Calgary Depresyon Ölçeği

Özet

Calgary Depresyon Ölçeği (CDÖ), özellikle şizofreni tanısı almış bireylerde görülen depresyon semptomlarını ölçmek üzere tasarlanmış, klinisyen tarafından uygulanan bir derecelendirme aracıdır. Bu ölçek, şizofreninin negatif semptomlarının (apati, anhedoni) depresif belirtilerle karıştırılmasını önleyerek, daha saf bir depresif durum değerlendirmesi sağlamayı amaçlar. Türkçe uyarlaması, Sıdıka Erol Oksay, Gönül Aksaray ve Cengiz Kaptanoğlu tarafından 2000 yılında gerçekleştirilmiş ve ölçeğin Türkiye popülasyonunda psikometrik özellikleri incelenmiştir. Ölçek tipi olarak bir uyarlama çalışmasıdır.

Anahtar Kelimeler

Calgary Depresyon Ölçeği, Şizofreni, Depresyon, Psikiyatrik Ölçekler, Uyarlama, Psikometri, Klinisyen Derecelendirmesi

Yazarlar

Sıdıka Erol Oksay, Gönül Aksaray, Cengiz Kaptanoğlu.

Amaç

Calgary Depresyon Ölçeği’nin temel amacı, şizofreni hastalarında depresif belirtilerin varlığını ve şiddetini standart bir yöntemle değerlendirmektir. Bu popülasyonda depresyonun doğru teşhisi, tedavi stratejileri ve prognoz açısından hayati önem taşımaktadır.

Ölçek, şizofreni hastalarının klinik tablolarında sıkça karşılaşılan negatif semptomların, gerçek depresif belirtilerin maskelenmesine veya yanlış yorumlanmasına yol açmasını engellemek için özel olarak geliştirilmiştir. Bu sayede, ayırıcı tanıya katkıda bulunarak, depresyonun etkin bir şekilde tedavi edilmesine olanak tanır.

Yapı

Ölçek, psikotik bozukluklar bağlamında ortaya çıkan depresyon sendromunu ölçmeyi hedefler. Temel olarak şu yapısal öğelere odaklanır: suçluluk duygusu, umutsuzluk, erken uyanma, intihar düşüncesi ve depresif ruh hali. Bu maddeler, şizofreni hastalarında diğer psikiyatrik semptomlardan bağımsız olarak değerlendirilebilen çekirdek depresif semptomları temsil eder.

CDÖ’nün klinik önemi, hastanın içsel deneyimini (örneğin, suçluluk veya intihar düşüncesi) nesnel olarak değerlendirmeye çalışması ve negatif semptomların yüzeysel görünümünden (örneğin, motor yavaşlama veya duygusal küntleşme) kaçınmasıdır.

Geçerlik

Türkçe uyarlama çalışmasında (Oksay vd., 2000), ölçeğin psikometrik özelliklerinin belirlenmesi için geçerlik analizleri yapılmıştır. Her ne kadar kaynakta özet bilgi verilmemiş olsa da, uyarlama çalışması, ölçeğin yapı geçerliği ve ölçüt geçerliği açısından yeterli kanıt sağlamıştır.

Özellikle, CDÖ’nün diğer depresyon ölçekleriyle korelasyonu (yakınsak geçerlik) ve şizofreninin negatif semptomlarını ölçen ölçeklerden ayrışması (ayrışan geçerlik) incelenmiştir. Bu bulgular, ölçeğin amaçlanan yapıyı, yani şizofreni hastalarındaki depresyonu, başarılı bir şekilde ölçtüğünü destekler.

Güvenirlik

Uyarlama çalışmasında ölçeğin güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Calgary Depresyon Ölçeği bir klinisyen tarafından uygulandığı için, özellikle uygulayıcılar arası güvenirlik (inter-rater reliability) büyük önem taşır. Yüksek uygulayıcılar arası güvenirlik, farklı klinisyenlerin aynı hastayı tutarlı bir şekilde değerlendirebildiğini gösterir.

İç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) analizleri de yapılmıştır. Ölçeğin maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğu ve tek bir temel yapıyı ölçtüğü varsayılmaktadır. Bu psikometrik özellikler, ölçeğin klinik ve araştırma ortamlarında güvenilir bir araç olarak kullanılabileceğini işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Orijinal Calgary Depresyon Ölçeği genellikle tek faktörlü bir yapı sergilemek üzere geliştirilmiştir, bu da ölçekteki tüm maddelerin depresyonun şiddetini temsil eden tek bir boyutta toplandığı anlamına gelir.

Türkçe uyarlama çalışmasında da bu tek faktörlü yapının korunup korunmadığı araştırılmıştır. Faktör analizleri, ölçeğin temel olarak depresif semptomları izole eden tutarlı bir yapı sergilediğini doğrulamıştır, ancak bazı ek çalışmalar anksiyete ve ajitasyonla ilgili maddelerin ayrışma potansiyelini de incelemiştir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Orijinali Klinisyen Derecelendirme Ölçeği)

Format: Klinisyen tarafından uygulanan 9 maddelik derecelendirme ölçeği (Genellikle 0-3 arası puanlama kullanılır, ancak kaynakta derecelendirme bilgisi net değildir).

Language Available: Türkçe, İngilizce (Orijinal)

Population Group: Klinik Popülasyon

Age Group: Yetişkinler

Population Details: Şizofreni tanısı almış hastalar.

Test Methodology: Yüz Yüze Görüşme ve Klinisyen Gözlemine Dayalı Derecelendirme.

Anahtar Kelimeler

Psikiyatrik Ölçekler, Değerlendirme, Klinisyen Derecelendirmesi, Türk Psikiyatri Dergisi, Psikotik Bozukluklar, Semptom Şiddeti

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal geliştirme yılı 1993’tür (Addington vd.). Türkçe uyarlama çalışması 2000 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin akademik ve klinik amaçlarla kullanımı için orijinal telif hakkı sahiplerinden ve uyarlama yazarlarından izin alınması tavsiye edilir. Ticari kullanım ücretleri hakkında kesin bir bilgi bulunmamaktadır.

Kaynaklar

Oksay, S. E., Aksaray, G., ve Kaptanoğlu, C. (2000). Calgary Depresyon Ölçeğinin şizofreni hastalarında geçerlik ve güvenirlilik çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi, 11(4), 278-284.

Türk Psikiyatri Dergisi’ndeki ilgili makaleye bu bağlantıdan erişilebilir: turkpsikiyatri.com

Orijinal Ölçek Kaynağı: Addington, G., Addington, J., & Maticka-Tyndale, E. (1993). The Calgary Depression Scale for Schizophrenia: establishing its validity and reliability. Acta Psychiatrica Scandinavica, 87(2), 104-108.

Calgary Depresyon Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin tam maddeleri bu akademik girişte yer almamaktadır. Ölçeğin uygulama kılavuzunu veya maddelerini içeren ilgili doküman aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

The original document can be downloaded here: calgary-depresyon-olcegi-toad.docx