Buss-Durkee Saldırganlık Ölçeği

Özet

Buss-Durkee Saldırganlık Ölçeği (BDSÖ), bireylerdeki saldırganlık ve düşmanlık eğilimlerini çok boyutlu olarak ölçmek amacıyla 1957 yılında Arnold H. Buss ve Ann Durkee tarafından geliştirilmiş klasik bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, saldırganlık davranışının çeşitli alt bileşenlerini (fiziksel saldırganlık, sözel saldırganlık, dolaylı saldırganlık, vb.) birbirinden ayırarak, bu karmaşık yapıyı detaylı bir şekilde incelemeyi hedefler. Türkçeye adaptasyonu, M. Aşkın tarafından 1981 yılında gerçekleştirilmiş olup, kültürel bağlamda kişilik değişkenlerinin incelenmesine katkıda bulunmuştur. Ölçek, psikoloji, sosyal psikoloji ve klinik araştırmalarda yaygın olarak kullanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Saldırganlık, Düşmanlık, Öfke, Kişilik Değişkenleri, Psikometri, Sosyal Psikoloji, Uyarlama.

Yazarlar

Orijinal Yazarlar: Arnold H. Buss, Ann Durkee.

Türkçe Uyarlama Yazarı: M. Aşkın.

Amaç

Buss-Durkee Saldırganlık Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin genel saldırganlık düzeylerini ve bu saldırganlığın hangi spesifik biçimlerde ortaya çıktığını (örneğin, fiziksel eylemler, sözel ifadeler veya içsel düşmanlık duyguları) saptamaktır. Ölçek, saldırganlığı tek bir monolitik yapı olarak değil, ölçülebilir ve ayrıştırılabilir alt boyutlardan oluşan bir yapı olarak ele alır.

Ölçek, klinik ortamlarda risk değerlendirmesi yapmak, normal popülasyonlarda kişilik özelliklerini incelemek ve deneysel çalışmalarda saldırganlık düzeyindeki değişimleri ölçmek için tasarlanmıştır. Türkçe uyarlaması ise, Türkiye kültür ve sosyal yapısı içerisinde saldırganlık eğilimlerinin geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçülmesini sağlamayı amaçlamıştır.

Yapı

Buss-Durkee Saldırganlık Ölçeği (BDHÖ), saldırganlık yapısını yedi veya sekiz temel alt boyuta ayırır. Orijinal modelde bu boyutlar genellikle şunlardır:

• Saldırı (Assault): Fiziksel şiddet kullanma eğilimi.
• Dolaylı Saldırganlık (Indirect Aggression): Dedikodu veya dolaylı yollarla zarar verme eğilimi.
• Sinirlilik (Irritability): En ufak tahriklere bile çabuk tepki verme ve huysuzluk.
• Negativizm (Negativism): Otoriteye karşı direnç gösterme ve işbirliği yapmama eğilimi.
• Kızgınlık (Resentment): Başkalarının kendisini haksız yere kırdığı veya üzdüğü hissine kapılma.
• Şüphecilik (Suspicion): Başkalarının kendisine karşı kötü niyetli olduğuna dair paranoyak eğilimler.
• Sözel Saldırganlık (Verbal Aggression): Bağırma, tartışma, tehdit etme gibi sözlü ifadelerle zarar verme.

Bu çok boyutlu yapı, araştırmacılara sadece genel bir saldırganlık skoru değil, aynı zamanda bireyin saldırganlık profilini de çıkarma imkanı tanır. Ölçeğin dayandığı temel kuram, saldırganlığın tek bir dürtüden ziyade, farklı davranışsal ve duygusal bileşenlerin birleşimi olduğu varsayımıdır.

Geçerlik

Orijinal kaynakta Türkçe uyarlamaya dair spesifik bir geçerlik çalışması bilgisi sunulmamıştır (Geçerlik: -). Ancak, orijinal Buss-Durkee Ölçeği’nin geçerliği, genellikle yapı geçerliği ve ayırt edici geçerlik çalışmalarıyla desteklenmiştir.

BDHÖ’nün geçerliğini inceleyen uluslararası çalışmalar, ölçeğin saldırganlık ile ilişkili diğer yapılar (örneğin, öfke, dürtüsellik) arasında beklenen korelasyonları gösterdiğini ortaya koymuştur (yakınsak geçerlik). Ayrıca, ölçek alt boyutlarının, klinik popülasyonları normal popülasyonlardan başarıyla ayırt edebildiği gözlemlenmiştir. Türkçe uyarlamanın geçerlik çalışmalarının, ölçeğin kültürel bağlamda da aynı psikolojik yapıyı ölçtüğünü teyit etmesi gerekmektedir.

