36-72 Aylık Çocuklara Yöneli̇k Saldırganlık Yöneli̇m Ölçeği̇

Özet

36-72 Aylık Çocuklara Yöneli̇k Saldırganlık Yöneli̇m Ölçeği̇ (SAYÖ) 2016 yılında K. Büşra Kaynak, A. Kan ve Z. Kurtulmuş tarafından okul öncesi dönemdeki çocukların saldırganlık eğilimlerini ve yönelimlerini sistematik olarak değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Ölçek, 3 ile 6 yaş arasındaki çocukların gösterdiği çeşitli saldırgan davranış türlerini kapsamaktadır. Bu ölçek, geleneksel saldırganlık ölçümlerinin ötesine geçerek, saldırganlığın dört farklı alt boyutunu ele almaktadır: Başkalarına Yönelik Fiziksel Saldırganlık, Başkalarına Yönelik İlişkisel Saldırganlık, Kendine Yönelik Saldırganlık ve Nesnelere/Eşyalara Yönelik Saldırganlık. Toplam 27 maddeden oluşur ve 7’li Likert ölçeği formatında derecelendirilir.

Bu aracın geliştirilmesi, erken çocukluk döneminde saldırgan davranışların teşhis edilmesi ve önlenmesi açısından kritik öneme sahiptir, böylece eğitimciler ve ebeveynler için hedef odaklı müdahale programları oluşturulmasına olanak tanır. Ölçeğin geliştirme çalışması, Türkçeye özgü kültürel dinamikler göz önünde bulundurularak gerçekleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Saldırganlık, Okul Öncesi Dönem, 36-72 Ay Çocuk, Saldırganlık Yönelimi, İlişkisel Saldırganlık, Fiziksel Saldırganlık, Ölçek Geliştirme.

Yazarlar

K. Büşra Kaynak, A. Kan, Z. Kurtulmuş.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, 36 ila 72 aylık okul öncesi çağdaki çocukların sergilediği saldırganlık davranışlarının yönelimini ve şiddetini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Geliştirme çalışması, bu yaş grubundaki çocuklarda görülen saldırganlık türlerini (fiziksel, ilişkisel, kendine yönelik ve nesneye yönelik) ayrı alt boyutlar halinde tespit etmeyi hedeflemiştir. Bu sayede, çocukların hangi alanda daha fazla saldırgan eğilime sahip olduğu belirlenerek erken müdahale stratejileri geliştirilmesi amaçlanmıştır.

Ayrıca, ölçek, araştırmacılara erken çocukluk dönemi saldırganlık davranışları üzerine kapsamlı çalışmalar yapma imkanı sunmakta ve eğitim psikolojisi alanında kullanılan mevcut araçların eksiklerini gidermeyi amaçlamaktadır.

Yapı

Saldırganlık Yönelim Ölçeği (SAYÖ), çok boyutlu bir yapı üzerine kurulmuştur ve saldırganlığı tek bir genel skor yerine, yönelimlerine göre ayrılmış dört farklı alt boyut üzerinden değerlendirmektedir. Bu alt boyutlar, çocukların saldırganlık davranışlarını kimlere veya neye karşı yönelttiğini analiz etmeye olanak tanır. Ölçeğin teorik yapısı, saldırganlığın farklı tezahürlerinin gelişimsel olarak bu yaş grubunda ayrışmaya başladığı varsayımına dayanmaktadır.

Yapısal olarak, ölçek toplam 27 maddeden oluşmaktadır. Her bir alt boyut, ilgili davranış örneklerini yansıtan belirli sayıda madde içermektedir. Bu detaylı ayrım, hem araştırmacılar hem de uygulayıcılar için daha spesifik ve anlamlı sonuçlar üretilmesini sağlar.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, geliştirme makalesinde detaylı olarak sunulmuştur. Ancak, bu özet içeriğinde spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiştir. Bir geliştirme çalışması olduğu için, ölçeğin yapı geçerliği için genellikle açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, 27 maddenin dört farklı alt boyuta ayrıldığını ve bu yapının teorik beklentilerle uyumlu olduğunu göstermiştir.

