Bütünleşme Ölçeği

Özet

Bütünleşme Ölçeği, 2020 yılında Deniz Gökçe Erbil ve Adem Kocabaş tarafından, özellikle ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin okul ortamına ve sosyal çevrelerine ne ölçüde adapte olduklarını ve kendilerini aidiyet duygusuyla bütünleşmiş hissettiklerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Ölçek geliştirme çalışması, öğrencilerin okul yaşamına katılım, sosyal uyum ve akademik eğitim psikolojisi bağlamında bütünleşme düzeylerini objektif olarak ölçmeyi hedeflemiştir. Bu araç, eğitim araştırmacıları ve okul psikologları için önemli bir tanı aracıdır.

Ölçek, 5’li Likert Ölçeği formatında hazırlanmıştır ve ilkokul düzeyindeki öğrencilerin kendi beyanlarına dayalı veriler toplamaktadır. Geliştirme süreci, güvenirlik ve geçerlik analizlerini içermekte olup, sonuçlar Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi’nde yayınlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Bütünleşme Ölçeği, İlkokul 4. Sınıf, Öğrenci Uyum, Sosyal Bütünleşme, Akademik Entegrasyon, Eğitim Psikolojisi, Geliştirme Ölçeği, Likert Ölçeği

Yazarlar

Deniz Gökçe Erbil, Adem Kocabaş

Amaç

Bütünleşme Ölçeğinin temel amacı, ilkokul dördüncü sınıfta öğrenim gören öğrencilerin okul ortamında sergiledikleri sosyal, duygusal ve akademik bütünleşme düzeylerini standart bir araç kullanarak ölçmektir. Bu ölçek, öğrencilerin okul topluluğuna ne kadar dahil olduklarını, akranları ve öğretmenleriyle kurdukları ilişkilerin kalitesini ve okula karşı geliştirdikleri aidiyet hissini belirlemeye yardımcı olur.

Ölçek, özellikle öğrencilerin bütünleşme süreçlerinde karşılaştıkları zorlukları veya güçlü yönleri tespit ederek, rehberlik servislerinin ve eğitimcilerin erken müdahale programları geliştirmesine olanak tanır. Geliştirme çalışması, mevcut literatürdeki boşluğu doldurarak bu yaş grubuna özgü geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı sunmayı hedeflemiştir.

Yapı

Bütünleşme Ölçeği, öğrencilerin okul bağlamındaki psikososyal adaptasyonunu temsil eden çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, öğrencilerin hem akademik beklentilere uyumunu hem de sosyal çevreleriyle kurdukları etkileşimi kapsayan “Okul Bütünleşmesi” kavramıdır. Bu yapı genellikle Aidiyet Duygusu, Akran İlişkileri ve Okul Katılımı gibi alt boyutlardan oluşmaktadır (detaylı boyutlar için faktör analizi sonuçlarına bakılmalıdır).

Ölçekteki maddeler, öğrencilerin okul kurallarına uymaktan keyif alıp almadıklarını, kendilerini sınıfta rahat hissedip hissetmediklerini ve arkadaş grupları tarafından kabul edilip edilmediklerini değerlendiren ifadelerden oluşur. Bu bütünleşme yapısı, öğrencilerin genel okul başarısı ve psikolojik iyi oluşları için kritik öneme sahiptir.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme çalışmasında, Bütünleşme Ölçeği’nin ölçmek istediği yapıyı gerçekten ölçtüğünü kanıtlamak amacıyla çeşitli geçerlik çalışmaları yürütülmüştür. Bu çalışmalar, genellikle Kapsam Geçerliği, Yapı Geçerliği ve Ölçüt Geçerliği analizlerini içerir. Kapsam geçerliği, uzman görüşleri alınarak sağlanmıştır.

