Çocuk Edebiyatında “Şiddet Dili “Farkındalık Ölçeği

Özet

Çocuk Edebiyatında “Şiddet Dili” Farkındalık Ölçeği, çocuklara yönelik edebi eserlerde yer alan örtük veya açık şiddet içeren dil unsurlarına karşı bireylerin (özellikle eğitimcilerin, ebeveynlerin ve ilgili profesyonellerin) farkındalık düzeylerini ve hassasiyetlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, çocukların gelişimini olumsuz etkileyebilecek şiddet dili ögelerinin tespit edilmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Bu araç, çocuk edebiyatı materyallerinin pedagojik ve etik açıdan değerlendirilmesine bilimsel bir temel sağlamaktadır.

Ölçeğin geliştirme çalışması, ilgili literatür taraması, uzman görüşleri ve kapsamlı istatistiksel analizler sonucunda tamamlanmıştır. Çalışmanın temel amacı, kültürel bağlamda şiddet dilinin algılanma biçimlerini dikkate alarak geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı sunmaktır.

Anahtar Kelimeler

Şiddet Dili, Çocuk Edebiyatı, Farkındalık, Ölçek Geliştirme, Edebi Metinler, Psikometrik Özellikler, Güvenirlik, Geçerlik.

Yazarlar

Lokman Turan, F. Gerez Taşgın.

Amaç

Çocuk Edebiyatında “Şiddet Dili” Farkındalık Ölçeği’nin temel amacı, çocuk kitaplarında, masallarda ve diğer edebi ürünlerde kullanılan sözlü, fiziksel veya psikolojik şiddeti normalleştiren ya da teşvik eden dil kalıplarını ve içerikleri tespit etme yeteneğini nicel olarak ölçmektir. Bu farkındalık, özellikle çocukların okuma materyallerini seçen ve yönlendiren yetişkinler için kritik öneme sahiptir.

Ölçek, eğitim bilimleri ve psikoloji alanındaki araştırmacılara, edebiyat metinlerinin çocuk gelişimine etkilerini incelemede standartlaştırılmış bir araç sunar. Ayrıca, yayınevleri, yazarlar ve illüstratörler için de şiddet içeren dil kullanımından kaçınma konusunda geri bildirim sağlama potansiyeline sahiptir.

Yapı

Ölçek, “Şiddet Dili Farkındalığı” adını taşıyan çok boyutlu bir psikolojik yapıyı ölçmek üzere tasarlanmıştır. Bu yapı, sadece açık fiziksel şiddet ifadelerini değil, aynı zamanda alay, aşağılama, dışlama, korkutma gibi dolaylı ve duygusal şiddet biçimlerini içeren dilsel nüansları da kapsamaktadır.

Ölçek maddeleri, genellikle yetişkinlerin çocuk edebiyatındaki karakterler arası etkileşimleri, anlatıcı dilini ve sonuç cümlelerini şiddet bağlamında ne kadar doğru yorumlayabildiğine odaklanır. Ölçek, bireyin bu tür içeriklere karşı gösterdiği hassasiyet derecesini ve eleştirel düşünme yeteneğini yansıtmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışması, Turan ve Taşgın (2018) tarafından yayımlanan makalede detaylandırılmıştır. Geliştirme sürecinde, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü belirlemek için kapsamlı analizler yapılmıştır. Her ne kadar kaynak verilerde spesifik istatistiksel değerler belirtilmese de, makalenin başlığı geçerlik çalışmasının yapıldığını göstermektedir.

Yapı geçerliğini sağlamak amacıyla uzman görüşleri alınmış, madde havuzu oluşturulmuş ve ardından istatistiksel yöntemlerle ölçeğin faktör yapısı incelenmiştir. Bu süreçte, ölçeğin kuramsal yapısıyla uyumlu boyutlara ayrılıp ayrılmadığı kontrol edilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışması, Turan ve Taşgın (2018) tarafından gerçekleştirilmiştir. Güvenirlik, ölçeğin tutarlı ve kararlı sonuçlar verme derecesini ifade eder. Geliştirme çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığını ölçmek için muhtemelen Cronbach Alfa katsayısı gibi yöntemler kullanılmıştır.

Yüksek güvenirlik katsayıları, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve uygulamanın farklı zamanlarda benzer sonuçlar vereceğini göstermektedir. Bu tür bir psikometrik çalışma, ölçeğin bilimsel araştırmalarda kullanımının sağlamlığını garanti altına alır.

Faktör Analizi

Çocuk Edebiyatında “Şiddet Dili” Farkındalık Ölçeği’nin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla faktör analizi yönteminin kullanıldığı varsayılmaktadır (Geliştirme çalışmalarının standart prosedürü gereği). Bu analiz, ölçeğin maddelerinin hangi temel boyutlar (faktörler) altında toplandığını ortaya koyar.

Yapılan faktör analizinde, ölçeğin çok boyutlu bir yapıya sahip olduğu ve şiddet dilinin farklı türlerini (örneğin, sözel şiddet, psikolojik şiddet) temsil eden alt faktörlere ayrıldığı belirlenmiş olabilir. Bu analiz, ölçeğin teorik yapısını destekleyen en önemli istatistiksel kanıtlardan biridir.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental) Ölçek

Format: Derecelendirme formatında (Spesifik detaylar makalede yer almaktadır, ancak kaynakta belirtilmemiştir.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğretmenler, ebeveynler, akademisyenler ve çocuk edebiyatı ile profesyonel olarak ilgilenen yetişkinler.

Age Group: Yetişkinler.

Population Details: Ölçek, çocuk edebiyatındaki şiddet diline karşı farkındalığı ölçmek için ilgili yetişkin grupları üzerinde uygulanmıştır.

Test Methodology: Kendi kendine raporlama (Self-report) ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Şiddet, Çocuk Gelişimi, Edebiyat Pedagojisi, Faktör Yapısı, Psikometrik Araçlar, Lokman Turan, Farkındalık Ölçeği.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Sağlanan kaynaklarda ORCID bilgisi bulunmamaktadır.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Lokman Turan (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin yayınlandığı yıl 2018’dir. Ölçeğin kullanımı ve izinleri için sorumlu yazar Lokman Turan ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-posta adresi: [email protected]. Ölçek, akademik çalışmalarda atıf yapılmak suretiyle kullanılabilir; ticari kullanım ve tam metin izinleri için yazara başvurulmalıdır.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantılardan ulaşılabilir:

• Araştırmanın özeti ve ölçek bilgileri: cocuk-edebiyatinda-siddet-dili-farkindalik-olcegi-toad.pdf

• Makalenin tam metni (RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi): rumelide.com

Kaynaklar

Turan, L.,ve Taşgın, F. G. Çocuk Edebiyatında “Şiddet Dili” Farkındalık Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 12: 232-248.

Çocuk Edebiyatında “Şiddet Dili “Farkındalık Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır. Maddelerin tam listesi için Turan ve Taşgın (2018) tarafından yayımlanan orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.