Öğretmenler İçin Çocuğun Bilimsel Süreç Becerilerini Gözlem Formu

Özet

Öğretmenler İçin Çocuğun Bilimsel Süreç Becerilerini Gözlem Formu (OÇBSBGF), okul öncesi dönemdeki çocukların Bilimsel Süreç Becerilerini (BSB) sistematik olarak değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu form, öğretmenlerin sınıf ortamında çocukların gözlem, karşılaştırma, sınıflandırma ve sonuç çıkarma gibi temel bilimsel yeteneklerini gözlem yoluyla kayıt altına almasını sağlamaktadır. Ölçek, Seda Gökçe Turan tarafından 2012 yılında tamamlanan bir yüksek lisans tezi çalışmasının ürünüdür ve erken çocukluk eğitiminde bilimsel düşünme becerilerinin gelişim düzeyini belirlemeyi hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Bilimsel Süreç Becerileri, Okul Öncesi Eğitimi, Gözlem Formu, Erken Çocukluk, Bilim Eğitimi, Ölçek Geliştirme.

Yazarlar

Seda Gökçe Turan

Amaç

Bu gözlem formunun temel amacı, okul öncesi eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlere, 3 ila 6 yaş arasındaki çocukların bilimsel etkinlikler sırasında sergiledikleri süreç becerilerini objektif ve yapılandırılmış bir şekilde değerlendirme imkanı sunmaktır. Geleneksel değerlendirme yöntemlerinin yetersiz kaldığı durumlarda, bu form Bilimsel Süreç Becerilerinin her bir alt boyutunu ayrı ayrı ele alarak, çocukların güçlü ve geliştirilmesi gereken yönlerini belirlemeye yardımcı olur.

Ölçek geliştirme süreci, alanyazındaki boşluğu doldurmayı ve Türkiye’deki okul öncesi eğitim programlarında yer alan bilimsel hedeflere ulaşılıp ulaşılmadığını kontrol etmede kullanılabilecek, geçerliği ve güvenirliği sağlanmış bir araç oluşturmayı hedeflemiştir. Elde edilen veriler, eğitimcilerin öğretim stratejilerini bireyselleştirmesine ve bilimsel düşünme becerilerini destekleyici çevre düzenlemeleri yapmasına olanak tanımaktadır.

Yapı

Öğretmenler İçin Çocuğun Bilimsel Süreç Becerilerini Gözlem Formu, temel olarak çocukların bilimsel yöntemleri kullanma yeteneğini temsil eden Bilimsel Süreç Becerileri (BSB) yapısını ölçmektedir. BSB, genellikle temel ve bütünleştirilmiş beceriler olarak iki ana kategoriye ayrılır. Bu ölçek, okul öncesi dönemin gelişimsel özelliklerine uygun olarak temel becerilere odaklanmaktadır.

Ölçeğin ölçtüğü temel alt beceriler arasında şunlar yer almaktadır:

• Gözlem: Çevredeki nesneleri ve olayları duyular yoluyla algılama ve detayları fark etme.
• Karşılaştırma ve Sınıflandırma: Nesneler arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları belirleme, bunları belirli kriterlere göre gruplama.
• Ölçme: Standart veya standart olmayan araçlar kullanarak nicel veriler toplama.
• Tahmin Etme ve Çıkarım Yapma: Eldeki verilere dayanarak sonuçları öngörme ve mantıksal çıkarımlar geliştirme.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, geliştirme sürecinin bir parçası olarak Turan’ın (2012) yüksek lisans tezi kapsamında detaylıca yürütülmüştür. Her ne kadar özet tabloda bilgi bulunmasa da, bir geliştirme çalışmasında genellikle aşağıdaki geçerlik türlerine odaklanılmıştır:

• Kapsam Geçerliği: Maddelerin, ölçülmek istenen Bilimsel Süreç Becerileri yapısının tüm alt boyutlarını yeterince temsil edip etmediği uzman görüşleri alınarak değerlendirilmiştir.
• Yapı Geçerliği: Ölçeğin teorik yapıyla uyumunu test etmek amacıyla faktör analizi tekniklerinin (keşfedici veya doğrulayıcı) kullanıldığı varsayılmaktadır.

