlere başvurulur. Ölçeğin, çocukların çevreye yönelik bilişsel ve duyuşsal ayrımını başarılı bir şekilde yapabildiği beklenmektedir.

Güvenirlik

Gücüm (2002) tarafından yürütülen çalışmada, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Güvenirlik çalışmalarında, genellikle iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) hesaplanır.

Yüksek iç tutarlılık katsayısı, ölçeği oluşturan maddelerin aynı yapıyı ölçme konusunda uyumlu olduğunu gösterir. Ölçeğin güvenilirliği, testin farklı zamanlarda veya farklı örneklemler üzerinde tutarlı sonuçlar üretme yeteneği açısından kritik öneme sahiptir.

Faktör Analizi

ÇÇTBÖ gibi çok boyutlu ölçeklerin uyarlama çalışmalarında, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe formda da korunduğunu teyit etmek için genellikle Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi kullanılır. Bu analizler, Tutum ve Bilgi boyutlarının birbirinden bağımsız veya ilişkili alt faktörler olarak ayrılıp ayrılmadığını istatistiksel olarak inceler.

Faktör analizi sonuçları, her bir maddenin hangi alt boyuta yüklendiğini göstererek, ölçeğin yapısal bütünlüğünü sağlamlaştırmaktadır. Bu, özellikle çevresel eğitim araştırmalarında, tutum ve bilgi arasındaki ilişkinin incelenmesi için temel bir adımdır.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon) Ölçeği

Format: Belirtilmemiş (Genellikle Likert tipi tutum maddeleri ve çoktan seçmeli bilgi maddeleri içerir)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Çocuklar (Öğrenciler)

Yaş Grubu: İlkokul veya Ortaokul öğrencileri (Genellikle 9-14 yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki okullarda öğrenim gören öğrenciler üzerinde test edilmiştir.

Test Metodolojisi: Anket veya öz bildirim temelli ölçek uygulaması.

Anahtar Kelimeler

Çevresel Bilgi, Çevresel Tutum, Gücüm, B., ODTÜ Kongresi, Ölçek Geliştirme, Çevre Eğitimi, Çocuk Psikolojisi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Bilinmiyor

Yazışma Adresi: Gücüm, B. (2002 çalışması için ODTÜ, Ankara ile ilişkilidir.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal kaynağının izin ve telif hakları bilgisi mevcut değildir. Türkçe adaptasyon ve geçerlilik/güvenilirlik çalışması 2002 yılında sunulmuştur. Ölçeğin ticari kullanımı veya ücret bilgisi hakkında spesifik bir veri bulunmamaktadır.

Kaynakça

Gücüm, B. (2002). Çocukların Çevreye Karşı Tutum ve Bilgileri Ölçeği’nin geçerliliği ve güvenirliği üzerine çalışma. 5. Ulusal Fen Bilimleri ve Matematik Eğitimi Kongresi, 16–18 Eylül: ODTÜ, Ankara.

Bu çalışmanın orijinal PDF özeti buradan indirilebilir: http://old.fedu.metu.edu.tr/ufbmek-5/ozetler/d043.pdf

Ölçeğin tam metin PDF dosyası ise şu adresten erişilebilir: cocuklarin-cevreye-karsi-tutum-ve-bilgileri-olcegi-childrens-environmental-attitude-and-knowledge.pdf

Çocukların Çevreye Karşı Tutum ve Bilgileri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu ölçeğin maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler, orijinal dillerinde ve değiştirilmeden buraya eklenmelidir. Maddeler mevcut olmadığından, bu bölüm boş bırakılmıştır. Ölçek, tipik olarak çevresel sorunlara yönelik tutum ifadeleri ve temel ekoloji bilgisine dair çoktan seçmeli sorular içermektedir.