Serbest Zaman Egzersiz Anketi

Öz

Serbest Zaman Egzersiz Anketi, adolesan çağı öğrencilerinin serbest zamanlarında gerçekleştirdikleri fiziksel aktivite düzeylerini ölçmek amacıyla uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışması 2016 yılında Lapa ve arkadaşları tarafından gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizler, ölçeğin yapısal uygunluğunu Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile sınamış ve yüksek düzeyde test-tekrar test güvenirliği göstermiştir. Ölçek, fiziksel aktiviteleri şiddetlerine göre (zorlayıcı, orta, hafif) kategorize etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Serbest zaman, egzersiz, fiziksel aktivite, adolesan, geçerlik, güvenirlik, uyarlama, Açımlayıcı Faktör Analizi

Yazarlar

Tennur Yerlisu Lapa (Sorumlu Yazar), Zeki Certel, Kaan Kaplan, Gökhan Yağar

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, adolesan çağına mensup öğrencilerin serbest zaman dilimlerinde gerçekleştirdikleri egzersiz ve fiziksel aktivite düzeylerini bilimsel olarak ölçmek ve değerlendirmektir. Ölçek, bu aktiviteleri şiddet seviyelerine göre sınıflandırarak detaylı bir analiz sunmayı hedefler.

Ölçeğin Türkiye bağlamında uyarlama çalışması, orijinal aracın kültürel ve dilsel geçerliliğini sağlamak ve Türk gençlerinin egzersiz alışkanlıklarını güvenilir bir biçimde saptayabilmek için yapılmıştır.

Yapı

Ölçek, bireyin serbest zamanlarında yaptığı fiziksel aktivitelerin niceliğini ve niteliğini ölçen bir yapı üzerine kurulmuştur. Temel olarak, egzersizin şiddet seviyesine göre ayrıştırılması esastır.

Ölçülen fiziksel aktivite yapıları üç ana bileşen halinde incelenmiştir:

• Zorlayıcı Şiddette Fiziksel Aktiviteler: Yüksek enerji gerektiren, kalp atışını önemli ölçüde artıran aktiviteler.
• Orta Şiddette Fiziksel Aktiviteler: Kalp atışını ve nefes alıp vermeyi hızlandıran, ancak sohbet etmeye izin veren aktiviteler.
• Hafif Şiddette Fiziksel Aktiviteler: Düşük enerji harcaması gerektiren, genellikle günlük hareketleri içeren aktiviteler.

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerlik çalışmaları, açımlayıcı faktör analizi (AFA) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu analiz, ölçek maddelerinin kuramsal yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek için kritik öneme sahiptir.

Faktör analizine uygunluğu değerlendirmek üzere yapılan istatistiksel testlerde, Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) örneklem yeterliliği değeri .53 olarak hesaplanmıştır. Bartlett Küresellik Testi sonuçları ise χ²=157.40, serbestlik derecesi (df)=45 ve p=.000 olarak bulunmuştur. Bu sonuçlar, verilerin faktör analizine uygun olduğunu ve faktörleşme sürecinin anlamlı olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik değerlendirmesi için test-tekrar test yöntemi uygulanmıştır. İki farklı zamanda uygulanan anket sonuçları arasındaki tutarlılık, Spearman korelasyon katsayısı kullanılarak incelenmiştir.

Yapılan analizler sonucunda, anketin geneline ilişkin korelasyon katsayısı .94 gibi oldukça yüksek bir değerde bulunmuştur. Ayrıca, anketin alt boyutlarını temsil eden sorulara ilişkin korelasyon katsayıları sırasıyla .90, .93 ve .85 olarak hesaplanmıştır. Elde edilen tüm bu değerler, ölçeğin zaman içinde yüksek düzeyde pozitif ve anlamlı korelasyonlara sahip olduğunu, dolayısıyla güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliliğini belirlemek amacıyla kullanılan Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), ölçeğin teorik olarak beklenen faktör yapısını ortaya çıkarmıştır. Bu analiz, gözlenen değişkenler arasındaki ilişkileri azaltarak daha az sayıda temel faktöre indirgeme amacını taşır.

Faktör analizine giriş öncesinde verilerin uygunluğunu kontrol etmek için Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) ve Bartlett Küresellik Testleri kullanılmıştır. KMO değerinin (.53) ve Bartlett testinin anlamlılık düzeyinin (p=.000) elde edilmesi, faktör çıkarma işleminin istatistiksel olarak meşru olduğunu ve verilerin temel bir yapıya sahip olduğunu göstermiştir.

Araç

Test Çeşidi: Uyarlama Ölçeği

Format: Anket (Ölçek maddeleri fiziksel aktivite şiddetine göre ayrılmıştır)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğrenciler

Yaş Grubu: Adolesan Çağı Öğrencileri

Popülasyon Detayları: Geçerlik ve güvenirlik çalışması, adolesan çağı öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Test-tekrar test güvenirliği ve Açımlayıcı Faktör Analizi kullanılarak psikometrik özellikler belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Serbest zaman egzersizi, psikometrik özellikler, KMO, Bartlett testi, Spearman korelasyon, test-tekrar test

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi Mevcut Değil

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Bilgi Mevcut Değil

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2016 (Uyarlama Çalışması Yayın Tarihi)

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanım izinleri ve ücret bilgisi için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-posta adresi yukarıda belirtilmiştir.

Ölçeğin orijinal PDF dokümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: serbest-zaman-egzersiz-anketi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Lapa, T.Y., Certel, Z., Kaplan, K. ve Yağar, G. (2016). Serbest Zaman Egzersiz Anketinin adolesan çağı öğrencileri için geçerlik güvenirlik çalışması. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 5. ISSN: 2146-9199.

Serbest Zaman Egzersiz Anketinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, katılımcıların serbest zamanlarında gerçekleştirdikleri fiziksel aktivitelerin şiddet düzeyine göre kategorize edilmiştir. Derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

1. Zorlayıcı şiddette fiziksel aktiviteler,
2. Orta şiddette fiziksel aktiviteler
3. Hafif şiddette fiziksel aktiviteler