Conners Ana Baba Derecelendirme Ölçeği (CADÖ-48)

Özet

Conners Ana Baba Derecelendirme Ölçeği (CADÖ-48), çocuk ve ergenlerde görülen çeşitli davranışsal, duygusal ve öğrenme sorunlarını ebeveyn raporlaması yoluyla değerlendirmek amacıyla kullanılan standart bir ölçektir. Bu ölçek, orijinal Conners Derecelendirme Ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanmış uzun formudur. Özellikle dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) ile ilişkili semptomların taranması ve değerlendirilmesinde önemli bir rol oynamaktadır. CADÖ-48, 5 alt boyutta toplanmış toplam 48 maddeden oluşmaktadır ve yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu gösterilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Conners, Çocuk Psikolojisi, Dikkat Eksikliği, Hiperaktivite, Davranım sorunu, Ebeveyn Derecelendirme Ölçeği, Geçerlik, Güvenirlik

Yazarlar

Çiğdem Dereboy, S. Şenol, Ş. Şener, F. Dereboy

[quads id=5]

Amaç

Conners Ana Baba Derecelendirme Ölçeği (CADÖ-48)’nin temel amacı, çocuk ve ergenlerdeki davranışsal sorunların, duygusal zorlukların ve öğrenme güçlüklerinin şiddetini ve sıklığını standardize edilmiş bir yöntemle ölçmektir. Ebeveynlerin gözlemlerine dayanılarak doldurulan bu ölçek, klinisyenlere ve araştırmacılara çocukların psikopatoloji düzeyleri hakkında güvenilir veriler sağlamayı amaçlar.

Ölçek, özellikle hiperaktivite ve yıkıcı davranış bozukluklarının erken tespiti ve takibinde kritik bir araç olarak kullanılmaktadır. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürüne özgü geçerlik ve güvenirlik standartlarını karşılamasını sağlamıştır.

Yapı

CADÖ-48, çocuk ve ergenlerdeki psikopatolojinin çeşitli yönlerini kapsayan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Ölçek, toplam 48 maddeden oluşmakta ve beş temel alt boyutu içermektedir. Bu alt boyutlar, klinik olarak anlamlı davranış ve duygu örüntülerini temsil eder.

Ölçeğin yapısal özellikleri, çocukların ev ortamındaki genel davranışsal işlevselliğini değerlendirmeye odaklanır. Bu alt boyutlar; Davranım Sorunu, Ataklık/Hiperaktivite, Öğrenme Sorunu, Kaygı ve Psikosomatik belirtiler olarak ayrılmıştır. Bu ayrım, uygulayıcının spesifik problem alanlarını tespit etmesine olanak tanır.

Geçerlik

Ölçeğin psikometrik özellikleri incelendiğinde, geçerlik çalışmalarının tatmin edici sonuçlar verdiği görülmüştür. Uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapı geçerliği ve ölçüt bağımlı geçerliği incelenmiştir.

İç tutarlılık anlamında ölçeğin gücü, Cronbach’ın alfa katsayısı ile belirlenmiştir. CADÖ-48 için hesaplanan bu katsayı 0.90 olarak bulunmuştur. Bu yüksek değer, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve ölçeğin klinik araştırmalar için yeterli düzeyde geçerlik taşıdığını göstermektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik, bir ölçüm aracının tekrarlanan uygulamalarda tutarlı sonuçlar verme derecesini ifade eder. Kaynak içerikte spesifik test-tekrar test güvenirlik bilgisi sağlanmamış olsa da, iç tutarlılık analizi (Cronbach’ın alfa katsayısı = 0.90) ölçeğin güçlü bir iç güvenirlik sergilediğini kanıtlamaktadır.

Türkçe uyarlama çalışması, ölçeğin zaman içinde ve farklı ebeveynler tarafından uygulandığında da tutarlı sonuçlar vermesi gerektiğini varsayar. Yüksek alfa değeri, ölçek maddelerinin hata varyansını en aza indirdiğini ve ölçeğin güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu desteklemektedir.

Faktör Analizi

Conners Ana Baba Derecelendirme Ölçeği (CADÖ-48), yapısal olarak 48 maddeyi içeren ve 5 temel alt boyuta ayrılan bir faktör yapısına sahiptir. Bu faktörler, orijinal Conners Ölçeği’nin klinik olarak tanımlanmış davranış kümelerini yansıtmaktadır.

Faktör yapısı aşağıdaki gibi özetlenmiştir. Maddelerin dağılımı, her bir alt boyutun ölçülen davranışsal yapıyı yeterince temsil ettiğini göstermektedir:

• Davranım sorunu (12 madde)
• Ataklık/Hiperaktivite (4 madde)
• Öğrenme sorunu (6 madde)
• Kaygı (8 madde)
• Psikosomatik (5 madde)

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Ebeveyn Raporlama Ölçeği (Parent Rating Scale)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Çocuklar ve Ergenler

Age Group: Genellikle okul çağı çocukları (6-18 yaş aralığı için uygun olabilir, uyarlama makalesine bakılmalıdır).

Population Details: Türkiye’de yaşayan çocuk ve ergenlerin ebeveynleri.

Test Methodology: 48 maddelik çok boyutlu derecelendirme ölçeği. Derecelendirme yöntemi kaynakta belirtilmemiş olsa da, Conners ölçekleri genellikle Likert tipi bir ölçek kullanır (örneğin, 0=Hiç, 3=Çok Sık). Ebeveynler, çocuklarının davranışlarının sıklığını veya şiddetini işaretler.

Anahtar Kelimeler

Çocuk Psikopatolojisi, Davranış Değerlendirmesi, Psikiyatri, Öğrenme Güçlüğü, Kaygı Bozukluğu, Psikosomatik Belirtiler, Uyarlama Çalışması

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: Çiğdem Dereboy)

Correspondence Address: Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2007 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin ticari kullanımı ve klinik uygulamaları için izinler ve ücret bilgisi, orijinal telif hakkı sahipleri (Conners) ve uyarlama çalışmasını yapan sorumlu yazar (Çiğdem Dereboy) ile iletişim kurularak netleştirilmelidir.

Uyarlama çalışmasının kaynağı ve makalenin tam metni aşağıdaki linkte mevcuttur: turkpsikiyatri.com. Ayrıca, ölçeğin orijinal PDF formu aşağıdaki adresten indirilebilir:

The original PDF can be downloaded here: conners-ana-baba-derecelendirme-olcegi-cado-48-toad.pdf

Kaynaklar

Bu ölçek girişi, aşağıdaki akademik referansa dayanmaktadır:

1. Dereboy, Ç., Şenol, S., Şener, Ş. ve Dereboy F. (2007). Conners Kısa Form Öğretmen ve Ana Baba Derecelendirme Ölçeklerinin geçerliği. Türk Psikiyatri Dergisi, 18(1), 48-58.

[quads id=5]

Conners Ana Baba Derecelendirme Ölçeği (CADÖ-48) Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

• 5 alt boyut ve 48 madde
• Davranım sorunu (12 m):
• Ataklık/hiperaktivite (4 m):
• Öğrenme sorunu (6 m):
• Kaygı (8 m):
• Psikosomatik (5 m):