Ciddi Boş Zaman Envanteri

Özet

Ciddi Boş Zaman Envanteri (CBE), bireylerin sistematik ve önemli çaba gerektiren boş zaman aktivitelerine yönelik tutumlarını, bağlılıklarını ve deneyimlerini ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlama çalışması yapılmış çok boyutlu bir psikolojik araçtır. Bu envanter, orijinal yapısıyla uyumlu olacak şekilde 18 farklı alt boyuttan oluşmaktadır.

Akgül, Özdemir, Erturan Öğüt ve Karaküçük (2016) tarafından gerçekleştirilen geçerlik ve güvenirlik çalışması, ölçeğin Türkiye örnekleminde yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ve teorik yapısını başarıyla koruduğunu göstermiştir. Yapısal geçerliliğin belirlenmesi amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Ciddi Boş Zaman, Boş Zaman, Likert tipi ölçek, Psikometrik Özellikler, Uyarlama, Doğrulayıcı Faktör Analizi.

Yazarlar

Beyza Merve Akgül, Ayşe Selcen Özdemir, Elif Ersin Erturan Öğüt, Selçuk Karaküçük.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, sosyolog Robert Stebbins tarafından kavramsallaştırılan Ciddi Boş Zaman (Serious Leisure) yapısını Türk kültürüne uygun bir biçimde geçerli ve güvenilir olarak ölçmektir. Bu yapı, bireyin uzun vadeli, sistematik ve önemli kişisel çaba gerektiren boş zaman aktivitelerine olan bağlılığını ve bu aktivitelerden elde ettiği ödünleri değerlendirir.

Uyarlama çalışması, alanyazına, bireylerin boş zaman aktivitelerindeki ciddiyet düzeylerini belirlemeye ve bu ciddiyetin psikolojik iyi oluş, kimlik gelişimi ve yaşam doyumu gibi diğer yapılarla ilişkisini araştırmaya olanak tanıyan standart bir ölçüm aracı kazandırmayı hedeflemiştir.

Yapı

Ölçek, bireylerin amatörlük, hobi veya gönüllülük gibi alanlarda gösterdikleri derin bağlılık ve uzmanlaşma eğilimini temsil eden Ciddi Boş Zaman yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle altı temel nitelik ile karakterize edilir: kalıcılık, boş zaman kariyer yörüngesi, önemli kişisel çaba, eşsiz ödüller, güçlü kimlik oluşumu ve dayanıklılık.

Ciddi Boş Zaman Envanteri, bu karmaşık yapının 18 farklı boyutunu kapsayacak şekilde tasarlanmıştır. Bu boyutlar, bireyin boş zaman aktivitesini sadece bir eğlence olarak değil, aynı zamanda kişisel gelişim ve sosyal kimliğin merkezi bir parçası olarak görme derecesini yansıtmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerliliğini belirlemek amacıyla kapsamlı bir psikometrik analiz süreci izlenmiştir. Geçerlik çalışmaları kapsamında, ölçeğin teorik olarak öngörülen boyut yapısını ampirik olarak test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA, ölçeğin 18 boyutlu yapısının Türkiye örnekleminde kabul edilebilir uyum indeksleri sergilediğini ve böylece yapısal geçerliliğin sağlandığını ortaya koymuştur.

Bu sonuçlar, ölçeğin maddelerinin, ölçülmek istenen Ciddi Boş Zaman kavramının farklı yönlerini tutarlı bir şekilde temsil ettiğini ve faktör yüklerinin güçlü olduğunu göstermektedir. Yapı geçerliliğinin sağlanması, envanterin bilimsel araştırmalarda kullanılabilecek sağlam bir araç olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliği, iç tutarlılık ve zamana karşı kararlılık olmak üzere iki ana boyutta incelenmiştir. İç tutarlılık analizi için Cronbach Alfa Katsayısı hesaplanmıştır. Elde edilen değerler, ölçeğin yüksek düzeyde içsel tutarlılığa sahip olduğunu açıkça göstermektedir.

Ölçeğin 18 alt boyutu için hesaplanan Cronbach Alfa Katsayıları, .76 ile .97 arasında değişmektedir. Bu aralık, psikometrik standartlara göre mükemmel bir güvenilirlik düzeyine işaret etmektedir. Envanterin tamamı için hesaplanan genel alfa katsayısı ise .97 gibi oldukça yüksek bir değere sahiptir. Bu sonuçlar, ölçeğin maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda son derece homojen olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ciddi Boş Zaman Envanteri’nin geçerlik çalışmasında, ölçeğin çok boyutlu yapısını test etmek ve doğrulamak amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA, araştırmacıların teorik olarak beklediği 18 faktörlü yapının ampirik verilerle ne kadar uyumlu olduğunu belirlemek için kritik öneme sahiptir.

Analiz sonuçları, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe uyarlamasında da korunduğunu ve 18 alt boyutun her birinin ölçtüğü yapıyı yeterince temsil ettiğini göstermiştir. Bu güçlü faktör yapısı, ölçeğin farklı bileşenlerinin birbirinden ayrılabilir ve anlamlı olduğunu teyit etmektedir.

Enstrüman

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: 9’lu Likert tipi ölçek

Language Available: Türkçe

Population Group: Boş zaman aktivitesine katılan bireyler (Genel ve akademik örneklemler)

Age Group: Genç Yetişkin ve Yetişkin

Population Details: Türkiye örneklemi üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Methodology: Öz Bildirim Envanteri

Anahtar Kelimeler

Rekreasyon, Ciddi Boş Zaman, Psikometri, Güvenirlik, Yapısal Eşitlik Modellemesi, Cronbach Alfa Katsayısı.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Bilgi mevcut değildir.

Correspondence Address: Sorumlu Yazar İletişim: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışması 2016 yılında yayımlanmıştır. Kullanım izinleri ve telif ücretleri için sorumlu yazar Beyza Merve Akgül ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Orijinal makaleye erişim bağlantısı: j-humansciences.com

Orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: ciddi-bos-zaman-envanteri-ve-olcumu-gecerlik-ve-guvenirlik-calismasi-toad.pdf

Kaynaklar

Akgül, B. M., Özdemir, A. S., Erturan Öğüt, E. E., & Karaküçük, S. (2016). Ciddi Boş Zaman Envanteri ve Ölçümü: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Journal of Human Sciences, 13(2), 2820-2838. doi:10.14687/jhs.v13i2.3739

Ciddi Boş Zaman Envanteri Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Envanterin orijinal maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam içeriği ve puanlama detayları için yayımlanan akademik makaleye başvurulması gerekmektedir.