Bradford Somatik Envanteri’nin Türkçe Versiyonu

Özet

Bradford Somatik Envanteri’nin Türkçe Versiyonu (Turkish BSI-44), orijinal Bradford Somatic Inventory (BSI) ölçeğinin Türk kültürüne adaptasyonu amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin güvenirlik ve geçerlik özelliklerini, özellikle üniversite öğrencileri örnekleminde değerlendirmeyi hedeflemiştir. BSI-44, bireylerin yaşadığı çeşitli somatik semptomları ve bu semptomların şiddetini ölçmek için tasarlanmıştır. Bu envanter, klinik ve araştırma ortamlarında somatizasyon düzeylerini tespit etmede kullanışlı bir araç sağlamaktadır.

Ölçeğin adaptasyonu, 2017 yılında Kose ve arkadaşları tarafından yayımlanan kapsamlı bir çalışma ile gerçekleştirilmiş olup, elde edilen sonuçlar ölçeğin Türkiye’deki popülasyon için yüksek düzeyde iç tutarlılığa ve kabul edilebilir bir faktör yapısına sahip olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Bradford Somatik Envanteri, BSI-44, Somatizasyon, Somatik Semptom Bozukluğu, Uyarlama, Psikometrik Özellikler, Üniversite Öğrencileri, Güvenirlik.

Yazarlar

Samet Köse, N. S. Tekintaş, F. B. Durmuş, E. Akın, K. Sayar.

Amaç

Bradford Somatik Envanteri’nin Türkçe Versiyonu’nun (BSI-44) temel amacı, somatik semptomların sıklığını ve şiddetini sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Ölçek, bireylerin fiziksel şikayetlerini, tıbbi bir açıklama olmaksızın yaşadıkları bedensel belirtileri ölçerek, somatizasyon eğilimlerini belirlemeye yardımcı olur.

Uyarlama çalışmasının özel amacı ise, orijinal BSI’nın psikometrik açıdan sağlam yapısını Türk kültürüne taşımak ve bu yapının Türk üniversite öğrencileri örnekleminde de korunup korunmadığını, özellikle iç tutarlılık ve yapı geçerliği açısından analiz etmektir. Bu, klinik psikoloji ve psikiyatri araştırmalarında kullanılabilecek güvenilir bir araç sunar.

Yapı

Bradford Somatik Envanteri (BSI-44), somatizasyon yapısını ölçmektedir. Somatizasyon, psikolojik sıkıntıların veya kaygıların fiziksel semptomlar şeklinde deneyimlenmesi ve ifade edilmesi süreci olarak tanımlanır. Ölçek, genellikle dört ana faktör veya alt boyutta somatik şikayetleri gruplandırır, ancak adaptasyon çalışmalarında bu faktör yapısı popülasyona bağlı olarak değişiklik gösterebilir.

Ölçeğin ölçtüğü temel boyutlar arasında genellikle kardiyovasküler şikayetler, gastrointestinal şikayetler, ağrı şikayetleri ve genel bedensel rahatsızlıklar yer alır. BSI-44, 44 maddeden oluşmakta olup, bireyin son zamanlarda yaşadığı belirtilerin şiddetini derecelendirmesini ister. Bu yapı, Somatik Semptom Bozukluğu ve ilgili durumların taranmasında kritik öneme sahiptir.

Geçerlik

Kose ve arkadaşları (2017) tarafından yürütülen adaptasyon çalışmasında, Türkçe BSI-44’ün yapı geçerliği incelenmiştir. Yapı geçerliğini değerlendirmek için genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) veya Keşfedici Faktör Analizi (KFA) yöntemleri kullanılır.

Çalışmada, ölçeğin orijinal yapıyı destekleyip desteklemediği test edilmiş ve Türk örneklemine uygun bir faktör modelinin kabul edilebilir uyum indeksleri sağladığı bildirilmiştir. Ek olarak, ölçeğin diğer geçerli psikopatoloji ölçüm araçlarıyla (örneğin, Semptom Tarama Listesi gibi) korelasyonları incelenerek yakınsak geçerlik kanıtları sunulmuştur. Bu, BSI-44’ün gerçekten somatik semptomları ölçtüğünü göstermektedir.

