Serbest Zaman Çatışma Ölçeği

Özet

Serbest Zaman Çatışma Ölçeği (SZÇÖ), öğrencilerin akademik yükümlülükleri (çalışma zamanı) ile kişisel dinlenme ve eğlence aktiviteleri (serbest zaman) arasında yaşadıkları algılanan çatışma düzeyini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçeğin Türkçe uyarlaması, Utku Işık ve Mehmet Demirel tarafından 2018 yılında gerçekleştirilmiştir. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürüne özgü öğrenci popülasyonunda geçerlik ve güvenirlik özelliklerini inceleyerek, eğitim psikolojisi alanındaki araştırmalara sağlam bir ölçüm aracı sunmayı amaçlamıştır.

Ölçek, öğrencilerin zamanlarını ders çalışma ve serbest zaman faaliyetlerine ayırma konusunda yaşadıkları zorlukları ve bu iki rolün birbirini olumsuz etkileme derecesini belirlemek için kullanılır. Bu tür çatışmaların, öğrencilerin akademik başarısı ve genel yaşam memnuniyeti üzerindeki etkilerinin anlaşılması açısından kritik öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Serbest zaman çatışması, ders çalışma, öğrenci, rol çatışması, psikometrik, uyarlama, akademik stres.

Yazarlar

Utku Işık, Mehmet Demirel

[quads id=5]

Amaç

Serbest Zaman Çatışma Ölçeği’nin temel amacı, öğrencilerin çalışma yükümlülükleri ile serbest zaman etkinlikleri arasında deneyimledikleri karşılıklı engelleme veya gerilim düzeyini nicel olarak ölçmektir. Bu çatışma, genellikle iki temel boyutta incelenir: çalışma zamanının serbest zamanı engellemesi (Çalışma → Serbest Zaman Çatışması) ve serbest zaman faaliyetlerinin ders çalışma yükümlülüklerini aksatması (Serbest Zaman → Çalışma Çatışması).

Ölçek, eğitim araştırmacılarına ve psikologlara, öğrencilerin zaman yönetimi, stres düzeyleri ve genel refahları arasındaki ilişkileri değerlendirmede standartlaştırılmış bir araç sağlamaktadır. Elde edilen veriler, öğrencilere yönelik zaman yönetimi müdahaleleri ve stres azaltma programlarının geliştirilmesine rehberlik eder.

Yapı

Ölçek, bireyin yaşamındaki iki önemli alanın (akademik rol ve boş zaman rolü) kaynakları (zaman, enerji) veya davranışları açısından birbirine müdahale etmesi sonucu ortaya çıkan rol çatışması yapısını ölçmektedir. Ölçek, bu çatışmanın yönünü ve yoğunluğunu tespit etmeye odaklanmıştır.

Ölçülen bu yapı, genellikle iş-yaşam çatışması literatüründen türetilmiştir ancak öğrenci bağlamına uyarlanmıştır. Çalışma ve serbest zaman arasında yaşanan gerilim, öğrencilerin ruh sağlığı ve motivasyon düzeyleri üzerinde doğrudan etkilere sahiptir.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasında (Işık & Demirel, 2018), yapı geçerliği genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak incelenmiştir. Bu analizler, orijinal ölçeğin boyut yapısının Türk örnekleminde de korunduğunu göstermeyi amaçlar.

Geçerlik çalışmaları ayrıca, ölçek puanlarının ilgili teorik yapılarla (örneğin, akademik stres, zaman yönetimi becerileri) beklenen yönde ilişkili olduğunu gösteren ölçüt bağıntılı geçerliği de içermektedir. Uyarlama çalışmasının bulguları, ölçeğin ölçmek istediği yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü doğrulamıştır.

Güvenirlik

Serbest Zaman Çatışma Ölçeği’nin Türkçe formunun iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alfa katsayısı hesaplanarak değerlendirilmiştir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda tutarlı olduğunu göstermektedir.

Tipik olarak, uyarlama çalışmalarında kabul edilebilir düzeyde güvenirlik katsayıları bildirilmektedir. Yüksek iç tutarlılık, ölçeğin öğrenciler tarafından verilen yanıtların kararlılığını ve güvenilirliğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasında, Serbest Zaman Çatışma Ölçeği’nin Türk örneklemindeki faktör yapısını incelemek üzere Faktör Analizi (büyük olasılıkla Doğrulayıcı Faktör Analizi – DFA) uygulanmıştır. Bu analiz, ölçeğin orijinal çok boyutlu yapısının (Çalışma → Serbest Zaman ve Serbest Zaman → Çalışma boyutları) Türkçe formda da geçerli olup olmadığını test eder. Analiz sonuçları, ölçeğin teorik olarak beklenen iki faktörlü yapısını desteklemiştir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Derecelendirme bilgisi orijinal kaynakta belirtilmemiştir, ancak psikometrik ölçümler genellikle bu formatı kullanır.)

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), Orijinal dili İngilizce.

Popülasyon Grubu: Öğrenciler

Yaş Grubu: Genellikle yükseköğretim (üniversite) öğrencileri (18 yaş ve üzeri).

Popülasyon Detayları: Işık ve Demirel’in 2018 tarihli çalışması, Türkiye’deki üniversite öğrencilerinden oluşan bir örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Bireysel veya grup halinde uygulanan, öz bildirim temelli anket.

Anahtar Kelimeler

Serbest zaman çatışması, öğrenci sağlığı, zaman yönetimi, psikometrik özellikler, akademik başarı, ölçek geliştirme.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Mevcut Değil

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Mevcut Değil

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlaması 2018 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin ticari olmayan akademik amaçlarla kullanımı, genellikle orijinal ölçek yazarlarının ve uyarlama çalışmasını yapan Işık ve Demirel’in uygun şekilde referans gösterilmesini gerektirir. Ölçeğin akademik araştırmalarda kullanımı genellikle ücretsizdir.

Orijinal PDF dosyasını indirmek için bağlantı aşağıdadır: leisure-conflict-scale-toad.pdf

Kaynaklar

• İsik, U., & Demirel, M. (2018). Turkısh adaptatıon of study-Leısure Conflıct Scale, ıts valıdıty and relıabılıty. European Journal of Education Studies, 4(3). doi: 10.5281/zenodo.1188630

[quads id=5]

Serbest Zaman Çatışma Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu ölçeğe ait orijinal maddeler, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır. Bu nedenle maddeler buraya eklenememiştir. Detaylı bilgi için kaynak referansa başvurulması gerekmektedir.

Ölçek, genellikle iki alt boyutta gruplanmış maddelerden oluşur:

• Çalışma-Serbest Zaman Çatışması: Ders çalışma zorunluluklarının serbest zaman faaliyetlerini kısıtlamasına yönelik maddeler.
• Serbest Zaman-Çalışma Çatışması: Serbest zaman aktivitelerinin ders çalışma görevlerini aksatmasına yönelik maddeler.