Pozitif Yönetim Anlayışı Ölçeği

Özet

Pozitif Yönetim Anlayışı Ölçeği, Önder Şanlı tarafından 2009 yılında geliştirilmiş, psikolojik bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, 40 maddeden oluşmakta ve 5 farklı alt boyutu kapsamaktadır. Temel olarak, ilköğretim okul yöneticilerinin benimsediği pozitif yönetim yaklaşımlarını değerlendirmek ve bu yaklaşımların öğrenci başarısı üzerindeki etkisini incelemek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, “1=nadir olarak” ile “5=herzaman” arasında değişen 5’li bir Likert Ölçeği formatını kullanır, bu da idari davranışların ayrıntılı bir şekilde değerlendirilmesine olanak tanır. Yapılan başlangıç psikometrik analizler, ölçeğin güçlü istatistiksel özelliklere sahip olduğunu göstermiştir. Kaiser–Meyer Olkin (KMO) Örneklem Yeterliliği Ölçütü katsayısı 0.981 olarak bulunurken, Cronbach Alpha güvenirlik katsayısı ise 0.982 olarak tespit edilmiştir. Bu yüksek değerler, ölçeğin eğitim bağlamında pozitif yönetim yaklaşımlarını ölçmek için mükemmel bir geçerlik ve güvenirlik sunduğunu işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Pozitif yönetim, okul yöneticileri, öğrenci başarısı, yönetim anlayışı, ölçek geliştirme, eğitim yönetimi.

Yazarlar

Önder Şanlı

Amaç

Pozitif Yönetim Anlayışı Ölçeği‘nin temel amaçlarından ilki, ilköğretim okul yöneticilerinin günlük uygulamalarında ne ölçüde pozitif yönetim stratejileri kullandıklarını sistematik olarak ölçmek ve nicel verilerle ortaya koymaktır. İkinci olarak ise, bu tespit edilen pozitif yönetim yaklaşımlarının öğrencilerin akademik ve gelişimsel başarısı üzerindeki etkilerini ampirik olarak araştırmaktır. Bir yüksek lisans tez çalışmasının kritik bir bileşeni olarak geliştirilen bu ölçek, eğitim psikolojisi ve yönetimi alanında sağlam bir araştırma aracı sağlamayı hedeflemektedir. Ölçek, idari pozitifliğin, adaletin ve desteğin daha elverişli bir öğrenme ortamı yaratmada ve nihayetinde öğrenci sonuçlarını iyileştirmede nasıl bir rol oynadığını inceleyerek, ilköğretimdeki etkili liderlik stillerinin anlaşılmasına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Bu spesifik aracın geliştirilmesi, Türk ilköğretim sistemi içinde pozitif yönetimin nüanslarını yakalayabilecek özel bir ölçüye olan ihtiyaçtan kaynaklanmıştır.

Yapı

Pozitif Yönetim Anlayışı Ölçeği‘nin altında yatan psikolojik yapı, eğitim bağlamında “pozitif yönetim anlayışı”dır. Bu yapı, öğrenciler için destekleyici, güçlendirici ve büyümeye odaklı bir ortamı aktif olarak teşvik eden idari davranışları ve felsefeleri kapsayan çok boyutlu bir çerçeve olarak kavramsallaştırılmıştır. Geleneksel yönetim işlevlerinin ötesine geçerek, pozitif psikoloji ve liderlik unsurlarını bünyesinde barındırır; güçlü yönlere, adalete ve proaktif gelişime vurgu yapar. Ölçek maddeleriyle örneklenen bu yapının temel yönleri arasında, yöneticilerin öğrencilerin özgüvenlerini artırma çabaları, adil bir yönetim anlayışına bağlılıkları ve öğrencilerin henüz fark edilmemiş olumlu özelliklerini belirleme ve geliştirme konusundaki proaktif yaklaşımları yer almaktadır. Bu boyutlar, öğrencilerin bütünsel gelişimini ve refahını önceliklendiren, böylece onların katılımını, motivasyonunu ve okuldaki genel başarısını etkileyen bir liderlik stilini topluca tanımlar. Ölçek, bu soyut kavramları ölçülebilir göstergelere dönüştürmeye çalışarak, araştırmacıların ve uygulayıcıların böyle bir yaklaşımın varlığını ve etkisini değerlendirmelerine olanak tanır.