Güvenirlik

Türkçe BSI-44’ün güvenirlik çalışması, ölçeğin zaman içinde ve farklı durumlarda tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini göstermiştir. İç tutarlılık güvenirlik katsayısı (Cronbach’s Alpha) adaptasyon çalışmalarında en sık kullanılan ölçüttür.

Kose ve arkadaşları (2017), ölçeğin genel puanı için yüksek düzeyde bir iç tutarlılık katsayısı (genellikle 0.90 civarında veya üzerinde) rapor etmişlerdir. Bu yüksek alfa değeri, 44 maddenin bir bütün olarak somatizasyon yapısını tutarlı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlar. Ayrıca, ölçeğin zamana karşı stabilitesini değerlendirmek için test-tekrar test güvenirlik katsayısı da incelenmiş olabilir, bu da ölçek puanlarının kısa vadede kararlı olduğunu gösterir.

Faktör Analizi

Türkçe BSI-44’ün faktör analizi sonuçları, ölçeğin çok boyutlu yapısını ortaya koymuştur. Orijinal BSI, somatik semptomları çeşitli alt kategorilere ayıran bir yapıya sahiptir. Kose ve arkadaşları, Türk üniversite öğrencileri örnekleminde bu yapıyı test ederek, ölçeğin maddelerinin mantıklı ve teorik olarak beklendiği gibi alt faktörler altında toplandığını doğrulamışlardır.

Yapılan Faktör Analizi, ölçeğin klinik ve araştırmaya yönelik uygulamalarda somatik semptomların farklı alt tiplerini ayırt etme yeteneğine sahip olduğunu göstermiştir. Bu analiz, ölçekten elde edilen toplam skorun yanı sıra alt ölçek skorlarının da güvenle kullanılabileceğini teyit etmektedir.

Enstrüman

Test Çeşidi: Uyarlama

Format: 44 maddeden oluşan öz bildirim ölçeği (Self-report scale). Derecelendirme formatı genellikle 4’lü veya 5’li Likert tipindedir (Örn: Hiçbir zaman – Her zaman).

Mevcut Diller: Türkçe (Orijinali İngilizce).

Popülasyon Grubu: Klinik olmayan ve klinik popülasyonlarda kullanılabilir, ancak uyarlama çalışması üniversite öğrencileri örnekleminde yapılmıştır.

Yaş Grubu: Ergenlik sonrası ve genç yetişkinlik (Üniversite öğrencisi popülasyonu).

Popülasyon Detayları: Kose ve arkadaşlarının çalışması, Türkiye’deki çeşitli üniversitelerden gönüllü öğrencileri kapsamıştır.

Test Metodolojisi: Bireylerin belirli somatik şikayetleri (örneğin, baş ağrısı, mide rahatsızlığı, çarpıntı) ne sıklıkta ve şiddette yaşadıklarını belirtmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Beden Algısı, Psikiyatri, Psikolojik Değerlendirme, Somatizasyon, 44 Madde, Likert Ölçeği, Yapısal Eşitlik Modellemesi, Faktör Analizi.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Samet Köse

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Yazışma adresi kaynakta açıkça belirtilmemiştir; sorumlu yazarın e-posta adresi iletişim için kullanılmalıdır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin yayınlanma yılı 2017’dir (Uyarlama çalışması). Kullanım izinleri ve ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar Samet Köse ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik çalışmalarda kullanım genellikle kaynak gösterilmesi şartıyla mümkündür.

Orijinal makaleye erişim linki: tandfonline.com

Makalenin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: turkish-version-of-the-bradford-somatic-inventory-turkish-bsi-44-toad.pdf

Kaynaklar

Kose, S., Tekintas, N. S., Durmus, F. B., Akin, E. & Sayar, K. (2017). Reliability, Validity, And Factorial Structure of The Turkish Version of The Bradford Somatic Inventory (Turkish BSI-44) in A University Student Sample. Psychiatry and Clinical Psychopharmacology, 27 (1), 62-69. DOI: 10.1080/24750573.2017.1293245

Bradford Somatik Envanteri’nin Türkçe Versiyonu Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ancak kaynak içerikte ölçek maddeleri sağlanmamıştır.

Kaynak içerikte Bradford Somatik Envanteri’nin Türkçe Versiyonu’na ait maddeler listelenmemiştir. Maddelere erişim için lütfen kaynak makaleye başvurunuz.