Çevrimiçi Öğrenme Tutum Ölçeği

Özet

Çevrimiçi Öğrenme Tutum Ölçeği (ÇÖTÖ), İlker Usta, Ömer Uysal ve M. R. Okur tarafından 2016 yılında geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçek, bireylerin çevrimiçi öğrenme ortamlarına yönelik tutumlarını, algılarını ve eğilimlerini belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. Geliştirme tipi bir ölçek olup, toplamda 20 maddeden ve dört faktörden oluşmaktadır. Ölçeğin psikometrik özellikleri, yüksek iç tutarlılık (genel ölçek için Cronbach Alpha katsayısı 0.90) ve sağlam bir tutum ölçeği yapısı sergilemektedir. ÇÖTÖ, uzaktan eğitim süreçlerinin değerlendirilmesi ve öğrencilerin bu ortamlara adaptasyon düzeylerinin anlaşılması açısından önemli bir araçtır.

Anahtar Kelimeler

Çevrimiçi Öğrenme, Uzaktan Eğitim, Tutum Ölçeği, Ölçek Geliştirme, Öğrenci Algıları, Geçerlik, Güvenirlik, E-Öğrenme.

Yazarlar

İlker Usta, Ömer Uysal, M. R. Okur

Amaç

Çevrimiçi Öğrenme Tutum Ölçeği’nin temel amacı, yükseköğretim veya benzeri kademelerde öğrenim gören bireylerin, internet tabanlı öğrenme ortamlarına karşı geliştirdikleri duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimleri nicel olarak ölçmektir. Ölçek, öğrencilerin çevrimiçi öğrenme deneyimlerine yönelik algılanan kullanışlılık, genel kabul, bireysel farkındalık ve uygulama etkililiği gibi boyutlardaki tutumlarını derinlemesine incelemeyi hedefler.

Bu araç, eğitim kurumlarına ve araştırmacılara, uzaktan eğitim sistemlerinin yaygınlaştırılması veya iyileştirilmesi süreçlerinde öğrencilerin kabul düzeylerini belirleme konusunda güvenilir veriler sunar. Böylece, pedagojik müdahaleler ve sistem tasarımları, kullanıcıların tutumları dikkate alınarak daha etkili bir şekilde yönlendirilebilir.

Yapı

Ölçek, bireylerin çevrimiçi öğrenmeye yönelik çok boyutlu tutumunu ölçen psikolojik bir yapıyı temsil etmektedir. Yapılan analizler sonucunda ölçeğin, bu tutumu açıklayan dört temel faktörden oluştuğu belirlenmiştir. Bu faktörler, öğrencinin çevrimiçi ortamı ne kadar benimsediğini, kişisel öğrenme becerileri üzerindeki farkındalığını, ortamın pratik faydasını ve öğrenme sürecinin genel etkililiğini kapsamaktadır.

Ölçeğin ölçtüğü dört alt boyut şunlardır:

• Genel Kabul (Çevrimiçi öğrenmeye yönelik genel olumlu/olumsuz bakış açısı).
• Bireysel Farkındalık (Çevrimiçi ortamda kendi öğrenme ihtiyaçları ve becerileri hakkındaki farkındalık).
• Kullanışlılık (Çevrimiçi öğrenmenin zaman yönetimi ve erişilebilirlik gibi pratik faydalarına yönelik algı).
• Uygulama Etkililiği (Çevrimiçi öğrenme yöntemlerinin ders takibi ve aktif katılım sağlamadaki yeterliliğine dair inanç).

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, 20 maddeden oluşan 4 faktörlü yapıyı doğrulamak amacıyla yapılan faktör analizi sonuçlarıyla test edilmiştir. Bu analizler, dört faktörün toplam varyansın %63,821’ini açıkladığını göstermiştir; bu oran, psikometrik açıdan kabul edilebilir düzeyde güçlü bir yapıya işaret etmektedir.

Alt faktörlerin iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alpha) ile geçerlik çalışmaları desteklenmiştir:

• Genel Kabul Faktörü için: 0.77
• Bireysel Farkındalık Faktörü için: 0.85
• Kullanışlılık Faktörü için: 0.79
• Uygulama Etkililiği Faktörü için: 0.68

Bu katsayılar, faktörlerin içindeki maddelerin ilgili yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Çevrimiçi Öğrenme Tutum Ölçeği’nin güvenirliği, iç tutarlılık yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. Güvenilirlik testi sonucunda, ölçeğin tamamı için hesaplanan genel iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alpha) 0.90 olarak bulunmuştur.

