Çocuk Kaygı ve Depresyon Ölçeği- Ebeveyn Versiyonu

Özet

Çocuk Kaygı ve Depresyon Ölçeği- Ebeveyn Versiyonu (ÇKDE-E), orijinal adı Revised Child Anxiety and Depression Scale – Parent Version (RCADS-P) olan ölçeğin Türkçe’ye adaptasyonudur. Bu ölçek, çocuk ve ergenlerde görülen kaygı ve depresyon belirtilerini ebeveyn raporu aracılığıyla değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş standart bir uyarlama aracıdır. Ölçeğin Türkçe sürümünün psikometrik özellikleri, Görnez ve arkadaşları (2017) tarafından Türkiye’deki klinik örneklem üzerinde incelenmiş ve geçerliği ile güvenirliği kanıtlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Çocuk Kaygı ve Depresyon Ölçeği, RCADS-P, Ebeveyn Versiyonu, Kaygı, Depresyon, Çocuk Psikiyatrisi, Ölçek Uyarlaması, Klinik Örneklem

Yazarlar

V. Görmez, A. Kılınçaslan, C. Ebesutani, A.C. Orengul, İ. Kaya, V. Ceri, S. Nasiroğlu, M. Filiz, B.F. Chorpita

Amaç

Ölçeğin temel amacı, 6 ila 18 yaş aralığındaki çocuk ve ergenlerde, klinik olarak anlamlı düzeyde bulunan kaygı bozuklukları ve majör depresif bozukluk belirtilerinin şiddetini ebeveyn perspektifinden ölçmektir. Bu araç, klinisyenlere ve araştırmacılara, çocuk ruh sağlığı alanında tanı koyma süreçlerini destekleyici ve tedaviye yanıtı izleyici objektif veriler sağlamayı hedefler.

ÇKDE-E, ebeveynlerin gözlemlerine dayanarak çocuklarının içselleştirme sorunlarını (kaygı ve depresyon) değerlendirmesine olanak tanır. Bu versiyon, genellikle çocukların kendi bildirimlerini desteklemek veya onlardan bağımsız bir bilgi kaynağı elde etmek için kullanılır.

Yapı

Çocuk Kaygı ve Depresyon Ölçeği- Ebeveyn Versiyonu, orijinal RCADS modelinde olduğu gibi, beş spesifik kaygı alt ölçeği ve bir depresyon alt ölçeği olmak üzere toplam altı klinik boyutu ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Bu alt boyutlar, DSM-IV kriterlerine sıkı sıkıya bağlıdır.

• Yaygın Kaygı Bozukluğu (YKB): Aşırı ve kontrol edilemeyen endişe.
• Ayrılık Kaygısı Bozukluğu (AKB): Bağlandığı kişilerden ayrılma konusunda aşırı sıkıntı.
• Panik Bozukluk (PB): Beklenmedik panik atakları ve bunlarla ilgili kaygı.
• Sosyal Fobi (SF): Sosyal veya performans durumlarında başkaları tarafından yargılanma korkusu.
• Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) Belirtileri: (Bazı RCADS versiyonlarında yer alabilir, ancak temel olarak kaygı bozuklukları ve depresyon odaklıdır).
• Majör Depresif Bozukluk (MDB): Üzüntü, anhedoni ve bilişsel/somatik belirtiler.

Geçerlik

ÇKDE-E’nin geçerlik çalışmaları, Görnez ve arkadaşları (2017) tarafından yürütülen uyarlama çalışmasında detaylandırılmıştır. Bu çalışma, ölçeğin yapısal geçerliğini, orijinal beş faktörlü kaygı ve tek faktörlü depresyon modelini (toplam 6 faktör) Türk klinik örnekleminde doğrulayıcı faktör analizi ile test etmiştir.

Bulgular, ölçeğin Türk kültüründe de teorik yapısına uygun olarak kaygı ve depresyon boyutlarını başarıyla ayırt ettiğini göstermiştir. Ölçeğin ayırt edici geçerliği, farklı ruh sağlığı tanılarına sahip gruplar arasında ÇKDE-E puanlarının anlamlı farklılıklar göstermesiyle desteklenmiştir, bu da aracın klinik ayırımı yapabilme gücünü teyit etmektedir.

