Buss-Perry Saldırganlık Ölçeği

Özet

Buss-Perry Saldırganlık Ölçeği (BPSÖ), bireylerin saldırganlık eğilimlerini çok boyutlu bir perspektifte değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş standart bir psikolojik ölçüm aracıdır. Bu ölçek, orijinalinde 1992 yılında Arnold H. Buss ve Mark Perry tarafından yayımlanmıştır. Türkçeye uyarlama çalışması H. Andaç Demirtaş Madran tarafından 2012 yılında gerçekleştirilmiştir. BPSÖ, toplam 29 maddeden oluşmakta ve saldırganlık yapısını dört temel alt boyutta incelemektedir: Fiziksel Saldırganlık, Sözel Saldırganlık, Öfke ve Düşmanlık. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik özelliklerinin Türkiye popülasyonunda tatmin edici düzeyde olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Saldırganlık, Buss-Perry Saldırganlık Ölçeği, BPSÖ, Öfke, Düşmanlık, Geçerlik, Güvenirlik, Psikometrik Özellikler.

Yazarlar

Arnold H. Buss, Mark Perry (Orijinal Geliştiriciler); H. Andaç Demirtaş Madran (Türkçe Uyarlama Sorumlu Yazarı).

Amaç

Buss-Perry Saldırganlık Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin genel saldırganlık düzeylerini ve bu saldırganlığın altında yatan dört farklı bileşenini (fiziksel, sözel, öfke ve düşmanlık) güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Ölçek, saldırganlığın tek boyutlu bir yapıdan ziyade, farklı davranışsal ve duygusal bileşenlerden oluşan karmaşık bir yapı olduğunu varsayar.

Türkçe uyarlama çalışması (Madran, 2012) ise, bu çok boyutlu yapının Türk kültürüne ve diline uygunluğunu test ederek, ölçeğin Türkiye’deki akademik araştırmalar ve klinik uygulamalar için kullanılabilirliğini sağlamayı hedeflemiştir. Bu sayede, saldırganlık düzeylerinin psikolojik araştırmalarda standartlaştırılmış bir araçla incelenmesine olanak tanınmıştır.

Yapı

Buss-Perry Saldırganlık Ölçeği (BPSÖ), saldırganlığı dört temel ve birbirinden ayrılabilir alt boyut olarak kavramsallaştırır. Toplam 29 maddeden oluşan bu yapı, saldırganlığın hem araçsal hem de duygusal yönlerini kapsar.

Ölçekteki alt boyutlar ve madde sayıları şunlardır:

• Fiziksel Saldırganlık Boyutu (9 madde): Başkalarına fiziksel zarar verme eğilimi veya niyeti ile ilgili maddeleri içerir.
• Öfke Boyutu (7 madde): Öfke duygusunun fizyolojik uyarılma ve duygusal tepki bileşenlerini ölçer; genellikle kontrol edilemeyen duygusal patlamalarla ilişkilidir.
• Düşmanlık Boyutu (8 madde): Dünyaya karşı şüpheci ve güvensiz bir tutumu, haksızlığa uğrama hissini ve diğerlerinin kendisi hakkında kötü niyetli olduğu inancını ifade eder.
• Sözel Saldırganlık Boyutu (5 madde): Başkalarına sözlü olarak zarar verme, tartışmacı olma veya hakaret etme eğilimini ölçer.

Geçerlik

Türkçe formunun geçerlik çalışmaları, özellikle ölçüt geçerliği (criterion validity) üzerine odaklanmıştır. Bu amaçla, Çok Boyutlu Öfke Ölçeği’nin (ÇBÖÖ; Balkaya ve Şahin, 2003) “Öfkeyle ilgili davranışlar” alt ölçeği kullanılmıştır.

Yapılan korelasyon katsayısı analizlerinde, BPSÖ’nün toplam puanı ile ÇBÖÖ’nün ilgili alt ölçeği arasında anlamlı ve pozitif bir ilişki (r = 0,49; p < 0,001) bulunmuştur. BPSÖ’nün alt ölçeklerinin ÇBÖÖ’nün “Öfkeyle ilgili davranışlar” alt ölçeği ile olan korelasyon katsayıları da istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p < 0,001 düzeyinde): Fiziksel Saldırganlık (0,40), Düşmanlık (0,40), Öfke (0,31) ve Sözel Saldırganlık (0,27). Bu sonuçlar, BPSÖ’nün saldırganlıkla ilişkili davranışları ölçme konusunda yeterli ölçüt geçerliğine sahip olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, iç tutarlılık katsayısı, test-tekrar test güvenirliği ve test yarılama güvenirliği yöntemleriyle incelenmiştir. İç tutarlılık, her bir faktör için ayrı ayrı Cronbach alfa katsayısı hesaplanarak belirlenmiştir.

