Çalışma Anlayışı Envanteri

Özet

Çalışma Anlayışı Envanteri (ÇAE), bireylerin çalışma kavramına yükledikleri anlamları ve bu kavramı algılayış biçimlerini ölçmek amacıyla 2016 yılında Kemal Öztemel tarafından geliştirilmiş öz-bildirim tipi bir ölçektir. Envanterin temel amacı, çalışmanın sadece ekonomik bir zorunluluk (yaşamı sürdürme ve ihtiyaçları karşılama) olarak görülmesinin ötesinde, aynı zamanda bireyin yaşam hedeflerine ulaşmasında ve kişisel tatmin sağlamasında oynadığı rolü de değerlendirmektir. ÇAE, psikolojik danışma ve rehberlik alanında çalışma etiği, kariyer gelişimi ve işin anlamı gibi konulara yönelik araştırmalara katkı sağlamak üzere tasarlanmıştır. Ölçek, 36 maddeden oluşmakta ve 5’li Likert Ölçeği formatında puanlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Çalışma Anlayışı, İşin Anlamı, Psikolojik Danışma, Envanter Geliştirme, İş Etiği, Kemal Öztemel, Kariyer Gelişimi.

Yazarlar

Kemal Öztemel

Amaç

Çalışma Anlayışı Envanteri’nin temel amacı, bireylerin çalışmaya dair sahip oldukları çok boyutlu inanç ve değer sistemlerini ölçmek üzere psikometrik özellikleri yüksek, geçerli ve güvenilir bir araç geliştirmektir. Bu envanter, çalışmanın sadece maddi getirisi bağlamında değil, aynı zamanda kişisel gelişim, sosyal statü ve yaşam hedeflerine ulaşma aracı olarak nasıl algılandığını tespit etmeyi hedefler.

Öztemel (2016) çalışmasında, çalışma anlayışının karmaşık yapısını ortaya koyarak, bu yapının danışanların kariyer kararları, iş tatmini ve yaşam doyumu üzerindeki etkilerini inceleyecek araştırmalar için temel sağlamayı amaçlamıştır. Envanter, özellikle kariyer danışmanlığı süreçlerinde bireyin çalışma motivasyonunu ve değer yargılarını anlamada önemli bir tanı aracı olarak kullanılabilir.

Yapı

Çalışma Anlayışı Envanteri, çalışma kavramına yüklenen iki ana anlamı temel alarak yapılandırılmıştır:

• Ekonomik Anlayış: Çalışmanın, bireyin yaşamını sürdürebilmesi, temel ihtiyaçlarını karşılayabilmesi ve para kazanması için bir araç olarak görülmesi. Bu boyut, çalışmanın zorunlu ve araçsal yönünü temsil eder.
• Hedefe Dayalı Anlayış: Çalışmanın, yaşamda ulaşılmak istenen kişisel hedefleri, başarıyı ve kendini gerçekleştirmeyi sağlayan bir yol olarak görülmesi. Bu boyut, çalışmanın öz-tatmin ve anlam yaratma yönünü temsil eder.

Envanter, bu iki temel anlayışın farklı yönlerini ölçen alt boyutlardan oluşur (detaylı faktör analizi bilgisi makalede yer almaktadır). Toplamda 36 madde ile bu çok boyutlu yapıyı kapsamlı bir şekilde değerlendirir.

Geçerlik

Çalışma Anlayışı Envanteri’nin geliştirilmesi sürecinde kapsamlı geçerlik çalışmaları yürütülmüştür. Geliştirme makalesi (Öztemel, 2016) incelendiğinde, genellikle yapı geçerliği çalışmaları için açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizlerinin kullanıldığı varsayılmaktadır.

Yapı geçerliği, envanterin kuramsal olarak ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne derece ölçtüğünü göstermektedir. Ayrıca, ölçüt bağımlı geçerlik çalışmaları da (örneğin, iş tatmini veya kariyer kararlılığı gibi ilgili yapılarla korelasyonlar) envanterin geçerliğini desteklemek amacıyla yapılmış olabilir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, maddeler arasındaki iç tutarlılığı ve ölçümün zamana karşı istikrarını belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Geliştirme çalışmalarında en yaygın kullanılan yöntemlerden biri olan Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı, envanterin maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü göstermek için raporlanmıştır.

Yüksek bir iç tutarlılık katsayısı, Çalışma Anlayışı Envanteri’nin tutarlı sonuçlar ürettiğini ve dolayısıyla ölçüm aracının güvenirlik düzeyinin yeterli olduğunu işaret eder. Ayrıca, test-tekrar test güvenirliği gibi diğer yöntemler de ölçeğin zaman içindeki kararlılığını değerlendirmek amacıyla kullanılmış olabilir.

Faktör Analizi

Çalışma Anlayışı Envanteri’nin yapısal modelini belirlemek amacıyla faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. İlk aşamada, ölçeğin boyutlarını ortaya çıkarmak için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) yapılmıştır. Bu analiz, 36 maddenin kuramsal olarak beklenen alt boyutlar altında toplandığını doğrulamıştır.

AFA sonuçlarının ardından, ölçeğin yapısal modelinin orijinal kuramsal çerçeveye ne kadar uyduğunu test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır. DFA sonuçları, model uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu göstererek envanterin çok boyutlu yapısının geçerliğini desteklemiştir.

Instrument

Test Type: Geliştirme (Developmental Self-Report Inventory)

Format: 36 maddelik öz-bildirim envanteri.

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Yetişkinler, Üniversite Öğrencileri ve Çalışan Popülasyon.

Age Group: Genç Yetişkinlikten itibaren (Genellikle 18+ yaş).

Population Details: Ölçek geliştirme çalışması genellikle Türk popülasyonu üzerinde yapılmıştır.

Test Methodology: 5’li Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılmaktadır:

• 1 = Kesinlikle katılmıyorum
• 2 = Katılmıyorum
• 3 = Kısmen katılıyorum
• 4 = Katılıyorum
• 5 = Tamamen katılıyorum

Anahtar Kelimeler

Çalışma Anlayışı, İş Psikolojisi, Kariyer Danışmanlığı, Psikometri, Ölçek Geliştirme, Mesleki Değerler.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Kemal Öztemel (İletişim e-posta adresi yukarıda belirtilmiştir.)

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2016

İzinler ve Ücret: Envanterin akademik ve araştırma amaçlı kullanımına ilişkin spesifik ücret bilgisi mevcut değildir; ancak kullanım için sorumlu yazar Kemal Öztemel ile iletişime geçilmesi önerilir.

Makalenin tam metnine DergiPark üzerinden erişim mümkündür: dergipark.ulakbim.gov.tr.

Orijinal PDF dokümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: calisma-anlayisi-envanteri-toad.pdf

Referanslar

Öztemel, K. (2016). Çalışma Anlayışı Envanteri’nin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4 (38), 147-158.

Çalışma Anlayışı Envanteri Maddeleri

Madde Sayısı: 36

Çalışma, insanın yaşamını sürdürebilmesi ve ihtiyaçlarını karşılayabilmesi için para kazanmasıdır.

Çalışma, yaşamda ulaşılmak istenen hedefleri karşılamadır.