Bilişsel, Duygusal ve Bedensel Empati Ölçeği

Özet

Bilişsel, Duygusal ve Bedensel Empati Ölçeği (BDBEÖ), çocukların çok boyutlu empati yeteneklerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir uyarlama çalışmasının sonucudur. Ölçek, empatinin geleneksel olarak ele alınan bilişsel ve duygusal bileşenlerinin yanı sıra, bedensel (somatik) bileşeni de kapsayan altı boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. 2019 yılında gerçekleştirilen bu geçerlilik ve güvenilirlik çalışması, ölçeğin Türkçe formunun psikometrik özelliklerini ortaya koyarak, çocuk psikolojisi alanında kullanıma uygunluğunu sağlamayı amaçlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Bilişsel Empati, Duygusal Empati, Bedensel Empati, Çok Boyutlu Empati, Çocuk, Uyarlama, Geçerlik, Güvenilirlik

Yazarlar

Halime Şenay Güzel, Emel Sibel Sevi-Tok, Eylem Güney

Amaç

Bu çalışmanın temel amacı, çocukların bilişsel, duygusal ve bedensel empati düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmek üzere tasarlanmış olan Bilişsel, Duygusal ve Bedensel Empati Ölçeği’nin (BDBEÖ) Türkçe formunun psikometrik özelliklerini incelemektir. Ölçeğin, Türk kültürüne ve çocuk popülasyonuna uygunluğunu sağlamak için uyarlama ve doğrulama çalışmaları yürütülmüştür.

Ölçeğin geliştirilmesi, empatinin yalnızca zihinsel veya duygusal bir süreçten ibaret olmadığı, aynı zamanda fizyolojik ve somatik tepkileri de içerdiği varsayımına dayanmaktadır. Bu amaçla, üç ana empati boyutunu (Bilişsel, Duygusal, Bedensel) altı alt boyutta detaylandırarak, çocukların empati deneyimlerinin karmaşıklığını yakalamak hedeflenmiştir.

Yapı

Bilişsel, Duygusal ve Bedensel Empati Ölçeği (BDBEÖ), empatinin çok boyutlu doğasını temsil eden üç ana bileşen etrafında yapılandırılmıştır: Bilişsel Empati (diğerlerinin duygularını anlama yeteneği), Duygusal Empati (diğerlerinin duygusal durumlarını deneyimleme veya paylaşma) ve Bedensel Empati (diğerlerinin fiziksel veya bedensel durumlarına tepki verme).

Ölçek, toplamda 6 alt boyuttan oluşmaktadır ve her bir alt boyut 5 maddeden meydana gelmektedir. Bu altı boyutlu yapı, empatinin farklı tezahürlerini derinlemesine inceleme olanağı sunmaktadır. Ölçeğin tamamı 30 maddeden oluşmaktadır ve bu maddeler aracılığıyla çocukların empati profilleri detaylıca ortaya çıkarılmaktadır.

Geçerlik

BDBEÖ Türkçe formunun yapı geçerliliğini test etmek amacıyla hem üç alt ölçekli form hem de altı alt ölçekli form için Doğrulayıcı Faktör Analizine (DFA) başvurulmuştur. DFA sonuçları, ölçeğin teorik yapısını destekleyen uygun uyum indeksleri göstermiştir.

Ölçüt bağıntılı geçerlik analizleri kapsamında, uygulanan diğer ilgili ölçekler ile BDBEÖ arasında istatistiksel olarak anlamlı ve yüksek düzeyde pozitif bir ilişki olduğu saptanmıştır (r=0.64, p<0.001). Bu yüksek korelasyon değeri, BDBEÖ’nün benzer psikolojik yapıları ölçen diğer araçlarla tutarlı olduğunu ve beklenen kriter geçerliliğine sahip olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliğini değerlendirmek için iç tutarlılık analizleri gerçekleştirilmiştir. İç tutarlılık analizi sonuçlarına göre, ölçeğin toplam Cronbach Alfa katsayısı 0.84 olarak hesaplanmıştır.

Bu katsayı, BDBEÖ’nün maddelerinin birbirleriyle yüksek düzeyde tutarlı olduğunu ve ölçeğin genel olarak güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu işaret etmektedir. Yüksek iç tutarlılık, ölçeğin farklı maddelerinin aynı temel yapıyı, yani bilişsel, duygusal ve bedensel empatiyi tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Faktör Analizi

BDBEÖ’nün yapısal geçerliliğinin incelenmesinde temel olarak Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Araştırmacılar, ölçeğin orijinal yapısında önerilen hem üç faktörlü (Bilişsel, Duygusal, Bedensel) hem de altı faktörlü modelleri test etmişlerdir.

DFA sonuçları, ölçeğin altı boyuttan oluşan yapısının Türk örnekleminde de kabul edilebilir düzeyde uyum sağladığını göstermiştir. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu empati yapısını başarılı bir şekilde ayrıştırdığını ve bu yapının teorik beklentilerle uyumlu olduğunu doğrulamıştır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Format: 6 boyut, 30 madde (Her boyut 5 maddeden oluşmaktadır)

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama formu)

Popülasyon Grubu: Çocuklar

Yaş Grubu: Belirtilmemiş, ancak “Çocuklar İçin” ifadesi kullanılmıştır.

Popülasyon Detayları: Çalışma, ilkokul veya ortaokul düzeyindeki çocuk örneklemi üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği

Derecelendirme: 3’lü Likert tipi derecelendirme sistemi kullanılmaktadır:

• 0: hiçbir zaman
• 1: bazen
• 2: her zaman

Anahtar Kelimeler

BDBEÖ, Çocukluk Empatisi, Psikometrik Özellikler, Duygusal Boyut, Bilişsel Boyut, Somatik Empati

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Halime Şenay Güzel

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Kurumsal E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Halime Şenay Güzel ve arkadaşları tarafından 2019 yılında Türkçe’ye uyarlanmış ve geçerlilik/güvenilirlik çalışması tamamlanmıştır. Ölçeğin ticari kullanımı veya izin gereklilikleri için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Orijinal makalenin bağlantısı aşağıdadır: go.gale.com

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: bilissel-duygusal-ve-bedensel-empati-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Güzel, H. Ş., Sevi-Tok, E. S., ve Güney, E. (2019). Çocuklar için Bilişsel, Duygusal ve Bedensel Empati Ölçeği Türkçe formunun geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 20(ek1), 55-64. doi: 10.5455/apd.22991

Bilişsel, Duygusal ve Bedensel Empati Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler, yukarıda belirtilen referans makaleden veya sorumlu yazar ile iletişime geçilerek elde edilmelidir.