Bütünleşik Anksiyete Stres Ölçeği

Özet

Bütünleşik Anksiyete Stres Ölçeği (BASÖ), Hüseyin Ebadi tarafından 2020 yılında Türk popülasyonunun psikometrik ihtiyaçlarına yönelik olarak geliştirilmiş bir ölçüm aracıdır. Bu ölçek, bireylerin hem Anksiyete hem de Stres düzeylerini bütünleşik bir biçimde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Geliştirme çalışması, Balkan ve Yakın Doğu Sosyal Bilimler Dergisi’nde yayınlanmıştır ve ölçeğin yapısal geçerliği ile iç tutarlılığına dair kanıtlar sunmayı hedeflemiştir. BASÖ, özellikle klinik ve akademik araştırmalarda duygusal sıkıntı düzeylerinin hızlı ve kapsamlı bir şekilde belirlenmesi için tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Bütünleşik Anksiyete Stres Ölçeği, Anksiyete, Stres, Ölçek Geliştirme, Psikometrik Özellikler, Duygusal Durum, Türkiye.

Yazarlar

Hüseyin Ebadi

Amaç

Bütünleşik Anksiyete Stres Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin yaşadığı kaygı ve stres tepkilerini tek bir araç içerisinde, kültürel bağlama uygun olarak ölçebilecek güvenilir ve geçerli bir araç sunmaktır. Mevcut literatürde anksiyete ve stresin sıklıkla ayrı ayrı ölçüldüğü veya tek bir genel sıkıntı faktörü altında toplandığı dikkate alındığında, bu ölçek, iki yapıyı bütünleşik bir model dahilinde değerlendirerek daha incelikli bir analiz sağlamayı hedeflemiştir.

Ölçek, sosyal bilimler, psikoloji ve sağlık alanlarında çalışan araştırmacılara, katılımcıların genel psikolojik yükünü hızlıca belirleme imkanı tanımaktadır. Bu sayede, müdahale programlarının etkinliğinin değerlendirilmesi veya farklı popülasyonlardaki duygusal sıkıntı seviyelerinin karşılaştırılması kolaylaşmaktadır.

Yapı

BASÖ, psikolojide sıklıkla birlikte ele alınan iki temel yapıyı, yani anksiyete ve stresi, ölçmek üzere tasarlanmıştır. Anksiyete, genellikle gelecekteki tehdit algısına yönelik kaygı, gerginlik ve fizyolojik uyarılma olarak tanımlanırken; stres, bireyin çevresel taleplere uyum sağlama çabası sonucu ortaya çıkan tepkiler bütünüdür.

Ölçeğin “bütünleşik” yapısı, bu iki durumun birbirini tetikleyen ve birlikte var olan doğasını yansıtmayı amaçlar. Ölçek geliştirme çalışmasının, bu iki yapının tek bir yüksek dereceli faktör altında mı toplandığını yoksa ayrık alt boyutlara mı sahip olduğunu belirlemek için Faktör Analizi yöntemlerini kullandığı varsayılmaktadır.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmasında Geçerlik (Validity) analizlerinin yapıldığı, ancak kaynak içerikte detaylarının belirtilmediği görülmektedir. Tipik bir ölçek geliştirme sürecinde, yapı geçerliğini belirlemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmış olmalıdır. Bu analizler, ölçek maddelerinin kuramsal yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini gösterir.

Ek olarak, BASÖ’nün bilinen anksiyete ve stres ölçekleriyle korelasyonlarının incelendiği Kriter Geçerliği çalışmalarının da yapılması beklenir. Bu çalışmalar, ölçeğin aynı yapıyı ölçen diğer araçlarla uyumunu ortaya koyar.

Güvenirlik

Güvenirlik (Reliability) verileri kaynakta açıkça belirtilmese de, 2020 tarihli geliştirme çalışması bağlamında, ölçeğin iç tutarlılığının Cronbach Alfa katsayısı ile raporlanmış olması muhtemeldir. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Ayrıca, ölçeğin zamana karşı kararlılığını test etmek amacıyla Test-Tekrar Test Güvenirliği çalışmalarının da yapılmış olması beklenir. Bu analizler, ölçeğin kısa bir zaman dilimi içinde uygulandığında benzer sonuçlar üretme yeteneğini doğrular.

Faktör Analizi

Bütünleşik Anksiyete Stres Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü ortaya koymak için faktör analizleri kullanılmıştır. Ölçeğin, anksiyete ve stresi tek bir bütünleşik faktör olarak mı, yoksa iki ayrı ancak ilişkili alt boyut (Anksiyete ve Stres) olarak mı ölçtüğü bu analizlerle belirlenmiştir. Geliştirme çalışması, muhtemelen maddelerin faktör yüklerini, özdeğerleri ve toplam varyans açıklama oranlarını detaylı bir şekilde sunmuştur.

Araç

Test Türü: Ölçek Geliştirme Çalışması

Format: Genellikle 4 veya 5 puanlı Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanıldığı varsayılmaktadır (Örneğin: Hiçbir Zaman – Her Zaman).

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yetişkin Popülasyonu

Yaş Grubu: 18 yaş ve üzeri

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki üniversite öğrencileri ve/veya genel yetişkin örneklemi.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) yöntemi ile bireylerin anksiyete ve stres belirtilerini değerlendirmesi esasına dayanır.

Anahtar Kelimeler

Psikolojik Ölçüm, Likert Ölçeği, Duygusal Sıkıntı, Balkan ve Yakın Doğu Sosyal Bilimler Dergisi, Psikometri, Hüseyin Ebadi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri Bulunamadı

İletişim E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Beykent Üniversitesi, İstanbul, Türkiye (Yayının yapıldığı tarihteki kurumsal bağlantı esas alınmıştır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2020.

Ölçek, akademik bir dergide yayımlandığı için genellikle akademik ve kar amacı gütmeyen araştırmalarda yazarın izni alınarak ücretsiz kullanılabilir. Ticari kullanımlar için yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylı psikometrik bilgileri, ilgili derginin internet sitesinde mevcuttur: ibaness.org.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: butunlesik-anksiyete-stres-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Ebadi, H. (2020). Bütünleşik Anksiyete Stres Ölçeği Ölçek geliştirme çalışması. Balkan ve Yakın Doğu Sosyal Bilimler Dergisi, 6 (1), 89-99.

Bütünleşik Anksiyete Stres Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, orijinal kaynak içerikte sağlanmamıştır. Bu nedenle maddeler buraya eklenememiştir. Ölçek maddelerine erişim için yazarın orijinal yayınına başvurulması gerekmektedir.