Ayrıca, geçerlik çalışmaları kapsamında, ölçeğin kapsam geçerliğini sağlamak amacıyla ilgili uzman görüşlerine başvurulmuş ve maddelerin yaş grubuna uygunluğu titizlikle incelenmiştir. Yapılan bu çalışmalar, ölçeğin gerçekten de 36-72 aylık çocukların saldırganlık yönelimlerini ölçme amacına hizmet ettiğini kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, geliştirme çalışmasının önemli bir parçasını oluşturmaktadır, ancak bu özette spesifik güvenirlik katsayıları (örneğin, Cronbach Alfa değeri) belirtilmemiştir. Genellikle bu tür ölçek geliştirme çalışmalarında, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) ve test-tekrar test güvenilirliği yöntemleri kullanılarak ölçeğin zaman içindeki tutarlılığı değerlendirilmiştir.

Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçeğin aynı alt boyutu ölçen maddelerinin birbirleriyle tutarlı çalıştığını ve dolayısıyla ölçüm hatasını azalttığını gösterir. Bu güvenirlik verileri, ölçeğin bilimsel araştırmalarda ve klinik uygulamalarda kullanılabilirliğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirilmesi sürecinde yapılan faktör analizleri, ölçeğin çok boyutlu yapısını ortaya koymuştur. Analizler sonucunda, toplam 27 madde dört farklı faktör altında toplanmıştır. Bu faktörler, ölçeğin teorik yapısını doğrulamıştır ve her bir faktörün çocukluk çağı saldırganlığının farklı bir yönünü temsil ettiği belirlenmiştir:

• Başkalarına Yönelik Fiziksel Saldırganlık (8 madde)
• Başkalarına Yönelik İlişkisel Saldırganlık (7 madde)
• Kendine Yönelik Saldırganlık (5 madde)
• Nesnelere/Eşyalara Yönelik Saldırganlık (7 madde)

Bu dört faktörlü yapı, okul öncesi dönemdeki saldırganlığın sadece vurma gibi belirgin davranışlarla sınırlı olmadığını, aynı zamanda dedikodu yapma gibi daha dolaylı (ilişkisel) ve kendine zarar verme gibi içe dönük eğilimleri de kapsadığını göstermektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Ölçek Geliştirme

Format: Kağıt tabanlı (Self-report/Gözlemci raporu olarak ebeveyn veya öğretmen tarafından doldurulmaya uygun)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Okul Öncesi Çağ Çocukları

Yaş Grubu: 36-72 Ay

Popülasyon Detayları: Türkiye’de okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden çocuklar.

Test Metodolojisi: 7’li Likert Ölçeği. Derecelendirme formatı: (1=hiçbir zaman yapmaz – 7=her zaman/sürekli yapar).

Anahtar Kelimeler

Erken Çocukluk, Psikometrik Özellikler, Çocuk Davranışı, Saldırganlık Alt Boyutları, Gelişimsel Psikoloji.

Yazar İletişim Bilgileri

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Gazi Üniversitesi (Makalenin yayınlandığı tarihteki bağlı kuruluş).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, akademik bir makale kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri ve ücret bilgileri için sorumlu yazar K. Büşra Kaynak ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Test Geliştirme Yılı: 2016

Yayın Linki: turkishstudies.net

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: 36-72-aylik-cocuklara-yonelik-saldirganlik-yonelim-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Kaynak, K. B., Kan, A. ve Kurtulmuş, Z. (2016). 36-72 aylık çocuklara yöneli̇k “Saldırganlık Yöneli̇m Ölçeği̇” geli̇şti̇rme çalışması. Turkish Studies, 11(3), 1457-1474.

36-72 Aylık Çocuklara Yöneli̇k Saldırganlık Yöneli̇m Ölçeği̇ Maddeleri

Ölçek toplam 27 maddeden ve dört alt boyuttan oluşmaktadır:

• Başkalarına Yönelik Fiziksel Saldırganlık (8 m): Örnek davranış: Vurma.
• Başkalarına Yönelik İlişkisel Saldırganlık (7 m): Örnek davranış: Dedikodu yapma.
• Kendine Yönelik Saldırganlık (5 m): Örnek davranış: Isırma.
• Nesnelere/Eşyalara Yönelik Saldırganlık (7 m): Örnek davranış: Zarar verme.