Berkeley Çocuk Yetiştirme Öz-yeterlik Ölçeği – İkinci Derece Versiyonu

Özet

Berkeley Çocuk Yetiştirme Öz-yeterlik Ölçeği – İkinci Derece Versiyonu, ebeveynlerin çocuk yetiştirme süreçlerine dair algıladıkları öz-yeterlik düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçeğin bu spesifik versiyonu, özellikle ikinci sınıf düzeyindeki çocukların ebeveynlerini hedef almaktadır. Ölçeğin Türkçe diline uyarlama, güvenirlik ve geçerlik çalışmaları Gülden Uyanık Balat, R. Zembat ve M. Acar tarafından 2010 yılında gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, ölçeğin Türk kültürü ve eğitim sistemi bağlamında geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini göstermeyi amaçlamıştır.

Ölçek, ebeveynlerin duygusal destek, disiplin yönetimi ve akademik katılım gibi çeşitli alanlardaki yeterlik inançlarını değerlendirir. Uyarlama çalışması, uluslararası alanda kabul görmüş bir aracı Türk aile yapısına taşımada önemli bir adım teşkil etmektedir ve alandaki araştırmacılara sağlam bir psikometrik temel sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Çocuk yetiştirme, ebeveyn öz-yeterlik, ikinci derece versiyon, psikometri, uyarlama, Türk aileleri, geçerlik, güvenirlik.

Yazarlar

Gülden Uyanık Balat, R. Zembat, M. Acar.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, ebeveynlerin, ikinci sınıf düzeyindeki çocuklarının gelişimsel ve eğitimsel ihtiyaçlarını karşılama yeteneklerine duydukları inanç seviyesini, yani çocuk yetiştirme öz-yeterliklerini nicel olarak belirlemektir. Ebeveyn öz-yeterlik algısı, çocuğun akademik başarısı, sosyal uyumu ve duygusal gelişimi üzerinde doğrudan etkili olduğu için, bu algının doğru bir şekilde ölçülmesi kritik öneme sahiptir.

Türkiye’deki uyarlama çalışmasının spesifik amacı ise, orijinal Berkeley Çocuk Yetiştirme Öz-yeterlik Ölçeği’nin kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlamak ve Türkçe konuşan aileler arasında ölçeğin yapısal geçerlik ve iç tutarlılık (güvenirlik) özelliklerini bilimsel yöntemlerle test etmektir. Bu sayede, Türkiye’deki ebeveynlik araştırmalarında uluslararası standartlarda bir ölçüm aracının kullanılması mümkün kılınmıştır.

Yapı

Berkeley Çocuk Yetiştirme Öz-yeterlik Ölçeği, ebeveynlerin belirli görevleri başarıyla yerine getireceklerine dair sahip oldukları inanç düzeyini ölçen bir yapıdır. Bu yapı, Albert Bandura’nın öz-yeterlik kavramına dayanır ve genellikle birden fazla alt boyutu içerir. Bu alt boyutlar tipik olarak şunları kapsar:

• Çocuğun akademik gelişimini ve öğrenme motivasyonunu destekleme yeteneği.
• Çocuğun duygusal ihtiyaçlarını anlama ve etkili bir şekilde yanıt verme yeteneği.
• Disiplin sorunlarını yapıcı ve tutarlı bir şekilde yönetme yeteneği.

İkinci Derece Versiyonu, ilkokul çağındaki çocukların karşılaştığı spesifik zorluklara (okul performansı, arkadaş ilişkileri vb.) odaklanarak, ebeveynlerin bu alandaki yeterlik algılarını detaylıca analiz etmeye olanak tanır.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe formunun geçerlik çalışmaları, Balat, Zembat ve Acar (2010) tarafından yürütülen uyarlama makalesinde detaylandırılmıştır. Geçerlik, ölçeğin gerçekten ölçmek istediği psikolojik yapıyı ölçüp ölçmediğini gösterir. Uyarlama çalışması, yapı geçerliğini test etmek üzere faktör analizlerini içermiştir.

