İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin Din Anlayışı Ölçeği

Özet

İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin Din Anlayışı Ölçeği, ilahiyat fakültesi öğrencilerinin din kavramına yönelik sahip oldukları bilişsel ve duyuşsal yaklaşımları, felsefi ve teolojik Din Anlayışı boyutunda ölçmek amacıyla Niyazi Akyüz tarafından 2002 yılında geliştirilmiş bir araçtır. Bu ölçek, öğrencilerin geleneksel, modern veya eleştirel din yorumlarını ne ölçüde benimsediklerini saptamayı hedeflemektedir. Ölçeğin Geliştirme süreci, özellikle Türkiye’deki yüksek din eğitimi alan bireylerin inanç sistemlerinin karmaşıklığını ve gelişimini analiz etmeye odaklanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Din Anlayışı, İlahiyat Fakültesi, Öğrenci, Ölçek Geliştirme, Dini Tutum, Niyazi Akyüz, Ankara Üniversitesi.

Yazarlar

Niyazi Akyüz

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, İlahiyat Fakültesi öğrencilerinin din kavramına yükledikleri anlamları ve bu kavramı yorumlama biçimlerini sistematik olarak değerlendirmektir. Din Anlayışı, sadece inanç düzeyini değil, aynı zamanda dini metinleri, ritüelleri ve kurumları anlama şekillerini de kapsar. Ölçek, özellikle din hizmetleri alanında görev alacak veya akademik çalışmalar yapacak öğrencilerin, kendi dini görüşlerinin yapısını ortaya koyarak bu alandaki eğitim ve rehberlik ihtiyaçlarının belirlenmesine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

Pilot çalışma, bu öğrencilerin din algılarının çeşitliliğini ve bu algıların demografik ve eğitimsel değişkenlerle nasıl ilişkili olduğunu incelemek için tasarlanmıştır. Ölçek, öğrencilerin teolojik ve felsefi görüşlerini derinleşimle analiz etmeye yönelik bir zemin hazırlamaktadır.

Yapı

İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin Din Anlayışı Ölçeği, bireyin dini inançlara, değerlere ve uygulamalara ilişkin sahip olduğu bilişsel şemaları ve değerlendirme biçimlerini ölçen “Din Anlayışı” yapısını temel alır. Bu yapı, genellikle dindarlık veya dini yönelim gibi daha geniş kavramlardan farklı olarak, bireyin dini bilgiyi işleme, yorumlama ve yaşamına entegre etme biçimine odaklanır.

Ölçek, muhtemelen, dinin rasyonel/eleştirel boyutu, geleneksel/otoriter boyutu ve duygusal/deneyimsel boyutu gibi çeşitli alt boyutları içermektedir. Bu alt boyutlar, öğrencilerin din eğitimi süresince geliştirdikleri farklı teolojik yaklaşımları yansıtmak üzere tasarlanmıştır.

Geçerlik

Ölçeğin orijinal pilot çalışmasında (Akyüz, 2002), kapsamlı psikometrik analizlere dair detaylı raporlar sunulmamıştır. Ölçek bir Geliştirme çalışması olduğu için, geçerlik çalışmaları genellikle yapı geçerliği ve içerik geçerliği üzerine odaklanmıştır. İçerik geçerliği, uzman görüşleri alınarak ve ilgili literatür taranarak sağlanmış olmalıdır.

Ancak, ölçeğin ileri düzeyde kullanımı için gerekli olan faktör yapısı, kriter geçerliği veya ayrışma geçerliği gibi detaylı Psikometrik Özellikler, yayımlanan makalede açıkça belirtilmemiştir. Gelecekteki çalışmalarda bu geçerlik türlerinin detaylı olarak raporlanması beklenmektedir.

Güvenirlik

Benzer şekilde, ölçeğin güvenirlik katsayısı (örneğin, Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı) pilot çalışmanın özet bölümünde veya makale içeriğinde net olarak raporlanmamıştır. Ölçek Geliştirme aşamasında olduğu için, yazarların iç tutarlılığı sağlamak amacıyla madde analizleri yapmış olmaları muhtemeldir.

Güvenirlik bilgisi eksikliği, ölçeğin tek başına kullanılması yerine, daha sonraki araştırmacılar tarafından tekrarlı test etme veya iç tutarlılık analizleri ile desteklenmesi gerektiğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin temel yapısını ve boyutlarını ortaya koyan faktör analizi sonuçları, kaynak referansta yer alan pilot araştırma kapsamında detaylı olarak sunulmamıştır. Ölçeğin çok boyutlu bir yapıyı ölçmek üzere tasarlandığı varsayılmakla birlikte, bu boyutların (faktörlerin) sayısı ve hangi maddelerin hangi faktörlere yüklendiği bilgisi mevcut değildir.

Ölçek maddelerinin geliştirilme metodolojisi göz önüne alındığında, araştırmacının muhtemelen keşfedici faktör analizini kullanarak Din Anlayışı yapısının temel bileşenlerini belirlemeye çalıştığı düşünülmektedir. Ancak, bu analizlerin sonuçları ve faktörlerin açıkladığı varyans yüzdeleri raporlanmamıştır.

Ölçek

Test Türü: Geliştirme (Yeni bir yapısal ölçek geliştirme çalışmasıdır.)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Kaynakta net bilgi olmamakla birlikte, psikolojik ölçek standartlarına uygun olarak beşli veya yedili Likert formatında olduğu varsayılmaktadır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri (Özel olarak İlahiyat Fakültesi öğrencileri.)

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler (Tipik olarak 18-25 yaş aralığı.)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi öğrencileri üzerinde bir pilot araştırma kapsamında uygulanmıştır.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Katılımcıların kendi Din Anlayışlarına dair ifadeleri derecelendirmeleri istenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Dini Gelişim, Teolojik Perspektif, İnanç, Psikolojik Ölçek, Türkiye, Üniversite Öğrencileri, Din Eğitimi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, Ankara, Türkiye.

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2002 (Makalenin yayınlandığı yıl.)

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir makale kapsamında sunulmuştur. Kullanım izni ve ücretlendirme bilgisi için sorumlu yazar Niyazi Akyüz ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: ilahiyat-fakultesi-ogrencilerinin-din-anlayisi-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Akyüz, N. (2002). İlahiyat fakültesi öğrencilerinin din anlayışı üzerine pilot bir araştırma. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, XLIII(1), 123-134.

İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin Din Anlayışı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için ilgili referans makaleye (Akyüz, 2002) başvurulması gerekmektedir.