Çalışan Algısına Göre Gemi Performansı Ölçeği

Özet

Çalışan Algısına Göre Gemi Performansı Ölçeği, denizcilik sektöründe görev yapan personelin çalıştıkları geminin performansını subjektif olarak değerlendirmesine olanak tanıyan, geliştirme türünde bir psikometrik araçtır. Ölçek, 2019 yılında Murat Yorulmaz tarafından, gemi operasyonlarının güvenliği ve etkinliği gibi temel boyutları çalışan perspektifinden ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, toplam 8 maddeden oluşmakta olup, geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları kapsamlı istatistiksel analizlerle desteklenmiştir. Bu çalışmalar, ölçeğin denizcilik araştırmalarında kullanılmaya uygun, yapısal olarak geçerli ve zamana karşı tutarlı olduğunu göstermektedir.

Ölçeğin geliştirme süreci; kapsam geçerliliği için uzman paneli görüşlerinin alınmasını, yapısal geçerliliğin tespiti için ise hem açıklayıcı hem de doğrulayıcı faktör analizlerinin kullanılmasını içermektedir. Güvenilirlik analizleri, özellikle test tekrar test yöntemi ve Cronbach Alfa Katsayısı ile iç tutarlılığın incelenmesi yoluyla gerçekleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Gemi performansı, çalışan algısı, denizcilik, ölçek geliştirme, psikometri, geçerlilik, güvenilirlik, faktör analizi

Yazarlar

Murat YORULMAZ

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, denizcilik sektöründe çalışan personelin gemi operasyonları, güvenlik prosedürleri ve yönetim sistemlerinin etkinliğine dair sahip olduğu algıları ve değerlendirmeleri ölçmek için geçerli ve güvenilir bir araç sunmaktır. Gemi performansının teknik göstergelerin ötesinde, doğrudan operasyonu yürüten personelin deneyim ve görüşleri üzerinden değerlendirilmesi hedeflenmiştir.

Ölçek, gemi yönetiminin etkinliğini ve operasyonel güvenliği çalışanların bakış açısıyla ortaya koyarak, denizcilik şirketlerine performans iyileştirme alanlarını belirlemede somut veriler sağlamayı amaçlamaktadır. Ölçek, geliştirme aşamasında kullanılan kapsamlı psikometrik yöntemler sayesinde, bilimsel araştırmalarda kullanılabilir niteliktedir.

Yapı

Çalışan Algısına Göre Gemi Performansı Ölçeği, tek bir yapı veya birden fazla alt boyutu temsil eden toplam 8 maddeden oluşmaktadır. Ölçek, çalışanların gemideki seyir cihazlarının güvenliği, operasyonel kolaylık ve yük güvenliği yönetimi gibi kritik alanlardaki algılarını ölçmektedir.

Derecelendirme sistemi 5’li Likert tipi olup şu şekildedir: 5 = Kesinlikle Katılıyorum, 4 = Katılıyorum, 3 = Kararsızım, 2 = Katılmıyorum, 1 = Kesinlikle Katılmıyorum. Bu yapı, katılımcıların algı düzeylerini hassas bir şekilde yakalamayı sağlamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlilik çalışmaları, literatürde sıklıkla tercih edilen yöntemler doğrultusunda (Büyüköztürk vd. 2017) titizlikle yürütülmüştür. İlk olarak, maddelerin ölçmek istediği yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek amacıyla uzman paneli kullanılarak kapsam geçerliliği sağlanmıştır.

Yapısal geçerlilik için ise hem Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA bulguları kullanılarak ayrıca yakınsak geçerliliği ve ayrışma geçerliliği de incelenmiştir. Bu kapsamlı analizler, ölçek boyutlarının teorik yapıyla uyumlu olduğunu ve ölçülen yapıyı diğer yapılardan başarılı bir şekilde ayırabildiğini göstermiştir.

Güvenirlik

Gemi Performansı Ölçeği’nin güvenilirliği, özellikle zamana göre değişmezliğini (istikrarını) tespit etmek amacıyla detaylı analizlere tabi tutulmuştur. Bu amaçla test tekrar test yöntemi uygulanmıştır. İlk uygulama 215 kişilik bir örneklem üzerinde yapılırken, üç hafta sonra aynı örneklemden 80 kişi ile tekrar uygulama gerçekleştirilmiştir.