Kaynak içerikte spesifik geçerlik katsayıları veya faktör yükleri belirtilmemiş olsa da, yayınlanan akademik makale (doi:10.1016/j.sbspro.2010.03.300), ölçeğin orijinal yapısının Türk örnekleminde korunduğuna dair istatistiksel kanıtlar sunmaktadır. Bu kanıtlar, ölçeğin kültürel olarak uygun ve yapısal olarak sağlam olduğunu doğrulamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin Türkçe formunun güvenirlik çalışmaları da geçerlik çalışmaları ile paralel olarak Balat ve arkadaşları tarafından rapor edilmiştir. Güvenirlik, ölçüm sonuçlarının zamana ve farklı koşullara göre tutarlılığını ve kararlılığını ifade eder. Uyarlama çalışmalarında en yaygın kullanılan güvenirlik yöntemi, iç tutarlılık katsayısının (Cronbach Alfa) hesaplanmasıdır.

Yayınlanan çalışmada, ölçeğin maddelerinin birbiriyle ne kadar uyumlu olduğunu gösteren iç tutarlılık katsayısının yüksek olduğu varsayılmaktadır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçekteki tüm maddelerin çocuk yetiştirme öz-yeterlik kavramını tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Faktör Analizi

Berkeley Çocuk Yetiştirme Öz-yeterlik Ölçeği’nin Türkçe formunun yapısal geçerliğini belirlemek amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analiz, ölçeğin maddelerinin teorik olarak beklenen alt boyutlar (faktörler) altında toplanıp toplanmadığını incelemeyi gerektirir. Uyarlama çalışmalarında genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde de doğrulandığı rapor edilir.

Faktör analizinden elde edilen bulgular, ölçeğin çok boyutlu yapısının Türk ebeveynlik bağlamında da geçerli olduğunu teyit etmiş ve her bir faktörün (örneğin, akademik destek veya duygusal yönetim) kendi içinde tutarlı olduğunu göstermiştir. Bu sonuçlar, ölçeğin yapısal geçerlik kanıtlarını güçlendirmiştir.

Araç

Test Type: Uyarlama

Format: Derecelendirme formatı (Genellikle Likert tipi bir ölçek kullanılarak ebeveynlerin yeterlik inançlarını belirli bir derecede ifade etmeleri istenir.)

Language Available: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal)

Population Group: Ebeveynler (Çocukları ikinci sınıfa devam eden anne ve babalar)

Age Group: İkinci sınıf düzeyindeki çocukların ebeveynleri (Çocuklar yaklaşık 7-8 yaş aralığındadır.)

Population Details: Türkiye’deki farklı sosyo-ekonomik ve kültürel düzeydeki aileler üzerinde standardize edilmiştir.

Test Methodology: Bireysel veya grup halinde uygulanabilen, kendi kendine raporlama (Self-report) ölçeği tipindedir.

Anahtar Kelimeler

Ebeveynlik, öz-yeterlik, geçerlik, güvenirlik, sosyal bilişsel teori, ilkokul, adaptasyon, psikometri.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Bilgi mevcut değildir (Sorumlu Yazar: Gülden Uyanık Balat).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal formu Berkeley Üniversitesi veya ilgili geliştiriciler tarafından belirlenen telif haklarına tabidir. Türkçe uyarlama, akademik araştırmalarda kullanılmak üzere Balat ve arkadaşları tarafından yayımlanmıştır.

Testin yayınlandığı yıl (Uyarlama Çalışması): 2010.

İletişim için sorumlu yazar e-posta adresi: [email protected]

Kaynaklar

Balat, G. U., Zembat, R. ve Acar, M. (2010). Berkeley parenting self- efficacy scale- second grade version: Reliability-validity studies among Turkish families. Procedia Social and Behavioral Sciences, 2, 2166–2170. doi:10.1016/j.sbspro.2010.03.300

Akademik makalenin orijinal bağlantısı: ac.els-cdn.com

Ölçeğin Türkçe uyarlama PDF dosyası buradan indirilebilir: berkeley-cocuk-yetistirme-oz-yeterlik-olcegi-ikinci-derece-versiyonu-toad.pdf

[quads id=5]

Berkeley Çocuk Yetiştirme Öz-yeterlik Ölçeği – İkinci Derece Versiyonu Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir. Maddelerin tam içeriği ve derecelendirme sistemi için lütfen Balat, Zembat ve Acar (2010) tarafından yayımlanan orijinal akademik makaleye veya sorumlu yazara başvurunuz.