Güvenirlik

Türkçe uyarlamaya ait güvenirlik bilgisi orijinal kaynakta belirtilmemiştir (Güvenirlik: -). Orijinal BDHÖ ise, yüksek iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayıları) ve yeterli test-tekrar test güvenilirliği sergilemiştir.

Genellikle, BDHÖ alt ölçeklerinin iç tutarlılık katsayıları kabul edilebilir düzeyde olup, bu da ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda tutarlı olduğunu gösterir. Bir ölçeğin güvenilirliği, özellikle kültürel uyarlama süreçlerinde kritik öneme sahiptir, çünkü çeviri ve kültürel bağlamdaki değişiklikler maddelerin tutarlılığını etkileyebilir. Bu nedenle, Türkçe uyarlamanın güvenirlik değerlerinin ayrı bir çalışma ile sunulması önemlidir.

Faktör Analizi

Orijinal Buss-Durkee Saldırganlık Ölçeği, geliştirildiği 1957 yılından itibaren birçok faktör analizine tabi tutulmuştur. Bu analizler, genellikle yedi alt boyuttan oluşan bir faktör yapısını doğrulamıştır. Ancak bazı modern araştırmalar, ölçeğin faktör yapısının tam olarak orijinal yedi boyuta uymadığını ve daha az sayıda, daha geniş faktörler altında toplanabileceğini öne sürmüştür.

Türkçe uyarlama sürecinde, ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde orijinal yapıyı koruyup korumadığı kontrol edilmelidir. Aşkın (1981) tarafından yapılan uyarlamanın faktör analizi sonuçları, Türkçe formun psikometrik özelliklerini ve kültürel eşdeğerliğini anlamak için hayati öneme sahiptir.

Araç

Test Çeşidi: Uyarlama

Format: Orijinal ölçek genellikle doğru/yanlış (True/False) formatında, ikili cevaplama sistemiyle sunulur. Ancak uyarlamalar farklı derecelendirme sistemleri kullanabilir (kaynakta derecelendirme belirtilmemiştir: -).

Kullanılabilir Dil: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal).

Popülasyon Grubu: Genellikle genel yetişkin popülasyonu. Klinik ve non-klinik gruplar.

Yaş Grubu: Ergenlik dönemi sonrası ve yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Aşkın (1981) çalışması, kişilik değişkenlerinin kültürlerarası sosyal psikolojik açıdan incelenmesi amacıyla üniversite öğrencileri veya benzeri yetişkin grupları üzerinde kullanılmış olabilir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği. Bireylerin kendi saldırganlık eğilimleri ve davranışları hakkındaki ifadeleri değerlendirmesi istenir.

Anahtar Kelimeler

Arnold H. Buss, Ann Durkee, Saldırganlık Profili, Fiziksel Saldırganlık, Sözel Saldırganlık, Psikolojik Değerlendirme, Psikometrik Ölçek.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor

Bağlantılı Kurum E-posta Adresleri: Bilinmiyor

Yazışma Adresi: Bilinmiyor

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Orijinal Test Yılı: 1957

Türkçe Uyarlama Yılı: 1981

İzinler ve Ücret: Orijinal ölçek, akademik kullanımlar için genellikle serbest erişime sahiptir, ancak ticari veya klinik kullanımlar için yayın hakları kontrol edilmelidir. Türkçe uyarlamanın kullanımı için Aşkın (1981) çalışmasına atıf yapılması gerekmektedir.

Kaynaklar

• Aşkın, M. (1981). Bazı kişilik değişkenlerinin kültürlerarası sosyal psikolojik açıdan incelenmesi (Doçentlik Tezi). Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum.
• Buss, A. H., & Durkee, A. (1957). An inventory for assessing different kinds of hostility. Journal of Consulting Psychology, 21(4), 343–349.

Bu ölçeğin Türkçe uyarlamasına ait PDF dosyasına buradan ulaşılabilir: abussun-saldirganlik-olcegi-toad.pdf

Buss-Durkee Saldırganlık Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kaynak içerikte Buss-Durkee Saldırganlık Ölçeği’nin maddeleri yer almamaktadır.