Geçerlik

Pozitif Yönetim Anlayışı Ölçeği‘nin geçerlik çalışmaları, ölçeğin ölçüm için uygunluğunu destekleyen önemli istatistiksel analizlerle değerlendirilmiştir. Bildirilen temel göstergelerden biri, 40 maddelik pozitif yönetim yaklaşımı anketinin Kaiser–Meyer Olkin (KMO) Örneklem Yeterliliği Ölçütü katsayısının 0.981 bulunmasıdır. 0.981’lik bir KMO değeri, genellikle kabul edilen 0.60’lık tatmin edici örneklem yeterliliği eşiğinin oldukça üzerinde, istisnai derecede yüksek bir değerdir. Bu durum, maddeler arasındaki gözlenen korelasyonların büyük ölçüde ortak faktörlerle açıklandığını ve verilerin faktör analizi için son derece uygun olduğunu göstermektedir. Böylesine güçlü bir KMO değeri, maddelerin yeterince birbiriyle ilişkili ve tutarlı olduğunu, aşırı gürültü veya fazlalık olmaksızın temel yapıyı etkili bir şekilde ölçtüğünü düşündürür. Bu bulgu, ölçeğin yapı geçerliği için sağlam kanıtlar sunar; yani ölçeğin gerçekten “pozitif yönetim anlayışını” amaçlandığı gibi ölçtüğünü ve örneklem büyüklüğü ile madde seçiminin ölçeğin gizil yapısını ortaya çıkarmak için uygun olduğunu belirtir.

Güvenirlik

Pozitif Yönetim Anlayışı Ölçeği‘nin iç tutarlılık güvenirliki, çok maddeli ölçekler için yaygın olarak tanınan bir ölçüt olan Cronbach Alpha katsayısı kullanılarak değerlendirilmiştir. Yapılan analiz, 40 maddelik Pozitif Yönetim Anlayışı Anketinin 0.982’lik olağanüstü yüksek bir Cronbach Alpha değeri sergilediğini ortaya koymuştur. 0.982’lik bir Cronbach Alpha katsayısı, araştırma ölçekleri için yaygın olarak kabul edilen 0.70 eşiğini ve hatta mükemmel güvenilirliği gösteren 0.90’ı bile aşan, son derece yüksek bir iç tutarlılığa işaret etmektedir. Bu yüksek değer, ölçekteki tüm 40 maddenin birbiriyle yüksek derecede ilişkili olduğunu ve aynı temel yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Pratik anlamda bu, katılımcıların pozitif yönetimin benzer yönlerini değerlendirmek üzere tasarlanmış maddelere tutarlı bir şekilde yanıt verme olasılıklarının yüksek olduğu anlamına gelir; bu da ölçüm hatasını en aza indirir ve ölçek puanlarının güvenilirliğini artırır. Böylesine yüksek bir güvenilirlik düzeyi, ölçeğin zaman içinde ve farklı uygulamalarda istikrarlı ve tutarlı ölçümler sağlamasını garanti ederek, eğitim ortamlarındaki araştırma ve değerlendirmeler için güvenilir bir araç olmasını sağlar.

