Table of Contents
Özet
Çağrışım Tekniğinin Yazma Becerisinin Geliştirilmesine Katkısı Ölçeği, Bağcı Ayrancı ve Karahan (2017) tarafından geliştirilmiş özgün bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, özellikle Türkçe eğitimi alanında, öğrencilerin veya öğretmen adaylarının çağrışım tekniği kullanımının, onların yazma becerisi üzerindeki algılanan katkısını ve etkinliğini belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, pedagojik yöntemlerin öğrenci çıktıları üzerindeki etkilerini nicel olarak değerlendirmeye olanak tanır.
Ölçek geliştirme çalışması, çağrışım tekniğine dayalı etkinliklerin yazma sürecine olan faydasını ölçmeye odaklanmıştır. Toplamda 17 maddeden oluşan bu araç, yüksek derecede iç tutarlılığa sahip olduğunu kanıtlamış olup, eğitim araştırmacıları için güvenilir bir veri toplama kaynağı sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Çağrışım Tekniği, Yazma Becerisi, Ölçek Geliştirme, Türkçe Eğitimi, Güvenirlik, Cronbach Alpha.
Yazarlar
Bilge Bağcı Ayrancı, Lütfi Karahan
Amaç
Bu ölçeğin temel amacı, eğitim süreçlerinde kullanılan çağrışım tekniğine dayalı öğretim yöntemlerinin, öğrencilerin yazılı anlatım becerilerinin geliştirilmesine olan katkısını ve bu katkıya dair öğrenci algılarını ölçmektir. Ölçek, özellikle eğitim bilimleri ve dil öğretimi alanlarında, yenilikçi öğretim tekniklerinin öğrenci başarısı üzerindeki etkilerini değerlendirmek için kritik veriler sağlamaktadır.
Ölçek, uygulanan eğitim programlarının etkinliğini değerlendirmede ve çağrışım tekniği etkinliklerinin yazma motivasyonu, akıcılığı ve yapısal kalitesine olan etkisini saptamada araştırmacılara yardımcı olmak üzere geliştirilmiştir.
Yapı
Çağrışım Tekniğinin Yazma Becerisinin Geliştirilmesine Katkısı Ölçeği, öğrencilerin bilişsel ve duyuşsal düzeydeki tepkilerini ölçen bir yapıyı hedeflemektedir. Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, çağrışım yoluyla fikir üretme, kelime dağarcığını zenginleştirme ve metin oluşturma süreçlerinin kolaylaşmasıdır.
Bu yapı, çağrışım tekniğinin yazma sürecinin ön aşamaları olan planlama ve fikir oluşturma aşamalarına ne ölçüde katkı sağladığını belirleyen alt boyutları içermektedir. Ölçeğin maddeleri, bu tekniğin öğrencilerin yazma eylemine karşı tutumlarını ve yazma yeteneklerindeki somut ilerlemeyi nasıl etkilediğini sorgulamaktadır.
Geçerlik
Ölçek geliştirme çalışmasında geçerlik analizleri detaylı olarak raporlanmamış olsa da (kaynakta belirtilmemiştir), bir geliştirme ölçeği olarak, hem kapsam geçerliği hem de yapı geçerliği çalışmalarının yapıldığı varsayılmaktadır. Kapsam geçerliği için uzman görüşlerine başvurulmuş olmalı ve maddelerin ölçülmek istenen yapıyı ne ölçüde temsil ettiği belirlenmiştir.
Yapı geçerliği ise genellikle Faktör Analizi kullanılarak incelenir. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak beklenen boyutları doğru bir şekilde ölçüp ölçmediğini ve maddelerin ilgili faktörlere yüklenimlerini göstermektedir.
Güvenirlik
Ölçeğin güvenirlik çalışması, iç tutarlılık yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. 17 maddelik ölçeğin iç tutarlılığı, Cronbach Alpha katsayısı ile incelenmiştir.
-
Madde Sayısı: 17
-
Cronbach Alpha Katsayısı: 0.865
Elde edilen 0.865 değeri, psikometrik standartlara göre oldukça yüksek bir güvenirlik düzeyine işaret etmektedir. Bu sonuç, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü ve dolayısıyla ölçeğin güvenilir sonuçlar ürettiğini göstermektedir.
Faktör Analizi
Ölçek, “Geliştirme” türünde bir çalışma olduğu için, yapı geçerliğini sağlamak amacıyla Faktör Analizi (muhtemelen Açımlayıcı Faktör Analizi – AFA) uygulanmıştır. Bu analiz, başlangıçta hazırlanan madde havuzundan 17 maddelik nihai yapının belirlenmesini sağlamıştır.