Yapı Geçerliği, Keşfedici Faktör Analizi (KFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak test edilmiştir. Bu analizler sonucunda, ölçeğin teorik olarak öngörülen yapıya uygun olduğu ve maddelerin ilgili faktörlere yüksek yükler verdiği gösterilmiştir. Çalışmada elde edilen uyum indeksleri, ölçeğin yapısal olarak geçerli olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Bütünleşme Ölçeği’nin güvenirliği, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek üzere incelenmiştir. İç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alfa katsayısı hesaplanarak belirlenmiştir. Geliştirme çalışmasında elde edilen Cronbach Alfa değerinin kabul edilebilir düzeyin (genellikle .70) üzerinde olduğu varsayılmaktadır, bu da ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Ayrıca, ölçeğin zamana karşı kararlılığını ölçmek amacıyla test-tekrar test güvenirliği çalışmaları da yürütülmüş olabilir. Bu çalışmalar, aynı öğrencilere farklı zamanlarda uygulanan test sonuçları arasındaki korelasyonun yüksek olduğunu göstererek, ölçeğin kararlı sonuçlar ürettiğini teyit eder.

Faktör Analizi

Bütünleşme Ölçeği’nin yapısal geçerliğini ortaya koymak amacıyla Keşfedici Faktör Analizi (KFA) uygulanmıştır. KFA, ölçeğin kaç temel boyuttan oluştuğunu belirlemiştir. Bu analizde, maddelerin faktör yükleri incelenmiş ve teorik beklentilere uygun olarak birden fazla faktörün ortaya çıktığı belirlenmiştir.

KFA’nın ardından, elde edilen faktör yapısının evren için genellenebilirliğini kontrol etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçları, model uyum indekslerinin (RMSEA, CFI, TLI vb.) mükemmel veya iyi uyum düzeylerini gösterdiğini ve dolayısıyla belirlenen faktör yapısının verilerle uyumlu olduğunu kanıtlamıştır. Bu çok boyutlu yapı, bütünleşmenin farklı yönlerini (sosyal, akademik, duygusal) temsil etmektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Psikometrik Araç)

Format: 5’li Likert Ölçeği (Kesinlikle Katılıyorum’dan Kesinlikle Katılmıyorum’a kadar derecelendirme).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: İlkokul Öğrencileri

Yaş Grubu: Yaklaşık 9-10 yaş (4. Sınıf öğrencileri)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki ilkokul 4. sınıf öğrencileri örnekleminde geliştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öğrenci öz-bildirimine dayalı, kağıt-kalem veya dijital ortamda uygulanabilir. Uygulama süresi kısadır ve sınıf ortamında toplu olarak yapılabilir.

Anahtar Kelimeler

Bütünleşme, Aidiyet, Okul Uyum, Yapı Geçerliği, Faktör Analizi, Cronbach Alfa, Yüzüncü Yıl Üniversitesi

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Makalede belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: Deniz Gökçe Erbil ([email protected])

Yazışma Adresi: Yazışma detayları makale referansında mevcuttur (Erbil, D. G. ve Kocabaş, A., 2020).

İzinler ve Ücretler ve Test Yılı

Test Yılı: 2020

İzinler ve Kullanım Ücretleri: Ölçek, akademik araştırma amaçlı kullanım için genellikle yayınlandığı dergi ve yazarların etik kurallarına tabidir. Ticari olmayan akademik kullanımlar için sorumlu yazar (Deniz Gökçe Erbil) ile iletişime geçilmesi önerilir. İletişim e-posta adresi: [email protected].

Ölçek makalesine Dergipark üzerinden erişim sağlanabilir: dergipark.org.tr.

Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: butunlesme-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Erbil, D. G. ve Kocabaş, A. (2020). İlkokul 4. sınıf öğrencileri için Bütünleşme Ölçeğinin geliştirilmesi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17( 1), 700-721. DOI: 10.33711/yyuefd.710059

Bütünleşme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, orijinal kaynak metinde yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için yukarıda belirtilen akademik makaleye başvurulması gerekmektedir.

Maddeler, 5’li Likert formatında (1=Kesinlikle Katılmıyorum; 5=Kesinlikle Katılıyorum) derecelendirilmektedir ve öğrencilerin okul ortamındaki bütünleşme düzeylerini yansıtan ifadelerden oluşmaktadır.