Cinsel Eğitime Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Cinsel Eğitime Yönelik Tutum Ölçeği (CETYÖ), Şehnaz Ceylan, İbrahim Artan ve Fatma Betül Kurnaz-Adıbatmaz tarafından 2020 yılında geliştirilmiş, bireylerin cinsel eğitimin gerekliliği, kapsamı ve uygulanma biçimi hakkındaki tutumlarını ölçmek amacıyla tasarlanmış öz bildirimli bir psikometrik araçtır. Ölçeğin geliştirilmesi, Türkiye’deki eğitim ortamlarında ve toplumsal bağlamda Cinsel Eğitim konusuna dair mevcut algıları ve dirençleri bilimsel bir temelde analiz etme ihtiyacına cevap vermektedir. Ölçek, yüksek düzeyde güvenilirlik ve geçerlilik özellikleri sergilemektedir ve eğitim psikolojisi alanında araştırmacılar için değerli bir ölçüm aracı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Cinsel Eğitim, Tutum Ölçeği, Psikometrik Geliştirme, Güvenilirlik, Geçerlilik, Cinsel Sağlık, Eğitim Politikaları.

Yazarlar

Şehnaz Ceylan, İbrahim Artan, Fatma Betül Kurnaz-Adıbatmaz.

[quads id=5]

Amaç

Cinsel Eğitime Yönelik Tutum Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin cinsel eğitimin toplumsal faydaları, kişisel gelişim üzerindeki etkileri ve uygulanmasına yönelik potansiyel engeller hakkındaki tutumlarını sistematik bir şekilde ölçmektir. Ölçek, bu tutumların demografik değişkenler (yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi vb.) bağlamında nasıl farklılaştığını ortaya koymak için kullanılabilir.

Elde edilen veriler, kamu sağlığı kampanyalarının planlanmasında, eğitim müfredatlarının güncellenmesinde ve cinsel eğitimin daha geniş kitlelerce kabul görmesi için gereken stratejilerin geliştirilmesinde rehberlik etmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, özellikle eğitimcilerin ve ebeveynlerin cinsel eğitime olan yaklaşımlarını değerlendirmede önemlidir.

Yapı

CETYÖ, katılımcıların cinsel eğitime dair karmaşık tutumlarını yakalamak üzere tasarlanmış çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, sadece bilişsel inançları değil, aynı zamanda duygusal tepkileri ve davranışsal eğilimleri de içerir. Geliştirme çalışması, bu tutum yapısının genellikle birkaç alt boyutta kristalize olduğunu göstermiştir; bunlar arasında eğitimin gerekliliğine inanç, ahlaki veya dini kaygılar ve eğitimin uygulama uygunluğu gibi faktörler yer alabilir.

Ölçek maddeleri, cinsel eğitimin okul müfredatına dahil edilip edilmemesi, hangi yaşta başlaması gerektiği ve hangi konuları kapsaması gerektiği gibi spesifik konulara yönelik tutumları değerlendirir. Ölçeğin yapısal temeli, gerçekleştirilen faktör analizi sonuçlarına dayanmaktadır.

Geçerlik

Ceylan ve arkadaşları (2020) tarafından yürütülen geçerlilik çalışmasında, ölçeğin yapı geçerliliğini test etmek amacıyla istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile madde yapısı belirlenmiş ve ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile bu yapının teorik modele uygunluğu teyit edilmiştir. DFA sonuçları, ölçeğin faktör yapısının kabul edilebilir düzeyde uyum indekslerine sahip olduğunu göstermiştir.

Kapsam geçerliliğini sağlamak için uzman görüşlerine başvurulmuş ve maddelerin ölçülmek istenen yapıyı yeterince temsil edip etmediği değerlendirilmiştir. Bu kapsamlı analizler, CETYÖ’nün cinsel eğitime yönelik tutumları doğru ve güvenilir bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliği, iç tutarlılık yöntemi kullanılarak incelenmiştir. İç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa), ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Yayınlanan makalede, Cinsel Eğitime Yönelik Tutum Ölçeği’nin genel Cronbach Alfa değerinin yüksek olduğu rapor edilmiştir (tipik olarak .80 veya üzeri), bu da maddeler arasında yüksek bir homojenlik ve tutarlılık olduğunu göstermektedir.

Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçeğin farklı durumlarda ve farklı örneklemlerde uygulandığında benzer sonuçlar vereceği anlamına gelmektedir. Bu durum, ölçeğin akademik araştırmalarda ve uygulama alanlarında istikrarlı bir performans sergileyeceğinin önemli bir göstergesidir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirme çalışmasında, tutum yapısının boyutlarını belirlemek üzere faktör analizi uygulanmıştır. Bu analizden önce, verilerin faktör analizine uygunluğunu kontrol etmek için Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) örneklem yeterliliği testi ve Bartlett Küresellik Testi yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar, verilerin faktör çıkarma için uygun olduğunu göstermiştir.

Faktör analizi sonucunda ortaya çıkan boyutlar, cinsel eğitime yönelik tutumun farklı yönlerini temsil etmektedir. Her bir madde, yüksek bir faktör yükü ile ilgili alt boyuta yüklenmiş ve faktör yapısı, kuramsal beklentilerle tutarlı bir şekilde yorumlanmıştır. Bu yapısal doğrulama, ölçeğin teorik temellerinin sağlam olduğunu pekiştirmektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme çalışması yapılmış, öz bildirim temelli tutum ölçeği.

Format: Genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme (Örneğin: 1=Kesinlikle Katılmıyorum, 5=Kesinlikle Katılıyorum).

Mevcut Diller: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Eğitimciler, ebeveynler, üniversite öğrencileri ve genel yetişkin popülasyonu.

Yaş Grubu: 18 yaş ve üzeri (Yetişkin popülasyon).

Popülasyon Detayları: Ölçek, Türkiye Cumhuriyeti’nde yaşayan yetişkin bireylerden toplanan verilerle geliştirilmiş ve standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: Psikometrik prensiplere uygun olarak madde havuzu oluşturulmuş, uzman paneli tarafından değerlendirilmiş ve saha verileriyle geçerlilik/güvenilirlik testlerine tabi tutulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Psikolojisi, Cinsel Sağlık, Toplumsal Tutum, Ölçek Geliştirme, Psikometrik Özellikler, Türkiye, Genç Yetişkin.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Şehnaz Ceylan

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Karabük Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Karabük, Türkiye.

İzinler, Ücretler ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin akademik veya ticari olmayan araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar Şehnaz Ceylan ile resmi e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ücretler: Ölçeğin kullanımına dair ücret bilgisi için doğrudan yazarla irtibata geçilmelidir; ancak akademik araştırmalarda genellikle izin alınarak ücretsiz kullanım sağlanabilir.

Test Yılı: Ölçeğin geçerlilik ve güvenilirlik çalışmasının yayınlandığı yıl 2020‘dir.

Orijinal makaleye erişim bağlantısı: journals.iku.edu.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradadır: cinsel-egitime-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

Referanslar

• Ceylan, Ş., Artan, İ., ve Kurnaz-Adıbatmaz, F. B. (2020). Cinsel Eğitime Yönelik Tutum Ölçeği: Güvenilirlik ve geçerlilik çalışması. Yaşadıkça Eğitim, 34(2), 468-490. DOI: 10.33308/26674874.202034221.

[quads id=5]

Cinsel Eğitime Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, telif hakları ve akademik kullanım izinleri nedeniyle burada listelenmemiştir. Ölçek maddelerinin tamamına erişim ve kullanım için araştırmacıların ve uygulayıcıların, yukarıda referansı verilen orijinal makaleye (Ceylan et al., 2020) başvurması veya sorumlu yazar Şehnaz Ceylan ile iletişime geçmesi gerekmektedir.

Ölçek, katılımcıların cinsel eğitime dair tutumlarını kapsamlı bir şekilde değerlendiren birden fazla Likert maddesinden oluşmaktadır. Maddeler, cinsel eğitimin içeriği, zamanlaması ve sosyal kabulü gibi kritik alt alanları kapsamaktadır.