Güvenilirlik

Ölçeğin güvenilirlik çalışmaları da tez çalışması dahilinde gerçekleştirilmiştir. Gözlem formlarının doğası gereği, sadece iç tutarlılık değil, aynı zamanda gözlemciler arası uyumun da incelenmesi kritik öneme sahiptir. Tipik olarak uygulanan güvenilirlik yöntemleri şunlardır:

• İç Tutarlılık Katsayısı (Cronbach’s Alpha): Ölçeği oluşturan maddelerin birbiriyle ne kadar tutarlı olduğunu gösterir. Yüksek bir Alpha değeri, maddelerin aynı yapıyı ölçtüğünü işaret eder.
• Gözlemciler Arası Güvenilirlik: Farklı öğretmenlerin aynı çocuğu bağımsız olarak gözlemlediğinde benzer sonuçlara ulaşıp ulaşmadığını belirlemek için korelasyon katsayıları hesaplanmıştır. Bu, gözlem formunun objektifliğini sağlamak için hayati bir adımdır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla faktör analizinin kullanıldığı varsayılmaktadır. Yüksek lisans tezi içeriğinde, formun nihai yapısını belirlemek için Keşfedici Faktör Analizi (KFA) uygulanmış ve okul öncesi çocuklarının BSB’lerini ölçen teorik alt boyutların ampirik olarak desteklenip desteklenmediği incelenmiştir. Bu analizler sonucunda, formun çok boyutlu bir yapıya sahip olduğu ve her bir faktörün belirli bir bilimsel süreç becerisini temsil ettiği ortaya konmuştur.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Öğretmen Gözlem Formu)

Format: Yapılandırılmış Gözlem Formu. Derecelendirme formatı tezin tam metninde yer almakla birlikte, genellikle 3’lü veya 5’li Likert tipi bir sıklık veya yeterlilik derecelendirmesi kullanıldığı tahmin edilmektedir.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Çocuklar (Öğretmenler tarafından uygulanır).

Yaş Grubu: Okul öncesi dönem (3-6 yaş aralığı).

Popülasyon Detayları: Çalışma, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü bünyesinde yürütüldüğünden, örneklemin Ankara ilindeki okul öncesi kurumlarında eğitim gören çocuklardan oluştuğu düşünülmektedir.

Test Metodolojisi: Öğretmenler, çocukları doğal sınıf ortamlarında veya özel olarak planlanmış bilim etkinlikleri sırasında gözlemleyerek, formdaki her bir maddeye ilgili derecelendirmeyi yaparlar. Bu metodoloji, çocukların doğal davranışlarını ve becerilerini en iyi şekilde yansıtmayı amaçlar.

Anahtar Kelimeler

Geliştirme, Geçerlik, Güvenirlik, Erken Çocukluk Eğitimi, Bilimsel Süreç Becerileri, Gözlem, Seda Gökçe Turan.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara (Tez dönemi itibarıyla).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2012

İzinler ve Ücret: Ölçek bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle yazarın izni gerekmektedir. Ticari amaçlı kullanımlar için yazar ile iletişime geçilmesi zorunludur. İletişim bilgileri yukarıda sunulmuştur.

Referanslar

Turan, S.G. (2012). Okul öncesi çocukları için bilimsel süreç becerilerini değerlendirme aracının geliştirilmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Bu çalışmanın tam metnine YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: ogretmenler-icin-cocugun-bilimsel-surec-becerilerini-gozlem-formu-toad.pdf

Öğretmenler İçin Çocuğun Bilimsel Süreç Becerilerini Gözlem Formu Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi ve derecelendirme talimatları için, Turan (2012) tarafından hazırlanan yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir.