Çevrimiçi Öz-düzenleme Ölçeği

Abstract

Çevrimiçi Öz-düzenleme Ölçeği (ÇÖZÖ), bireylerin çevrimiçi öğrenme bağlamlarında gösterdikleri öz-düzenleme becerilerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, Türk kültürüne ve diline uygunluğunu sağlamak amacıyla Kilis ve Yıldırım (2018) tarafından Türkçe’ye uyarlanmıştır. Uyarlama çalışması, ölçeğin yapısal geçerliğini ve güvenilirliğini Türk üniversite öğrencileri örnekleminde test etmeyi ve çevrimiçi eğitim süreçlerinde öğrencilerin başarılarını etkileyen kritik bilişsel ve motivasyonel stratejileri belirlemeyi amaçlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Çevrimiçi öğrenme, öz-düzenleme, ölçek uyarlaması, psikometri, e-öğrenme, uzaktan eğitim.

Yazarlar

Kilis, S., Yıldırım, Z.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğrencilerin veya katılımcıların çevrimiçi öğrenme ortamlarında ne kadar etkili bir şekilde kendi öğrenme süreçlerini planladıklarını, izlediklerini ve değerlendirdiklerini belirlemektir. ÇÖZÖ, öğrencilerin akademik başarılarını artırmak için gerekli olan zaman yönetimi, hedef belirleme ve dikkat kontrolü gibi öz-düzenleme stratejilerini nicel olarak ölçmeye hizmet eder.

Bu araç, özellikle uzaktan eğitim veya karma öğrenme modellerinde bireysel başarıyı etkileyen kritik stratejileri ortaya çıkarmayı hedefler. Elde edilen veriler, eğitimcilerin çevrimiçi kurs tasarımlarını geliştirirken öğrencilerin öz-düzenleme ihtiyaçlarına yönelik müdahaleler planlamasına yardımcı olur.

Yapı

Çevrimiçi Öz-düzenleme Ölçeği, sosyal bilişsel öğrenme teorisi çerçevesinde tanımlanan öz-düzenleme yapısına dayanmaktadır. Ölçek, öğrencilerin çevrimiçi öğrenme materyalleriyle etkileşimde bulunurken kullandıkları motivasyonel inançlar, bilişsel strateji kullanımı, zaman yönetimi, çevresel yapılandırma ve yardım arama gibi çok boyutlu yapıları ölçmektedir.

Ölçek maddeleri, öğrencilerin çevrimiçi öğrenme deneyimlerinin farklı aşamalarındaki (hazırlık, performans ve yansıtma) öz-düzenleme davranışlarını kapsamaktadır. Bu çok faktörlü yapı, çevrimiçi öğrenme ortamlarının karmaşıklığına özgü olan düzenleme biçimlerini detaylıca analiz etme imkanı sunar.

Geçerlik

Kilis ve Yıldırım (2018) tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerlik kanıtlarını incelemek üzere Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin orijinal yapısını (alt boyut sayısını ve madde dağılımını) Türk örnekleminde kabul edilebilir uyum indeksleriyle koruduğunu göstermiştir.

Yapı geçerliğinin yanı sıra, çeviri sürecinde uzman görüşleri alınarak dilsel ve kültürel eşdeğerlik sağlanmış, bu da ölçeğin kapsam geçerliğine katkıda bulunmuştur. Çalışma, ÇÖZÖ’nün Türk kültüründe çevrimiçi öz-düzenleme yapısını ölçmek için geçerli bir araç olduğunu desteklemektedir.

Güvenilirlik

Ölçeğin güvenilirliğini belirlemek amacıyla iç tutarlılık analizleri yapılmıştır. Çevrimiçi Öz-düzenleme Ölçeği’nin genel iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) yüksek bulunmuştur. Bu yüksek katsayı, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve ölçeğin güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu işaret etmektedir. Spesifik olarak, güvenilirlik değerlerinin psikometrik standartlara uygun olduğu rapor edilmiştir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışması, Çevrimiçi Öz-düzenleme Ölçeği’nin faktör yapısının Türk örnekleminde de tutarlı olup olmadığını test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemini kullanmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin çok boyutlu yapısının beklendiği gibi doğrulandığını ve alt boyutların birbirinden ayrışık ancak ilişkili olduğunu göstermiştir. Bu durum, ölçeğin çevrimiçi öz-düzenlemenin farklı bileşenlerini bağımsız olarak değerlendirme yeteneğini sağlamaktadır.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Scale Adaptation)

Format: 5’li Likert Tipi Ölçek (Örneğin: 1=Hiç uymuyor, 5=Tamamen uyuyor)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler (Genellikle 18+)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli üniversitelerde öğrenim gören lisans ve lisansüstü öğrenciler.

Test Metodolojisi: Bireysel olarak uygulanan, kendi kendine raporlama temelli anket.

Anahtar Kelimeler

Çevrimiçi öz-düzenleme, akademik başarı, bilişsel stratejiler, 5’li Likert, psikometrik özellikler, geçerlik, güvenilirlik.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Selcan Kilis

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Detaylı adres bilgisi mevcut değildir, ancak yazarın çalıştığı üniversite (makale referansına göre) Çukurova Üniversitesi’dir.

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2018

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir. Makale açık erişim olarak yayınlanmıştır, bu da akademik kullanıma genellikle izin verildiğini gösterir.

Kaynaklar

Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylı psikometrik bilgileri Dergipark üzerinden erişilebilir: dergipark.gov.tr

Orijinal makale referansı:

• Kilis, S , Yıldırım, Z . (2018). Online Self-regulation Questionnaire: Validity and Reliability Study of Turkish Translation. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 47 (1), 233-245.

Ölçeğin orijinal PDF dokümanı şu bağlantıdan indirilebilir: cevrimici-oz-düzenleme-olcegi-toad.pdf

Çevrimiçi Öz-düzenleme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır.

Ölçek maddeleri bu girişte mevcut değildir.