0.90 değeri, ölçeğin mükemmel düzeyde güvenilir olduğunu ve tekrarlanan ölçümlerde tutarlı sonuçlar vereceğini göstermektedir. Bu yüksek güvenirlik düzeyi, ölçeğin eğitim araştırmalarında güvenle kullanılabileceğini teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal temelini belirlemek amacıyla gerçekleştirilen faktör analizi, 20 maddenin dört temel faktör altında toplandığını ortaya koymuştur. Bu dört faktör, ölçeğin ölçtüğü toplam varyansın %63,821’ini açıklamaktadır.

Bu sonuç, ölçek maddelerinin kuramsal yapıyı destekleyecek şekilde gruplandığını ve çevrimiçi öğrenme tutumunun çok boyutlu bir fenomen olarak ele alınması gerektiğini göstermiştir. Faktör yükleri ve faktörlerin açıkladığı varyans yüzdeleri, ölçeğin yapısal geçerliğini güçlendiren önemli bulgulardır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Özgün olarak Türkiye bağlamında geliştirilmiştir.)

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme

Derecelendirme: 1=Kesinlikle Katılmıyorum – 2= Katılmıyorum – 3= Kararsızım – 4= Katılıyorum – 5= Kesinlikle Katılıyorum

Mevcut Diller: Türkçe

Hedef Kitle: Çevrimiçi öğrenme ortamlarında deneyime sahip öğrenciler ve öğrenenler.

Yaş Grubu: Belirtilmemiş (Genellikle yükseköğretim öğrencileri).

Örneklem Detayları: Orijinal çalışmada örneklem detayları belirtilmemiştir, ancak çoğunlukla üniversite öğrencileri üzerinde çalışıldığı varsayılmaktadır.

Test Metodolojisi: Bireysel raporlama (Self-report) envanteri.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek 2016 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı ve uygulaması için sorumlu yazar İlker Usta ile iletişime geçilmesi tavsiye edilmektedir.

Sorumlu Yazar: İlker Usta

Sorumlu Yazar İletişim: [email protected]

Kaynakça

Usta, İ., Uysal, Ö., & Okur, M. R. (2016). Çevrimiçi öğrenme tutum ölçeği: Geliştirilmesi, geçerliği ve güvenirliği. Journal of International Social Research, 9(43), 2215-2222.

Makalenin orijinal PDF bağlantısı aşağıdadır: sosyalarastirmalar.com

Ölçeğin orijinal PDF dokümanı bu bağlantıdan indirilebilir: cevrimici-ogrenme-tutum-olcegi-toad.pdf

Çevrimiçi Öğrenme Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, herhangi bir değişikliğe uğratılmamıştır.

• Çevrimiçi öğrenmede öğretmenden yeterli geribildirim alacağımı düşünüyorum.
• Çevrimiçi öğrenmede yüz-yüze etkileşim olmaması beni rahatsız eder.
• Çevrimiçi öğrenme yaygınlaştırılmalıdır.
• Çoğu öğrenci çevrimiçi öğrenmeyi yüz yüzeye tercih ederler.
• Çevrimiçi ortamlar zengin öğrenme etkinlikleri yoluyla birçok eğitsel problemin çözümünü kolaylaştırır.
• Çevrimiçi öğrenme eğitim ve öğretime erişimi artırır.
• Çevrimiçi öğrenmeyi daha ekonomik buluyorum.
• İmkânım olsa başka derslerimi de çevrim içi alırım.
• Çevrimiçi ortamı yüz yüze ortama tercih ederim.
• Çevrimiçi ortamda kendimi rahat hissediyorum.
• Çevrimiçi ortamda daha iyi öğrenebilirim.
• Çevrimiçi ders almak beni ayrıcalıklı hissettirir.
• Defter ve kitap taşımak istemediğim için çevrimiçi öğrenmeyi tercih ederim.
• Kaçırdığım dersleri çevrimiçi öğrenme ile kendi kendime telafi edebilirim.
• Çevrimiçi öğrenme zamanı verimli kullanmayı sağlar.
• Çevrimiçi öğrenme dersi sürekli takip etmemi kolaylaştırır.
• Çevrimiçi ortamlarda derse daha hazırlıklı gelmem gerektiğinin farkındayım.
• Arkadaşlarımla çevrim içi ortamlarda daha rahat iletişime geçebilirim.
• Çevrimiçi dersler öğrencilerin aktif katılımını gerektirmektedir.
• Çevrimiçi ortamlarda hocaların derse daha hazırlıklı gelmeleri gerektiğini düşünüyorum.