Güvenirlik

Görmez ve ekibinin (2017) uyarlama çalışmasında, ÇKDE-E’nin güvenirlik analizleri genellikle yüksek düzeyde iç tutarlılık (Cronbach alfa katsayısı) sergilemiştir. Bu, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Tipik olarak, alt ölçekler için Cronbach alfa değerleri kabul edilebilir veya mükemmel aralıkta rapor edilmiştir (genellikle 0.70’in üzerindedir). Bu bulgular, ebeveynlerin çocuklarına ilişkin raporlarının zaman içinde ve maddeler arasında kararlı olduğunu, dolayısıyla ÇKDE-E’nin araştırmalarda ve klinik uygulamalarda güvenilir bir araç olarak kullanılabileceğini işaret etmektedir.

Faktör Analizi

ÇKDE-E’nin Türk popülasyonundaki yapısal geçerliğini incelemek üzere Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Amaç, orijinal ölçeğin teorik olarak belirlenmiş altı faktörlü yapısının (Yaygın Kaygı, Ayrılık Kaygısı, Panik Bozukluk, Sosyal Fobi, Majör Depresyon ve toplam kaygı/depresyon puanı) Türk verileriyle ne ölçüde uyum sağladığını belirlemektir.

Görmez vd. (2017) çalışması, altı faktörlü modelin Türk psikometrik verileriyle iyi bir uyum sergilediğini doğrulamıştır. Bu, ölçeğin hem kaygı bozukluklarının hem de depresyonun spesifik alt tiplerini ebeveyn raporları aracılığıyla güvenilir bir şekilde ölçtüğünü gösteren önemli bir kanıttır.

Ölçme Aracı

Test Tipi: Uyarlama (Orijinal: Revised Child Anxiety and Depression Scale – Parent Version, RCADS-P)

Format: Kendini Raporlama Envanteri (Ebeveyn tarafından doldurulur)

Dil Mevcut: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal)

Popülasyon Grubu: Çocuklar ve Ergenler (Değerlendirme Ebeveynler Tarafından Yapılır)

Yaş Grubu: Genellikle 6-18 yaş aralığındaki çocuk ve ergenlerin ebeveynleri

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması, Türkiye’deki çocuk ve ergen psikiyatrisi polikliniklerine başvuran klinik örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Ölçek, 47 maddeden oluşmaktadır ve maddeler, belirti sıklığını ölçmek için Likert Tipi Derecelendirme sistemi kullanır. Orijinal RCADS-P, 0 (Hiçbir zaman) ile 3 (Her zaman) arasında derecelendirilen dört puanlı bir sistem kullanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

ÇKDE, RCADS, Çocuk Ruh Sağlığı, Anksiyete Bozuklukları, Majör Depresyon, Ebeveyn Değerlendirmesi, Psikopatoloji, Adaptasyon

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Ayse Kilincaslan

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi, sorumlu yazarın e-posta adresi üzerinden edinilebilir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Ayse Kilincaslan ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik ve klinik kullanım için izin koşulları yazışma yoluyla belirlenir.

Ücret: Ücret bilgisi mevcut değildir; sorumlu yazarla iletişime geçilmelidir.

Test Yılı (Uyarlama): Ölçeğin Türkçe uyarlamasının psikometrik özellikleri 2017 yılında yayımlanmıştır.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: cocuk-kaygi-ve-depresyon-olcegi-ebeveyn-versiyonu-toad.pdf

Kaynaklar

Görmez, V., Kılınçaslan, A., Ebesutani, C., Orengul, A.C., Kaya, İ. Ceri, V., Nasiroğlu, S., Filiz, M. & Chorpita, B.F. (2017). Psychometric properties of the Parent Version of the Revised Child Anxiety and Depression Scale in a clinical sample of Turkish children and adolescents. Child Psychiatry & Human Development, 48 (6), 922-933. DOI 10.1007/s10578-017-0716-1.

Çocuk Kaygı ve Depresyon Ölçeği- Ebeveyn Versiyonu Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddeler, yalnızca orijinal yayın (Görmez vd., 2017) veya telif hakkı sahibi tarafından sağlanabilir.

Bu ölçek, toplam 47 maddeden oluşur ve ebeveynlerden çocuklarının son bir hafta içindeki davranışlarını ve duygusal durumlarını değerlendirmeleri istenir.