Çocuklar İçin Oynama Eğilimi Ölçeği

Özet

Çocuklar İçin Oynama Eğilimi Ölçeği, okul öncesi dönemdeki çocukların oyun sırasındaki doğal eğilimlerini, davranışsal aktifliklerini ve sosyal etkileşimlerini sistematik olarak değerlendirmek amacıyla uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Ölçek, çocukların oyun oynama yeteneği ve istekliliği gibi merkezi psikolojik yapıları ölçmeyi hedefler. Keleş ve Yurt (2016) tarafından gerçekleştirilen bu uyarlama çalışması, Türkiye’deki okul öncesi çocuklarının oynama eğilimi düzeylerini belirlemek için tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Oynama eğilimi, okul öncesi çocuk gelişimi, psikometrik uyarlama, oyun, Likert ölçeği, davranışsal değerlendirme, Türkiye.

Yazarlar

Sami Keleş, Özlem Yurt.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, uluslararası literatürde kabul görmüş olan oynama eğilimi yapısını Türk kültürüne ve diline adapte ederek, okul öncesi çağdaki çocukların oyun sırasındaki davranışlarını gözlem yoluyla ölçmektir. Bu araç, çocukların oyun yoluyla ifade ettikleri keyif, fiziksel aktivite, sosyal katılım ve yaratıcılık gibi bileşenleri nicel verilere dönüştürerek, eğitim ve gelişim alanında bilimsel araştırmalara zemin hazırlamaktadır.

Uyarlama çalışması, Türkiye’deki araştırmacılara, çocukların gelişim düzeylerini ve eğilimlerini standardize edilmiş bir yöntemle değerlendirme imkanı sunmayı hedeflemiştir. Bu sayede, çocukların gelişimsel ihtiyaçlarına uygun oyun temelli müdahalelerin planlanması kolaylaşır.

Yapı

Ölçek, bireyin oyun yoluyla etkileşim kurma ve keyif alma kapasitesini ifade eden oyun oynama eğilimi (playfulness) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle içsel motivasyon, coşku, mizah, sosyal etkileşim ve fiziksel aktivite gibi çok boyutlu bileşenler içerir. Ölçek maddeleri, gözlemcinin çocuğun davranışlarını bu bileşenler üzerinden beşli bir derecelendirme ile değerlendirmesine olanak tanır.

• Duygusal İfade: Oyun sırasında neşe, coşku ve keyif alma durumlarının yansıtılması.
• Fiziksel Aktiflik: Koşma, zıplama gibi koordineli ve aktif fiziksel davranışların sergilenmesi.
• Sosyal Katılım: Diğer çocuklarla oyun başlatma, işbirliği yapma ve şakalaşma becerisi.
• Yaratıcılık ve Esneklik: Oyun icat etme, farklı roller üstlenme ve alışılmadık nesneleri kullanma.

Geçerlik

Kaynak referansta (Keleş & Yurt, 2016) ölçeğin geçerliğine dair sayısal katsayılar doğrudan belirtilmemiştir. Ancak, uyarlama sürecinde, ölçeğin orijinal yapıyı Türk örnekleminde de koruduğunu göstermek amacıyla içerik geçerliği ve yapı geçerliği çalışmalarının yapıldığı varsayılmaktadır. Yapı geçerliği, genellikle faktör analizi kullanılarak ölçek maddelerinin teorik alt boyutlarla tutarlılığının incelenmesiyle sağlanır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliğine ilişkin spesifik istatistiksel veriler (örneğin Cronbach Alfa katsayısı) kaynak referansta açıkça sunulmamıştır. Uyarlama çalışmasının bir parçası olarak, ölçeğin iç tutarlılığının ve test-tekrar test güvenirliğinin incelenmesi gereklidir. Yüksek iç tutarlılık, ölçekteki tüm maddelerin aynı oyun oynama eğilimi yapısını tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Faktör Analizi

Çocuklar İçin Oynama Eğilimi Ölçeği’nin psikometrik uygunluğunu değerlendirmek için uyarlama çalışmasında faktör analizi yönteminin kullanılması beklenir. Bu analiz, ölçeğin orijinal çok boyutlu yapısının Türkçe kültürüne aktarılırken korunup korunmadığını saptar. Bulgular, ölçeğin kaç faktörden oluştuğunu ve bu faktörlerin hangi maddeleri içerdiğini belirleyerek, ölçeğin yapısal geçerliliğini destekler.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: Gözlemci veya öğretmen tarafından çocukların oyun sırasındaki davranışlarını değerlendirmek için kullanılan 5’li Likert derecelendirme ölçeği.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama)

Popülasyon Grubu: Çocuklar.

Yaş Grubu: Okul öncesi dönem çocukları.

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden çocuklar üzerinde kullanılmıştır.

Test Metodolojisi: Ölçek, beşli Likert ölçeği tipindedir. Derecelendirme, 1= “Hiç bu çocuk gibi değil” ile başlayıp, 5= “Tamamen bu çocuk gibi” şeklinde ilerler. Bu derecelendirme, gözlemcinin çocuğun ilgili davranışı ne sıklıkla veya ne yoğunlukta sergilediğine dair yargısını yansıtır.

Anahtar Kelimeler

Oyun, çocuk, gözlem, okul öncesi, sosyal beceri, adaptasyon, Türkiye, psikoloji.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri mevcut değil.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Veri mevcut değil.

Yazışma Adresi: Veri mevcut değil.

Sorumlu Yazar İletişim E-postası: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin uyarlama çalışması 2016 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımına ve telif haklarına ilişkin izinler ve olası ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar Özlem Yurt ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilmektedir. Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: cocuklar-icin-oynama-egilimi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Keleş, S. & Yurt, Ö. (2016). An investigation of playfulness of pre-school children in Turkey. Early Child Development and Care, doi: 10.1080/03004430.2016.1169531. Makalenin orijinal bağlantısı: tandfonline.com

Çocuklar İçin Oynama Eğilimi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• Oyun sırasında keyif aldığını yansıtır.
• Oyun sırasında fiziksel olarak aktiftir.
• Oyun sırasında canlı ve neşeli olduğunu gösterir.
• Oyun etkinlikleri sırasında hareketleri koordinelidir.
• Oyun sırasında coşkulu olduğunu gösterir.
• Oyun içinde sessiz/sakin olmak yerine aktif olmayı tercih eder.
• Mizahi/gülünç hikayelere güler.
• Oyun oynarken şarkı söyler ve konuşur.
• Diğer çocuklarla oyun başlatır.
• Diğer çocuklarla şakalaşmaktan keyif alır.
• Diğer çocuklarla işbirliği içinde oynar.
• Oyun sırasında diğer çocukların oyun çağrılarına kolaylıkla tepki verir.
• Oyun içinde çok fazla koşar (atlar, sıçrar, zıplar).
• Oyun malzemelerini/oyuncaklarını paylaşmaya isteklidir.
• Oynamak için kendi oyunlarını icat eder.
• Oyun saatinde oynadığı oyunu değiştirmek yerine, yalnızca bir oyun ile meşgul olur.
• Diğer çocuklarla oynarken lider rolü üstlenir.
• Eğlenceli hikayeler anlatır.
• Oyundayken diğerlerine nazik bir şekilde sataşır.
• Oyunda farklı karakterler/roller üstlenir.
• Oyunda soytarılık (gülünç/komik hareket ve davranışlar) yapıyor gibi görünür.
• Oyun sırasında duygularını yansıtma açısından tutuktur.
• Oyun sırasında alışılmadık nesneler kullanır.