Elde edilen alfa değerleri, dört faktörün de yeterli düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir. Tüm ölçek için hesaplanan genel Cronbach alfa katsayısı 0,85 olarak bulunmuştur. Alt boyutlar için güvenirlik katsayıları ise şöyledir: Fiziksel Saldırganlık (0,78), Öfke (0,76), Düşmanlık (0,71). Sözel Saldırganlık alt boyutu için elde edilen alfa değeri 0,48 olmasına rağmen, bu değerin ölçeğin genel yapısının kabul edilebilirliğini etkilemediği kabul edilmiştir. Test-tekrar test ve test yarılama güvenilirliği sonuçları da ölçeğin zaman içinde istikrarlı sonuçlar verdiğini desteklemiştir.

Faktör Analizi

Buss-Perry Saldırganlık Ölçeği (BPSÖ), orijinal yapısında olduğu gibi Türkçe uyarlamasında da dört faktörlü bir yapı sergilemiştir. Ölçek, toplam 29 maddeden oluşmaktadır ve bu maddeler dört ayrı alt boyuta dağılmıştır.

Bu faktör yapısı, saldırganlığın birbirinden bağımsız ancak ilişkili dört bileşenini temsil etmektedir. Faktör yükleri, maddelerin ilgili alt boyutlara yüksek oranda yüklendiğini göstererek, ölçeğin yapı geçerliğini desteklemiştir. Bu dört faktörlü yapı (Fiziksel Saldırganlık, Öfke, Düşmanlık, Sözel Saldırganlık), saldırganlığın ölçülmesinde multidisipliner bir yaklaşım sunmaktadır.

Ölçüm Aracı

Test Type: Uyarlama

Format: 5’li Likert tipi derecelendirme (Kesinlikle katılmıyorumdan Kesinlikle Katılıyorum’a kadar).

Language Available: İngilizce (Orijinal), Türkçe (Uyarlama).

Population Group: Genç Yetişkinler ve Yetişkinler (Uyarlama çalışması ağırlıklı olarak üniversite öğrencileri üzerinde yapılmıştır).

Age Group: 18 yaş ve üzeri.

Population Details: Üniversite öğrencileri ve genel popülasyon örneklemleri.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Questionnaire).

Anahtar Kelimeler

Öfke Yönetimi, Psikolojik Değerlendirme, Çok Boyutlu Öfke Ölçeği (ÇBÖÖ), Korelasyon, Psikometri, Davranışsal Değerlendirme.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor (Uyarlama yazarı için mevcut kaynaklarda belirtilmemiştir.)

Affiliation Email addresses: [email protected] (H. Andaç Demirtaş Madran)

Correspondence Address: Bilinmiyor.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Orijinal Test Yılı: 1992 (Buss ve Perry).

Türkçe Uyarlama Yılı: 2012 (Madran).

İzinler ve Ücret: Kullanım şartları ve telif hakları için sorumlu yazar (H. Andaç Demirtaş Madran) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Uyarlama çalışmasının orijinal PDF dosyasına şu bağlantıdan ulaşılabilir: buss-perry-saldirganlik-olcegi-toad.pdf.

Kaynaklar

• Madran, H. A. D. (2012). Buss-Perry saldırganlık Ölçeği’nin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikoloji Dergisi, 24(2), 1-6.
• Buss, A. H., & Perry, M. (1992). The Aggression Questionnaire. Journal of Personality and Social Psychology, 63(3), 452–459.
• Balkaya, F. & Şahin, N. H. (2003). Çok Boyutlu Öfke Ölçeği’nin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi, 14(4), 282-290.

Buss-Perry Saldırganlık Ölçeği Maddeleri

BPSÖ, 4 alt boyut ve toplam 29 maddeden oluşmaktadır.

Fiziksel Saldırganlık Boyutu ( 9 m) : Birisi beni iterse onunla kavgaya tutuşurum.

Öfke Boyutu ( 7 m) : Çok çabuk parlar ve hemen sakinleşirim.

Düşmanlık Boyutu ( 8 m) : Arkadaşlarımın arkamdan konuştuklarını biliyorum.

Sözel Saldırganlık Boyutu ( 5 m) : İnsanlarla sıkça görüş ayrılığına düşerim.