Faktör Analizi

Pozitif Yönetim Anlayışı Ölçeği‘nin yapısal bütünlüğü, 5 ayrı alt boyuta dağılmış 40 maddeden oluşmasıyla karakterize edilmektedir. Kaynak içerikte faktör analizinin detaylı sonuçları (örneğin, belirli faktör yükleri, özdeğerler veya her faktör tarafından açıklanan varyans) açıkça belirtilmemiş olsa da, bu 5 alt boyutun tanımlanması, ölçek geliştirme süreci sırasında keşfedici faktör analizi (EFA) veya doğrulayıcı faktör analizi (CFA) yapıldığını güçlü bir şekilde ima etmektedir. Bu analitik adım, “pozitif yönetim anlayışı” yapısının gizil yapısını belirlemek ve maddelerin gerçekten anlamlı teorik alt bileşenler halinde gruplandığını doğrulamak için kritik öneme sahiptir. Daha önce bildirilen yüksek Kaiser–Meyer Olkin (KMO) Örneklem Yeterliliği Ölçütü (0.981) değeri, bu veri seti üzerinde faktör analizi yapmanın uygunluğunu daha da pekiştirmekte, maddeler arasındaki korelasyonların net ve yorumlanabilir bir faktör yapısı elde etmeye yetecek kadar güçlü olduğunu düşündürmektedir. Bu alt boyutların varlığı, pozitif yönetimin daha nüanslı bir şekilde anlaşılmasını sağlayarak, araştırmacıların sadece genel bir puanı değil, aynı zamanda özgüveni teşvik etme, adaleti sağlama veya pozitif özellikleri geliştirme gibi idari davranışların belirli yönlerini de analiz etmelerine olanak tanır.

Enstrüman

Test Türü: Geliştirme, Kendini raporlama anket

Format: 40 maddeden oluşan bir envanterdir. Cevaplar 5’li Likert Ölçeği ile toplanmaktadır (1=nadir olarak – 5=herzaman).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: İlköğretim okul yöneticileri

Yaş Grubu: Yetişkinler (profesyonel eğitimciler)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki ilköğretim kademesindeki okullarda görev yapan yöneticiler. Ölçek, özellikle Şanlı’nın master tez çalışması kapsamında Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü bünyesinde Elazığ bölgesindeki yöneticilerle çalışılmıştır.

Test Metodolojisi: Katılımcıların kendi yönetim yaklaşımlarını değerlendirdiği bir kendini raporlama yöntemi kullanılmıştır. Anket formatında uygulanan ölçek, nicel veri toplama amacıyla tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Eğitim yönetimi, pozitif psikoloji, okul liderliği, geçerlik, güvenirlik, Cronbach Alpha, Kaiser–Meyer Olkin, faktör analizi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Sağlanmadı

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü ile ilişkili olduğu varsayılmaktadır)

Yazışma Adresi: Sağlanmadı

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Pozitif Yönetim Anlayışı Ölçeği, Önder Şanlı’nın 2009 yılındaki yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Tez araştırmaları kapsamında geliştirilen akademik araçlarda yaygın olduğu üzere, ölçeğin daha geniş kullanımı için resmi izinler, lisans ücretleri veya ticari erişilebilirliğe ilişkin özel bilgiler sağlanan kaynak içerikte detaylandırılmamıştır. Ölçeği kendi çalışmaları veya uygulamaları için kullanmak isteyen araştırmacılar ve uygulayıcılar, sorumlu yazar Önder Şanlı ile sağlanan e-posta adresi ([email protected]) üzerinden doğrudan iletişime geçmeleri şiddetle tavsiye edilir. Bu doğrudan iletişim, kullanım hakları, olası adaptasyon yönergeleri ve uygulanması için gereken ilgili maliyetler veya resmi anlaşmalar hakkında netlik sağlamaya yardımcı olacak, böylece aracın etik ve uygun kullanımını garanti edecektir.

Referanslar

Şanlı, Ö. (2009). İlköğretim okul yöneticilerinin pozitif yönetim yaklaşımlarının öğrenci başarısına etkisi. (Yüksek lisans tezi). Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Elazığ.

YÖK Ulusal Tez Merkezi Bağlantısı: tez.yok.gov.tr

Ölçek Anket PDF Bağlantısı: pozitif-yonetim-anlayisi-olcegi-anketi-toad.pdf

Pozitif Yönetim Anlayışı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• Ölçek 40 madde ve 5 alt boyuttan oluşmaktadır.
• Okul yöneticilerimiz öğrencilerin özgüvenlerini arttırmaya gayret ederler (5. madde).
• Okul yöneticilerimiz adil bir yönetim anlayışını benimserler (19. madde).
• Okul yöneticilerimiz öğrencilerin henüz fark edilmemiş olumlu yönlerini ortaya çıkartmaya çalışırlar (36. madde).