Çocuklar için Bilişsel, Duygusal ve Bedensel Empati Ölçeği

Özet

Çocuklar için Bilişsel, Duygusal ve Bedensel Empati Ölçeği, çocukların empati yeteneklerini çok boyutlu olarak ölçmek amacıyla yabancı dilden Türkçeye uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Ölçek, özellikle bilişsel, duygusal ve bedensel/davranışsal empati bileşenlerini ayrıştırarak çocukların sosyal ve duygusal gelişimlerini derinlemesine analiz etmeyi hedefler. Türk kültürüne özgü geçerlilik ve güvenilirlik analizleri, ölçeğin sağlam bir psikometrik yapıya sahip olduğunu ve araştırmalarda kullanılabileceğini göstermiştir.

Bu araç, toplam 30 maddeden oluşmakta olup, hem üç alt boyutlu hem de altı alt boyutlu yapılarının faktör analiziyle desteklendiği tespit edilmiştir. Ölçek, çocuk ve ergen popülasyonlarında empati düzeylerinin güvenilir bir şekilde değerlendirilmesi için önemli bir katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Empati, Bilişsel Empati, Duygusal Empati, Bedensel Empati, Çocuk, Ölçek Uyarlama, Cronbach Alfa, Psikometri, Geçerlilik, Güvenilirlik.

Yazarlar

Halime Şenay Güzel, Elif Sena Sevi-Tok, Esin Güney.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, orijinal yapısının korunarak Çocuklar için Bilişsel, Duygusal ve Bedensel Empati Ölçeği’nin Türkçe formunun güvenilirlik ve geçerlilik çalışmalarını gerçekleştirmektir. Bu çalışma, Türk çocuk popülasyonunda empati becerilerinin ölçülmesine yönelik geçerli ve güvenilir bir araç sunmayı amaçlamıştır.

Araştırmacılar, ölçeğin psikometrik özelliklerini Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ve iç tutarlılık analizleri gibi modern yöntemlerle inceleyerek, ölçeğin Türkiye’deki psikoloji ve eğitim alanındaki çalışmalara entegrasyonunu sağlamayı hedeflemişlerdir.

Yapı

Çocuklar için Bilişsel, Duygusal ve Bedensel Empati Ölçeği, empati kavramını üç ana bileşen üzerinden ele almaktadır. Bu üç faktörlü yapı, bireylerin başkalarının durumlarını anlama, duygularını hissetme ve bu durumlara bedensel veya davranışsal olarak tepki verme kapasitelerini ayırmaktadır.

• Bilişsel Empati: Başkalarının düşüncelerini ve duygusal durumlarını açıkça ifade edilmese bile zihinsel olarak anlama yeteneğini ifade eder (zihin okuma).
• Duygusal Empati: Başkalarının yaşadığı duygusal deneyimleri bizzat hissedebilme, duygusal rezonans kurabilme yeteneğini kapsar.
• Bedensel/Davranışsal Empati: Başkalarının duygusal durumlarına karşı verilen bedensel tepkileri veya davranışsal yansımaları (örneğin, birinin gülmesine karşılık gülme) ölçer.

Ölçek, toplamda 30 madde ile bu karmaşık empati yapısını hem üç temel alt boyutta hem de daha detaylı altı alt boyutta ölçümlemek üzere tasarlanmıştır. Bu çok faktörlü yaklaşım, empati gelişimindeki farklılıkları yakalamaya olanak tanır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliğini incelemek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin hem üç alt boyutlu temel yapısının hem de daha detaylı altı alt boyutlu modelinin veri ile iyi bir uyum sergilediğini göstermiştir.

Bu bulgular, ölçeğin teorik olarak öngörülen bilişsel, duygusal ve bedensel empati bileşenlerini Türk kültürü bağlamında başarılı bir şekilde ayırt ettiğini ve ölçtüğünü kanıtlamaktadır. Yapısal geçerliliğin yüksek olması, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı psikolojik yapıyı gerçekten ölçtüğü anlamına gelmektedir.