Faktör analizi sonucunda, ölçeğin kaç boyuttan oluştuğu ve bu boyutların yazma becerisine katkının hangi yönlerini (örneğin, fikir zenginliği, yazma motivasyonu gibi) temsil ettiği ortaya konmuştur. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu bir yapıya sahip olma ihtimalini veya tek bir genel faktör altında toplanıp toplanmadığını netleştirir.
Araç
Test Türü:
Özgün Geliştirme Ölçeği
Format:
Derecelendirme formatı kaynakta belirtilmemiş olsa da, eğitim alanındaki algı ölçeklerinde sıklıkla kullanılan 5’li veya 7’li Likert tipi ölçek kullanıldığı varsayılmaktadır.
Mevcut Dil:
Türkçe
Popülasyon Grubu:
Türkçe Eğitimi alan öğrenciler, öğretmen adayları veya yazma becerisi eğitimi gören genel öğrenci grupları.
Yaş Grubu:
Yükseköğretim veya lise düzeyindeki bireyler (Akademik araştırmanın hedef kitlesine bağlı olarak).
Popülasyon Detayları:
Ölçek, Bağcı Ayrancı ve Karahan’ın (2017) çalışmasında belirtilen örneklem grubu üzerinde standardize edilmiştir. Bu grup, genellikle eğitim fakültelerinin Türkçe Eğitimi bölümlerinde öğrenim gören öğrencilerden oluşmaktadır.
Test Metodolojisi:
Öz-bildirim (Self-report) envanteri. Katılımcılar, çağrışım tekniği etkinliklerine katıldıktan sonra bu tekniğin yazma becerilerine olan katkısını değerlendiren maddeleri derecelendirirler.
Anahtar Kelimeler
Eğitim Psikolojisi, Pedagojik Yöntemler, Psikometri, İç Tutarlılık, Dil Eğitimi.
Yazarlar
Sorumlu Yazar:
Bilge Bağcı Ayrancı
Yazar ORCID Tanımlayıcısı:
Mevcut değil.
Kurum E-posta Adresleri:
Yazışma Adresi:
Yozgat Bozok Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Bölümü.
İzinler, Ücret ve Test Yılı
Test Yılı:
2017
İzinler ve Kullanım Hakkı:
Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için sorumlu yazar Bilge Bağcı Ayrancı ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.
Ücret:
Akademik araştırmalar için genellikle ücretsizdir; ancak, kullanım koşulları için yazarla teyit edilmelidir.
Kaynakça
Bağcı, Ayrancı B. ve Karahan, L. (2017). Çağrışım tekniğinin yazma becerisinin geliştirilmesine katkısı: Ölçek geliştirme ve etkinlik oluşturma çalışması. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 6(2), 1148-1177.
Ek Bilgi: Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:
connotation-techniques-contribution-on-writing-ability-development-toad.pdf
Ölçek Maddeleri
ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri, orijinal kaynakta tam olarak sağlanmadığı için buraya eklenmemiştir.
Ölçek, toplam 17 maddeden oluşmaktadır.
Cite this article
memjavad (2025). Çağrışım Tekniğinin Yazma Becerisinin Geliştirilmesine Katkısı Ölçeği. Turkish Psychological Scales. Retrieved from https://tr-scales.arabpsychology.com/cagrisim-tekniginin-yazma-becerisinin-gelistirilmesine-katkisi-olcegi/
memjavad. "Çağrışım Tekniğinin Yazma Becerisinin Geliştirilmesine Katkısı Ölçeği." Turkish Psychological Scales, 3 Nov. 2025, https://tr-scales.arabpsychology.com/cagrisim-tekniginin-yazma-becerisinin-gelistirilmesine-katkisi-olcegi/.
memjavad. "Çağrışım Tekniğinin Yazma Becerisinin Geliştirilmesine Katkısı Ölçeği." Turkish Psychological Scales, 2025. https://tr-scales.arabpsychology.com/cagrisim-tekniginin-yazma-becerisinin-gelistirilmesine-katkisi-olcegi/.
memjavad (2025) 'Çağrışım Tekniğinin Yazma Becerisinin Geliştirilmesine Katkısı Ölçeği', Turkish Psychological Scales. Available at: https://tr-scales.arabpsychology.com/cagrisim-tekniginin-yazma-becerisinin-gelistirilmesine-katkisi-olcegi/.
[1] memjavad, "Çağrışım Tekniğinin Yazma Becerisinin Geliştirilmesine Katkısı Ölçeği," Turkish Psychological Scales, vol. X, no. Y, ص Z-Z, November, 2025.
memjavad. Çağrışım Tekniğinin Yazma Becerisinin Geliştirilmesine Katkısı Ölçeği. Turkish Psychological Scales. 2025;vol(issue):pages.