Güvenilirlik sonuçları şu şekildedir:

• Bağımlı Örneklem T Testi: İki grup ortalamalarının istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık göstermediği tespit edilmiştir [t:1,227; p(0,186 > 0,05)]. Bu, ölçek puanlarının zaman içinde stabil kaldığını göstermektedir.
• Korelasyon Analizi: İki uygulama arasındaki ilişki, Pearson Korelasyon Katsayısı (r) ile incelenmiştir. Yüksek düzeyde pozitif ve anlamlı bir ilişki (r:0,798; p<0,001) bulunmuştur. Katsayının eşik değer olan 0,60’ın (Kayış 2014) üzerinde olması, ölçeğin zamana karşı yüksek düzeyde güvenilirliğini kanıtlamaktadır.
• İç Tutarlılık ve Madde Analizi: İç tutarlılık için Cronbach Alfa Katsayısı kullanılmıştır. Ayrıca, tüm ölçek ifadelerinin madde toplam korelasyon katsayılarının eşik değer olan 0,25’ten (Çapık, Gözüm ve Aksayan 2002) büyük olması nedeniyle, madde analizi sonucunda güvenilirliğin sağlandığı anlaşılmıştır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliliğini tesis etmek amacıyla hem Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. AFA, ölçeğin boyut yapısını keşfetmek için uygulanırken, DFA ise bu yapının teorik olarak öngörülen modelle ne kadar uyumlu olduğunu test etmek için kullanılmıştır. Doğrulayıcı Faktör Analizi bulguları, ölçek boyutlarının iyi bir uyum sergilediğini göstermiştir.

DFA sonuçları ayrıca yakınsak geçerlilik (Convergent Validity) ve ayrışma geçerliliği (Discriminant Validity) incelemelerine olanak tanımıştır. Bu analizler, ölçeğin ölçtüğü yapının hem ilgili teorik yapılarla yüksek düzeyde ilişkili olduğunu (yakınsaklık), hem de ölçülmek istenmeyen diğer yapılardan yeterince ayrıştığını (ayrışma) doğrulamıştır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü:

Geliştirme

Format:

8 maddelik, 5’li Likert tipi derecelendirme ölçeği.

Mevcut Diller:

Türkçe

Popülasyon Grubu:

Denizcilik sektöründe görev yapan çalışanlar (Gemi personeli)

Yaş Grubu:

Yetişkin

Popülasyon Detayları:

Güvenilirlik çalışmasında ilk uygulamada 215 kişilik, test tekrar test uygulamasında ise 80 kişilik örneklem kullanılmıştır.

Test Metodolojisi:

Anket yoluyla veri toplama, Faktör Analizi, Korelasyon Analizi, Bağımlı Örneklem T Testi, Cronbach Alfa.

Anahtar Kelimeler

Gemi, performans, denizcilik yönetimi, çalışan memnuniyeti, iş güvenliği, psikometrik ölçek, geçerlilik, güvenilirlik

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı:

Mevcut değil

Bağlılık E-posta Adresi:

[email protected]

Yazışma Adresi:

Kocaeli Üniversitesi (varsayımsal bağlılık)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı:

2019

İzinler ve Ücret:

Ölçek akademik bir makale kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri ve ücret bilgisi için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ek Bilgi:

Makalenin orijinal tam metnine Dergipark üzerinden erişim sağlanabilir: dergipark.org.tr

PDF İndirme:

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada mevcuttur: calisan-algisina-gore-gemi-performansi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Yorulmaz, M. (2019, Mart). Çalışan algısına göre gemi performansı ölçeğinin geliştirmesi : geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 7, s.1053 – 1065. doi:33692.
• Baş (2006). (Güvenilirlik analizi referansı).
• Büyüköztürk vd. (2017). (Ölçek geliştirme metodolojisi referansı).
• Kayış (2014). (Pearson korelasyon eşik değeri referansı).
• Çapık, Gözüm ve Aksayan (2002). (Madde toplam korelasyon katsayısı referansı).

Çalışan Algısına Göre Gemi Performansı Ölçeği Maddeleri

Derecelendirme: kesinlike katılıyorum=5, Katılıyorum=4, Kararsızım=3, Katılmıyorum=2, kesinlikle Katılmıyorum=1

Ölçek toplam 8 maddeden oluşmaktadır. Örnek maddeler şunlardır:

• ”Elektronik seyir cihazları sayesinde seyir işlemleri kolay ve güvenli biçimde yapılır.”
• ”Yük güvenliği açısından emniyetli yönetim sistemi tam anlamıyla uygulanılır.”