Güvenirlik

Çocuklar için Bilişsel, Duygusal ve Bedensel Empati Ölçeği’nin güvenilirlik analizleri, ölçeğin tutarlı ve kararlı sonuçlar verdiğini ortaya koymuştur. İç tutarlılık güvenilirliği, ölçeğin genel toplam puanı için hesaplanmış ve Cronbach alfa katsayısı 0.84 olarak bulunmuştur. Bu değer, psikometrik açıdan yüksek bir iç tutarlılığa işaret etmektedir.

Ek olarak, güvenilirlik incelemesinde eşdeğer yarılar yöntemi de kullanılmıştır. Bu yöntem sonucunda elde edilen iki yarım form arasındaki korelasyon katsayısı 0.74 olarak hesaplanmıştır. Hem yüksek Cronbach alfa değeri hem de tutarlı yarım korelasyonu, ölçeğin güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu güçlü bir şekilde desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısı, orijinal modelin Türkçeye aktarılma sürecinde incelenmiştir. Yapılan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), ölçeğin iki farklı yapısal model için uygunluğunu test etmiştir:

• Üç Faktörlü Yapı: Bilişsel, Duygusal ve Bedensel Empati olmak üzere üç ana alt boyutu içeren model.
• Altı Faktörlü Yapı: Üç ana faktörün daha alt düzeydeki bileşenlere ayrıldığı detaylı model.

DFA sonuçları, hem üç faktörlü yapının hem de altı faktörlü yapının veri setine iyi uyum sağladığını göstermiştir. Bu durum, araştırmacılara çalışmanın amacına ve derinliğine bağlı olarak ölçeği farklı yapısal düzeylerde puanlama esnekliği sunmaktadır. Ölçek toplam 30 maddeden oluşmaktadır.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: 30 madde, çok boyutlu (üç veya altı faktörlü) yapı.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Çocuklar ve Ergenler

Yaş Grubu: Belirtilmemiş, ancak “Çocuklar için” ifadesi ilköğretim ve ortaokul yaş gruplarını işaret etmektedir.

Popülasyon Detayları: Türkiye’de öğrenim gören çocuk örneklemi üzerinde geçerlilik ve güvenilirlik çalışması yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim raporlama yöntemi. Yanıtlar 3’lü Likert tipi derecelendirme (0 ve 2 puan aralığında) ile toplanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Çocuk Gelişimi, Sosyal Beceriler, Adaptasyon, Psikolojik Test, Likert Ölçeği, Cronbach Alfa, Çok Boyutlu Empati.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Sorumlu Yazar: Halime Şenay Güzel

İletişim: [email protected]

Yayın Yılı: 2019

Ölçeğin akademik kullanımı için gerekli izinlerin sorumlu yazar ile iletişime geçilerek alınması tavsiye edilmektedir.

Kaynaklar

Güzel, H. Ş., Sevi-Tok, E. S. ve Güney, E. (2019). Çocuklar için Bilişsel, Duygusal ve Bedensel Empati Ölçeği Türkçe Formunun geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 20(Ek 1), 55-64.

Makalenin yayınlandığı dergiye ait bağlantı: anadolupsikiyatri.net

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: cocuklar-icin-bilissel-duygusal-ve-bedensel-empati-olcegi-toad.pdf

Çocuklar için Bilişsel, Duygusal ve Bedensel Empati Ölçeği Maddeleri

Ölçek 30 madde üç faktörlü ve altı faktörlü yapılardan oluşmaktadır.

Bilişsel Empati (1m): Arkadaşlarım nedenini söylemeseler bile neden neşeli olduklarını bilirim.

Duygusal Empati (2m): Eğer arkadaşımla dalga geçildiğini görürsem, rahatsız olurum.

Davranışsal Empati (3m): Başkalarının güldüğünü görmek beni de güldürür.