Çocuk Davranış Ölçeği

Özet

Bu ölçek, Ladd ve Profilet tarafından geliştirilen orijinal Çocuk Davranış Ölçeği’nin (ÇDÖ) Türkçe’ye uyarlanmış formudur. Uyarlama çalışması, dört yaş grubu Türk çocuklarının davranışlarını ve sosyal yeterliliklerini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Ölçek, okul öncesi dönemdeki çocukların davranış özelliklerini ve akran ilişkilerini ölçmeye odaklanmaktadır. Ölçeğin psikometrik özellikleri, 2015 yılında yayımlanan kapsamlı bir geçerlik ve güvenirlik çalışması ile belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Çocuk Davranış Ölçeği, Psikometrik, Uyarlama, Okul Öncesi, Geçerlik, Güvenirlik, Dört Yaş, Sosyal Yeterlilik.

Yazarlar

Hülya Gülay Ogelman, Öznur Körükçü, H. Ece Sarıkaya, Hakan Güngör, Cansu Ersan.

[quads id=5]

Amaç

Çocuk Davranış Ölçeği’nin temel amacı, okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden dört yaş grubu Türk çocuklarının davranışsal özelliklerini, özellikle de akran ilişkileri bağlamındaki sosyal yetkinliklerini ve potansiyel problem davranışlarını ebeveyn veya öğretmen raporları aracılığıyla tespit etmektir. Bu ölçek, Ladd ve Profilet tarafından geliştirilen orijinal yapının Türk kültürüne özgü dilsel ve kültürel geçerliliğini sağlamayı hedeflemiştir.

Ölçek, erken çocukluk dönemindeki sosyal ve duygusal gelişim alanlarında risk altında olabilecek çocukları belirlemede, klinisyenler ve eğitim araştırmacıları için kullanışlı ve güvenilir bir değerlendirme aracı sunmaktadır.

Yapı

Çocuk Davranış Ölçeği (ÇDÖ), çocukların sosyal davranış repertuvarını ölçmek üzere tasarlanmış olup, toplamda 6 alt boyuttan oluşmaktadır. Bu alt boyutlar, çocukların akranlarıyla etkileşim biçimlerini, sosyal yeterlilik düzeylerini ve çeşitli problem davranış eğilimlerini kapsamaktadır. Ölçek, bu alt boyutlar aracılığıyla bireysel farklılıkların ve gelişimsel risklerin erken yaşta tespit edilmesine olanak tanır.

Geçerlik

Ölçeğin Türk kültürü için yapısal geçerliğini test etmek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin altı faktörlü yapısının Türk örnekleminde teorik beklentilerle uyumlu olduğunu göstermiştir. Yapılan analizde, modelin uyum indeksleri incelenmiştir.

Elde edilen Ki-kare değeri (X2= 2497.42, n= 300, sd= 887, p= 0.00) istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Temel uyum indeksleri ise şu değerleri almıştır: RMSEA= .084, RMR= .028, CFI=.91, GFI= .71 ve PGFI= .63. Özellikle Karşılaştırmalı Uyum İndeksi (CFI) değerinin (.91) kabul edilebilir sınırlarda olması, ölçeğin yapısal geçerlik düzeyinin yeterli olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Çocuk Davranış Ölçeği’nin dört yaş grubu Türkçe formunun güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) üzerinden değerlendirilmiştir. Alt ölçekler için hesaplanan iç tutarlılık katsayılarının .78 ile .89 arasında değiştiği tespit edilmiştir. Bu yüksek aralık, ölçeğin alt boyutlarının, ölçtükleri yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Ayrıca, ölçek maddelerinin kalitesini ve yapıya olan katkısını belirlemek amacıyla düzeltilmiş madde-toplam korelasyonu değerleri incelenmiştir. Bu değerler 0.49 ile 0.76 arasında değişmektedir. Bu bulgular, ölçekteki her bir maddenin genel puanla yüksek derecede ilişkili olduğunu ve dolayısıyla iyi bir iç tutarlılığa sahip olduğunu desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin psikometrik özelliklerinin belirlenmesi amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. Bu analiz, ölçeğin orijinal yapısında yer alan altı faktörlü modelin dört yaş Türk çocuklarından toplanan verilerle ne ölçüde uyumlu olduğunu test etmiştir. DFA, teorik yapının veri tarafından desteklendiğini göstermiştir.

Analizde kullanılan uyum indeksleri (RMSEA, RMR, CFI, GFI, PGFI), modelin kabul edilebilir sınırlarda bir uyuma sahip olduğunu doğrulamıştır. Bu sonuçlar, Çocuk Davranış Ölçeği’nin Türk kültüründe de geçerli ve uygulanabilir alt boyutlara sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Ladd ve Profilet’in Çocuk Davranış Ölçeği’nin Türkçe Formu. Toplam 6 alt boyuta sahiptir.

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Okul öncesi çocuklar (Pre-school children)

Age Group: Dört yaş grubu (4 years old)

Population Details: Türkiye’de okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden çocuklar üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır (n=300).

Test Methodology: 3’lü Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılmıştır (1= uygun değil – 3= tamamen uygun). Ölçek, ebeveyn veya öğretmen gözlemine dayalı raporlama formatındadır.

Anahtar Kelimeler

Çocuk davranışı, Gözlem ölçeği, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Okul öncesi, Likert, Akran ilişkileri, Madde-toplam korelasyonu.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu yazar Hülya Gülay Ogelman: [email protected]

Correspondence Address: Pamukkale Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Denizli, Türkiye.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışması 2015 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik veya ticari kullanımı ile ilgili izinler ve ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar (Hülya Gülay Ogelman) ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Ogelman, H. G., Körükçü, Ö., Sarıkaya, H. E., Güngör, H. ve Ersan, C. (2015). Ladd ve Profilet Çocuk Davranış Ölçeği, Akran Şiddetine Maruz Kalma Ölçeği ve Resimli Sosyometri Ölçeği’nin dört yaş Türk çocukları için geçerlik güvenirlik çalışmaları. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(2), 109-129. DOI: 10.5578/JSS.10560

Ek Kaynak Linki: sbd.aku.edu.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: cocuk-davranis-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Çocuk Davranış Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelere erişim için ilgili makaleye veya sorumlu yazara başvurulması önerilir.