Adölesan Sağlığını Geliştirme Ölçeği

Özet

Adölesan Sağlığını Geliştirme Ölçeği (ASGÖ), ergenlerin sağlığı geliştirme davranışlarını ve tutumlarını değerlendirmek amacıyla uyarlanmış psikometrik bir araçtır. Ölçek, özellikle Türk toplumu bağlamında ergenlerin sağlıkla ilgili yaşam tarzlarını ve koruyucu sağlık davranışlarını ne ölçüde benimsediklerini belirlemek üzere geliştirilmiştir. ASGÖ, hem klinik hem de akademik araştırmalarda adölesan sağlığı alanında güvenilir ve geçerli veri toplama ihtiyacına cevap vermektedir.

Ölçeğin orijinal versiyonu yabancı dilde olup, 2011 yılında Bıyık-Temel, Başalan-İz ve Yetim tarafından Türkçe’ye kültürel uyarlaması yapılmıştır. Uyarlama çalışması, aracın Türkiye’deki ergen popülasyonunda kullanılabilirliğini, yapısal bütünlüğünü ve ölçüm kalitesini ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Adölesan, Sağlığı Geliştirme, Sağlık Davranışları, Psikometrik, Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Ergen Sağlığı.

Yazarlar

Bıyık-Temel A., Başalan-İz, F., Yetim, D.

Amaç

Adölesan Sağlığını Geliştirme Ölçeği’nin temel amacı, adölesan bireylerin sağlıklarını koruma ve geliştirme yönündeki çok boyutlu davranışlarını standardize edilmiş bir şekilde ölçmektir. Bu ölçek, sağlık profesyonellerine ve araştırmacılara, ergenlerin sağlık risklerini azaltma ve sağlıklı yaşam tarzlarını teşvik etme potansiyellerini değerlendirmede yardımcı olur.

Ölçeğin Türk toplumunda uyarlanma amacı ise, Türkiye’deki kültürel ve demografik özelliklere uygun, geçerlik ve güvenirlik kriterlerini karşılayan bir değerlendirme aracı sağlamaktır. Bu sayede, Türkiye’de yürütülen halk sağlığı ve pediatri araştırmalarının kalitesinin artırılması hedeflenmiştir.

Yapı

Ölçek, bireyin aktif olarak sağlığını sürdürme ve geliştirme çabalarını kapsayan sağlığı geliştirme yapısını ölçer. Bu yapı genellikle beslenme, fiziksel aktivite, stres yönetimi, kişilerarası ilişkiler, manevi gelişim ve sağlık sorumluluğu gibi alt boyutlardan oluşur. Ölçek, ergenlerin bu boyutlardaki algılarını ve pratik davranışlarını değerlendirerek genel sağlık geliştirme skorunu sunar.

Geçerlik

Adölesan Sağlığını Geliştirme Ölçeği’nin Türk toplumundaki geçerlik çalışması Bıyık-Temel ve arkadaşları (2011) tarafından yapılmıştır. Bu çalışma, ölçeğin yapı geçerliğini ve kapsam geçerliğini incelemiştir. Yapı geçerliği için genellikle faktör analizi teknikleri kullanılırken, kapsam geçerliği için uzman görüşlerine başvurulmuştur.

Kaynak makalede detaylı bulgular sunulmuş olmakla birlikte, uyarlama çalışmasında ölçeğin orijinal yapıyı Türk kültüründe de başarılı bir şekilde temsil ettiğine dair kanıtlar elde edilmiştir. Araştırmacılar, ölçeğin hedeflediği yapıyı doğru ve tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermişlerdir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve muhtemelen test-tekrar test yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. İç tutarlılık katsayısı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar homojen bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Türkçe uyarlama çalışmasında (2011), ölçeğin genel ve alt boyutları için kabul edilebilir düzeyde güvenirlik değerleri rapor edilmiştir. Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ASGÖ’nün adölesan popülasyonunda kararlı ve güvenilir sonuçlar üretebildiğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Türkçe uyarlama sürecinde, ölçeğin faktör yapısını belirlemek amacıyla Faktör Analizi kullanılmıştır. Bu analiz, ölçeğin orijinal çok boyutlu yapısının Türk örnekleminde de korunduğunu veya kültürel farklılıklardan dolayı revize edilmesi gerekip gerekmediğini tespit etmek için kritik öneme sahiptir.

Bıyık-Temel ve arkadaşları tarafından gerçekleştirilen analizler, ölçeğin teorik olarak beklenen faktör yapısını doğrulamış ve yapı geçerliği için güçlü kanıtlar sunmuştur. Elde edilen faktör yükleri ve varyans açıklama oranları, ölçeğin Türk kültürü için sağlam bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Derecelendirme (Derecelendirme bilgisi orijinal kaynakta belirtilmemiştir, ancak tipik olarak Likert tipi bir ölçek kullanıldığı varsayılmaktadır.)

Language Available: Türkçe (Türk toplumuna uyarlanmıştır).

Population Group: Adölesanlar (Ergenler).

Age Group: Uyarlama çalışmasının yapıldığı yaş aralığı (Kaynak makalede detaylı olarak belirtilmiştir).

Population Details: Türkiye’deki ergen popülasyonu üzerinde test edilmiştir.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Bireylerin kendi sağlık davranışlarını değerlendirmesine dayanır.

Anahtar Kelimeler

Adölesan Sağlığı, Koruyucu Sağlık, Yaşam Tarzı, Ölçek Geliştirme, Güvenirlik, Geçerlik, Faktör Analizi.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Fatma Başalan İz

Author ORCID Identifier: ORCID bilgisi kaynakta mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: İletişim bilgileri sorumluluk yazarına ait e-posta adresi üzerinden sağlanabilir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türk toplumundaki uyarlama çalışması 2011 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanımıyla ilgili izinler ve telif hakları için öncelikle sorumlu yazar Fatma Başalan İz ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyaları aşağıda belirtilen bağlantılardan indirilebilir:

• adolesan-sagligini-gelistirme-olcegi-toad.pdf
• adolesan-sagligini-gelistirme-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Ölçeğin Türk toplumuna uyarlanmasına dair temel referans aşağıdadır:

Bıyık-Temel A., Başalan-İz, F. ve Yetim, D. (2011). Türk toplumunda Adölesan Sağlığını Geliştirme Ölçeğinin geçerlik ve güvenilirliği. Güncel Pediatri, 9, 14-22.

Bu çalışmanın detaylarına ULAKBİM üzerinden erişim sağlanabilir: uvt.ulakbim.gov.tr

Adölesan Sağlığını Geliştirme Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri bu kaynak içerikte sağlanmamıştır.