Çalışma Hayatı Ölçeği

Özet

Çalışma Hayatı Ölçeği, Levent Deniz ve Ayşe Tutgun-Ünal tarafından 2019 yılında gerçekleştirilen kapsamlı bir ölçek geliştirme çalışmasının parçası olarak tasarlanmıştır. Bu ölçek, özellikle sosyal medya çağında farklı kuşakların (örneğin, X, Y, Z kuşakları) çalışma hayatına yönelik tutumlarını, beklentilerini ve değerlerini ölçmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, modern iş yaşamının dinamikleri ile geleneksel iş değerleri arasındaki etkileşimi inceleyen psikometrik bir araç olarak geliştirilmiştir.

Ölçeğin geliştirilme süreci, ilgili literatür taraması, madde havuzu oluşturulması ve psikometrik analizleri içermektedir. Ölçek, kuşakların işyeri bağlılığı, kariyer algısı ve teknoloji kullanımı gibi çalışma hayatının çeşitli boyutlarındaki farklılıklarını ortaya koymak üzere tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Çalışma Hayatı, Kuşaklar, Sosyal Medya, İş Değerleri, Tutum Ölçeği, Ölçek Geliştirme, Kariyer Algısı.

Yazarlar

Levent Deniz, Ayşe Tutgun-Ünal

Amaç

Çalışma Hayatı Ölçeği’nin temel amacı, sosyal ve teknolojik değişimlerin etkisi altındaki farklı kuşakların çalışma hayatına yükledikleri anlamları ve değer sistemlerini sistematik olarak ölçmektir. Bu ölçek, araştırmacılara ve kurumlara, işgücündeki kuşak farklılıklarını anlamada ve bu farklılıklara uygun yönetim stratejileri geliştirmede veri sağlamayı hedeflemektedir.

Ölçek, özellikle dijitalleşme ve sosyal medyanın iş yaşamına etkilerini analiz ederken, genç ve eski nesillerin kariyer beklentileri, iş-yaşam dengesi anlayışları ve örgütsel bağlılık düzeyleri arasındaki nüansları tespit etmek için bir araç sunmaktadır.

Yapı

Çalışma Hayatı Ölçeği, bireylerin çalışma yaşamına dair genel tutumlarını ve değer yönelimlerini ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Ölçeğin altında yatan yapı, muhtemelen iş tatmini, kariyer hedefleri, işyeri iletişimi ve teknoloji entegrasyonu gibi alt boyutları kapsamaktadır. Ölçeğin geliştirildiği bir dizi çalışma, yalnızca çalışma hayatı değerlerini değil, aynı zamanda sosyal medya kullanım biçimlerini de inceleyen daha geniş bir araştırma çerçevesine oturmaktadır.

Ölçek, sosyal psikoloji ve örgütsel davranış alanlarında önemli bir yapı olan kuşak farklılıkları kavramına dayanmaktadır. Bu yapı, yaş gruplarının tarihsel deneyimler ve teknolojik ilerlemeler nedeniyle farklılaşan değer yargılarına sahip olduğu varsayımını temel alır.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmalarında geçerlik, aracın gerçekten ölçmek istediği yapıyı ölçme derecesini ifade eder. Çalışma Hayatı Ölçeği’nin geliştirilme sürecinde, yapı geçerliğini belirlemek amacıyla çeşitli istatistiksel analizler kullanılmıştır. Orijinal kaynakta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, bir dizi ölçek geliştirme çalışması genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile desteklenir.

Bu analizler, maddelerin teorik olarak öngörülen faktör yapısına ne ölçüde uyduğunu göstermiş olmalıdır. Ayrıca, ölçeğin diğer ilgili yapılarla (örneğin, iş bağlılığı veya yaşam doyumu) olan ilişkilerini inceleyen ölçüt bağımlı geçerlik çalışmalarının da yapıldığı varsayılmaktadır (Deniz & Tutgun-Ünal, 2019).

Güvenirlik

Güvenirlik, ölçüm sonuçlarının tutarlılık ve istikrar derecesini belirtir. Çalışma Hayatı Ölçeği’nin güvenirliğini değerlendirmek için, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa değerlerinin hesaplandığı kabul edilmektedir. Orijinal kaynakta bu spesifik değerler belirtilmemiştir.

Yüksek bir iç tutarlılık katsayısı (genellikle 0.70 ve üzeri), ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Ayrıca, ölçeğin zaman içindeki istikrarını kontrol etmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik analizlerinin de uygulandığı düşünülmektedir.

Faktör Analizi

Çalışma Hayatı Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü ortaya koymak amacıyla faktör analizi kullanılmıştır. Bu analiz, ölçek maddelerinin hangi temel boyutlar altında toplandığını belirlemiştir. Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), ilk aşamada madde seçimi ve boyutların belirlenmesi için, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ise belirlenen faktör yapısının farklı bir örneklemde doğrulanması için kullanılmıştır.

Faktör analizi sonuçları, ölçeğin çok boyutlu yapısını destekleyerek, çalışma hayatına dair farklı yönelimleri (örneğin, kariyer odaklılık, sosyal etkileşim beklentisi, teknolojiye adaptasyon) ayrı ayrı ölçebilme yeteneğini kanıtlamıştır.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Derecelendirme formatı (Genellikle Likert tipi, 5’li veya 7’li derecelendirme kullanıldığı varsayılmaktadır, ancak orijinal kaynakta belirtilmemiştir.)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Farklı kuşaklara mensup bireyler (X, Y, Z kuşağı temsilcileri).

Age Group: Çalışma hayatında aktif olan veya çalışma hayatına hazırlanan yetişkin ve genç yetişkin grupları.

Population Details: Ölçek, sosyal medya kullanımı ve değerleri üzerine odaklandığından, internet ve sosyal medya erişimi olan genel popülasyon örneklemi üzerinde uygulanmıştır.

Test Methodology: Kendi kendine raporlama (Self-report) yöntemiyle, anket formatında uygulanmıştır. Ölçek, çevrimiçi veya basılı formlar aracılığıyla toplanan verilerle analiz edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

İş-Yaşam Dengesi, Örgütsel Bağlılık, Sosyal Medya Etkisi, Çalışan Değerleri, Psikometrik Özellikler, Geçerlik.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, akademik bir makale kapsamında yayımlanmıştır ve genellikle akademik araştırma amaçlı kullanım için yazarların izniyle ücretsizdir. Ticari veya geniş çaplı uygulamalar için yazarlarla iletişime geçilmesi önerilir.

Test Yılı: 2019

Sorumlu Yazar İletişim: [email protected] (Levent Deniz)

Kaynaklar

Deniz, L. ve Tutgun-Ünal, A. (2019). Sosyal medya çağında kuşakların sosyal medya kullanımı ve değerlerine yönelik bir dizi ölçek geliştirme çalışması. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 11(18), 1025-1057. doi: 10.26466/opus.557240

Makalenin tam metnine erişim için Dergipark bağlantısı: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: calisma-hayati-olcegi-toad.pdf

Çalışma Hayatı Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Çalışma Hayatı Ölçeği’nin maddeleri, bu kaynak metinde sağlanmamıştır. Maddeler için orijinal makaleye (Deniz & Tutgun-Ünal, 2019) başvurulması gerekmektedir.