Cinsel Sağlık Bilgi Testi

Özet

Cinsel Sağlık Bilgi Testi, Evcili ve Gölbaşı (2017) tarafından bireylerin cinsel sağlık konularındaki bilgi düzeylerini objektif ve güvenilir bir şekilde ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, cinsel hijyen, üreme sağlığı, kontrasepsiyon yöntemleri ve cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar (CYBE) gibi temel alanlarda bireylerin sahip olduğu doğru veya eksik bilgiyi tespit etmeyi amaçlamaktadır. Bu test, özellikle eğitim ve halk sağlığı çalışmalarında hedef kitlenin bilgi eksikliklerini belirlemek ve buna yönelik etkili müdahale programları tasarlamak için kritik bir öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Cinsel sağlık, bilgi testi, Psikometri, ölçek geliştirme, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar, Türkiye.

Yazarlar

Funda Evcili, Zeliha Gölbaşı.

[quads id=5]

Amaç

Cinsel Sağlık Bilgi Testi’nin temel amacı, araştırmacılara ve sağlık profesyonellerine, belirli bir popülasyonun (genellikle genç yetişkinler) cinsel sağlık alanındaki mevcut bilgi düzeyini standartlaştırılmış bir yöntemle değerlendirme imkanı sunmaktır. Bu test, cinsel sağlık eğitimlerinin etkinliğini ölçmek ve hangi bilgi alanlarında yetersizlikler olduğunu saptamak için tasarlanmıştır.

Geliştirme çalışması (2017), Türkiye’de cinsel sağlık bilgisini ölçmeye yönelik geçerli ve güvenilir bir Türkçe enstrüman ihtiyacına yanıt vermek üzere yapılmıştır. Testin sonuçları, cinsel sağlık hizmetlerinin ve eğitim materyallerinin geliştirilmesinde kanıta dayalı kararlar alınmasına yardımcı olmayı hedefler.

Yapı

Ölçek, bireylerin cinsel sağlıkla ilgili bilişsel düzeylerini ölçen bir bilgi testi olarak yapılandırılmıştır. Ölçülen temel yapı (konstrükt), bireyin cinsel sağlıkla ilgili temel gerçekleri, riskleri ve koruyucu davranışları ne derece doğru bildiğidir. Bu bilgi, genellikle aşağıdaki alt alanları kapsamaktadır:

• Üreme anatomisi ve fizyolojisi.
• Doğum kontrol yöntemleri ve bunların etkinliği.
• Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonların (CYBE) bulaşma yolları ve korunma yöntemleri.
• Sağlıklı cinsel yaşam ve ilişkiler.

Geçerlik

Cinsel Sağlık Bilgi Testi’nin Geçerlik çalışması, geliştirme sürecinin ayrılmaz bir parçası olarak yürütülmüştür. Bir bilgi testi olduğu için, öncelikle içerik geçerliği (uzman görüşü) sağlanmıştır. Bu süreçte, alanında yetkin akademisyen ve sağlık profesyonellerinden oluşan bir grubun, test maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı ne derece temsil ettiğini değerlendirmesi sağlanmıştır.

Ayrıca, testin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla istatistiksel analizler kullanılmıştır. Bu analizler, testin teorik olarak ölçmesi beklenen cinsel sağlık bilgisini gerçekten ölçüp ölçmediğini kanıtlamaya yardımcı olmuştur.

Güvenirlik

Ölçeğin Güvenirlik analizleri, testin tutarlılığını ve kararlılığını göstermek amacıyla yapılmıştır. Bilgi testlerinde en yaygın kullanılan güvenirlik yöntemi olan iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanmıştır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, testin tüm maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda tutarlı olduğunu gösterir.

Geliştirme çalışmasında (Evcili & Gölbaşı, 2017), testin psikometrik özelliklerinin kabul edilebilir düzeyde olduğu rapor edilmiş olup, bu da ölçeğin farklı uygulamalarda benzer sonuçlar verebileceği anlamına gelmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliği kapsamında Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır. Geliştirme çalışmalarında genellikle Keşfedici Faktör Analizi (KFA) uygulanarak test maddelerinin hangi alt boyutlar altında toplandığı incelenir. Bu analiz, cinsel sağlık bilgisinin tek bir genel faktörden mi yoksa birden fazla ilişkili alt faktörden mi oluştuğunu ortaya koymaktadır. Evcili ve Gölbaşı (2017) çalışmasında, testin boyut yapısı belirlenerek testin teorik çerçevesi desteklenmiştir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Bilgi Testi)

Format: Genellikle çoktan seçmeli veya doğru/yanlış formatında sunulan maddelerden oluşur. Maddeler, katılımcının cinsel sağlıkla ilgili bilgileri hatırlama ve tanıma yeteneğini ölçer.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genç yetişkinler, üniversite öğrencileri veya genel yetişkin popülasyonu.

Yaş Grubu: 18 yaş ve üzeri (Genellikle üniversite çağındaki bireyler).

Popülasyon Detayları: Testin hedef kitlesi, cinsel sağlık eğitimi alması gereken veya bu konuda bilgi düzeyinin ölçülmesinin gerekli olduğu bireylerdir.

Test Metodolojisi: Psikometrik ölçek geliştirme adımları izlenerek, madde havuzu oluşturulmuş, uzman görüşüne sunulmuş, pilot çalışma yapılmış ve son olarak geçerlik-güvenirlik analizleri ile nihai forma ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Cinsel Sağlık, cinsel bilgi, psikolojik ölçme, ölçek, Evcili, Gölbaşı, 2017.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Funda Evcili

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Yazışma detayları için Funda Evcili ile iletişime geçilmelidir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2017

İzinler ve Ücret: Testin kullanımı için izin ve olası ücretlendirme bilgileri, sorumlu yazar Funda Evcili ile e-posta yoluyla iletişime geçilerek öğrenilmelidir. Akademik ve eğitim amaçlı kullanımlarda genellikle yazardan izin alınması gerekmektedir.

Kaynaklar

Evcili, F., & Gölbaşı, Z. (2017). Cinsel Sağlık Bilgi Testi: Geliştirme, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. ACU Sağlık Bil Derg, 1: 29-33.

Bu çalışmanın orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: cinsel-saglik-bilgi-testi-toad.pdf

[quads id=5]

Cinsel Sağlık Bilgi Testi Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, orijinal çalışmada yer almakla birlikte, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi ve derecelendirme sistemi için Evcili ve Gölbaşı (2017) makalesine başvurulması veya sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Derecelendirme sistemi (örneğin, Doğru/Yanlış veya Çoktan Seçmeli) bir bilgi testi olduğu için, katılımcının verdiği doğru yanıt sayısına göre bir toplam bilgi puanı hesaplanmaktadır. Yüksek puan, cinsel sağlık konusunda daha yüksek bilgi düzeyine işaret eder.