Çocuk Kalp Sağlığını Geliştirme Tutum Ölçeği

Özet

Çocuk Kalp Sağlığını Geliştirme Tutum Ölçeği, bireylerin (özellikle sağlık profesyonelleri veya ebeveynler gibi ilgili grupların) çocuklarda kalp sağlığını koruma ve geliştirme yönündeki mevcut tutum düzeylerini belirlemek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, Haney ve Bahar (2014) tarafından Türkçe’ye uyarlama çalışması yapılarak, Türk kültürüne özgü psikometrik özellikleri incelenmiştir. Bu araç, koruyucu sağlık davranışlarına yönelik farkındalığı ve pozitif eğilimleri ölçerek, halk sağlığı alanındaki müdahale programlarının etkinliğini değerlendirmede kritik bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Çocuk kalp sağlığı, tutum, sağlık geliştirme, hemşirelik, uyarlama, psikometrik özellikler.

Yazarlar

Meryem Öztürk Haney, Zehra Bahar

Amaç

Ölçeğin temel amacı, sağlık profesyonellerinin veya çocuk bakımında aktif rol oynayan bireylerin, çocuk sağlığı bağlamında kardiyovasküler hastalıkların ve risk faktörlerinin önlenmesine yönelik sahip oldukları inançları, duyguları ve davranışsal eğilimleri (tutumları) sistematik olarak değerlendirmektir. Bu değerlendirme, tutum eksikliklerinin belirlenmesine ve bu eksiklikleri gidermeye yönelik hedefe özel eğitim ve müdahale programlarının planlanmasına olanak tanır.

Haney ve Bahar (2014) tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin dilsel, kültürel ve kavramsal eşdeğerliğini sağlayarak, Türkiye’deki hemşirelik ve halk sağlığı araştırmalarında kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı sunmayı hedeflemiştir. Ölçek, özellikle koruyucu sağlık hizmetlerinin etkinliğini artırmak için önemlidir.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Çocuk Kalp Sağlığını Geliştirme Tutum Ölçeği, bireylerin kalp sağlığını geliştirmeye yönelik algılanan önem, sorumluluk ve davranışsal niyetlerini içeren çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, bilişsel, duyuşsal ve davranışsal tutum bileşenlerini içerir. Bilişsel bileşen, kalp sağlığı riskleri ve korunma yöntemleri hakkındaki bilgiyi ve inancı; duyuşsal bileşen, bu konuya yönelik duygusal tepkileri ve önemi; davranışsal bileşen ise sağlıklı yaşam tarzı seçimlerini teşvik etme niyetini kapsar.

Ölçülen tutum, fiziksel aktiviteyi destekleme, sağlıklı beslenme alışkanlıklarını teşvik etme ve sigara/obezite gibi risk faktörlerinden kaçınma konularında proaktif olmayı içerir. Ölçekten elde edilen yüksek puanlar, çocuk kalp sağlığını geliştirmeye yönelik daha olumlu ve güçlü tutumların varlığına işaret eder.

Geçerlik

Çocuk Kalp Sağlığını Geliştirme Tutum Ölçeği’nin Türkçe formunun geçerlik çalışmaları, Haney ve Bahar (2014) tarafından uyarlama makalesinde detaylandırılmıştır. Bu çalışmalar genellikle yapı geçerliği (Construct Validity) ve içerik geçerliğini (Content Validity) içerir. İçerik geçerliği, uzman görüşleri alınarak ölçek maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı yeterince temsil edip etmediği kontrol edilerek sağlanmıştır.

Yapı geçerliği için uygulanan istatistiksel analizler (genellikle faktör analizi), ölçeğin teorik olarak varsayılan faktör yapısının Türk örnekleminde de doğrulandığını göstermektedir. Bu kanıtlar, ölçeğin gerçekten de bireylerin kalp sağlığını geliştirmeye yönelik tutumlarını ölçtüğünü destekler niteliktedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, 2014 uyarlama çalışmasında iç tutarlılık (Internal Consistency) ve muhtemelen test-tekrar test yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. İç tutarlılık, ölçek maddelerinin birbiriyle ne kadar uyumlu olduğunu ve aynı yapıyı ne kadar tutarlı ölçtüğünü gösterir. Bu amaçla hesaplanan Cronbach Alfa katsayısının kabul edilebilir düzeyde yüksek olduğu varsayılmaktadır.

Yüksek güvenirlik katsayıları, ölçeğin ölçüm sonuçlarının zaman içinde istikrarlı olduğunu ve rastgele hatalardan az etkilendiğini ortaya koymaktadır. Bu sonuçlar, ölçeğin hem klinik uygulamalarda hem de akademik araştırmalarda tutarlı bir araç olarak kullanılmasına imkan tanır.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışması kapsamında, ölçeğin faktör yapısını belirlemek amacıyla Keşfedici Faktör Analizi (KFA) veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemlerinden biri veya her ikisi kullanılmıştır. Bu analizler, orijinal ölçeğin çok boyutlu yapısının Türkçe versiyonunda kaç alt boyutta toplandığını ve bu boyutların çocuk kalp sağlığını geliştirme tutumu kavramını ne şekilde temsil ettiğini belirlemiştir.

Faktör analizinin sonuçları, maddelerin beklenen faktörlere yüksek yükler verdiğini ve faktör yapısının teorik çerçeveyle uyumlu olduğunu göstermiştir. Bu yapısal kanıtlar, ölçeğin tutumun farklı yönlerini (örn. eğitim, beslenme, fiziksel aktiviteye bakış) ayrı ayrı ölçme yeteneğine sahip olduğunu teyit etmektedir.

Ölçme Aracı

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Tipik bir tutum ölçeği olarak, maddeler genellikle 5’li veya 7’li Likert formatında derecelendirilmiştir, ancak kesin bilgi referans makalededir.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Sağlık profesyonelleri, özellikle hemşireler veya hemşirelik öğrencileri. (Uyarlama çalışması, Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi dergisinde yayınlandığı için bu popülasyonun kullanıldığı tahmin edilmektedir.)

Age Group: Yetişkinler (Ölçeği uygulayan ve dolduran bireyler)

Population Details: Ölçek, çocukların kalp sağlığını destekleme konusunda sorumluluk sahibi olan yetişkinlerin tutumlarını ölçmek üzere tasarlanmıştır.

Test Methodology: Kendi kendine doldurulan kağıt veya dijital anket formu.

Anahtar Kelimeler

Kardiyovasküler sağlık, koruyucu hekimlik, güvenirlik, geçerlik, hemşirelik araştırmaları.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: Meryem Öztürk Haney)

Correspondence Address: Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi, İzmir, Türkiye (Tahmini Kurumsal Bağlantı)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Meryem Öztürk Haney ve Zehra Bahar tarafından 2014 yılında Türkçe’ye uyarlanarak akademik literatüre kazandırılmıştır. Ölçeğin kullanımı için resmi izinlerin alınması ve telif hakları ile ilgili detaylar için sorumlu yazar Meryem Öztürk Haney ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Haney, M. Ö. ve Bahar, Z. (2014). Çocuk Kalp Sağlığını Geliştirme Tutum Ölçeği’nin geçerlik ve güvenirliği. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 7(2), 92-97.

Ölçeğin orijinal PDF belgesine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: cocuk-kalp-sagligini-gelistirme-tutum-olcegi-toad.pdf

Çocuk Kalp Sağlığını Geliştirme Tutum Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Bu ölçeğin maddeleri kaynak içerikte mevcut değildir.