Hasta Sağlık Anketi- Somatik, Anksiyete ve Depresyon Belirtileri Ölçeği

Özet

Hasta Sağlık Anketi- Somatik, Anksiyete ve Depresyon Belirtileri Ölçeği (PHQ-SADS), birinci basamak sağlık hizmetleri ayarlarında yaygın olarak görülen üç temel psikiyatrik belirti grubunu hızlı ve etkin bir şekilde taramak amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçek, bireylerin son iki hafta içinde deneyimlediği somatik yakınmaları, anksiyete düzeylerini ve depresif semptomların şiddetini eş zamanlı olarak değerlendirmeyi hedefler. Türkçeye adaptasyonu ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi, ölçeğin Türkiye popülasyonunda geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanılabileceğini göstermiştir.

Ölçek, klinisyenlere ve araştırmacılara, ruh sağlığı bozukluklarının erken teşhisi ve tedaviye yanıtın izlenmesi konularında önemli veriler sunar. PHQ-SADS, tek bir araçla çoklu bozukluk alanlarını kapsayarak, yaygın komorbidite durumlarının değerlendirilmesine olanak tanır.

Anahtar Kelimeler

Hasta Sağlık Anketi, PHQ-SADS, Somatik Belirtiler, Anksiyete, Depresyon, Tarama Ölçeği, Psikometrik Özellikler, Türkçe Geçerlik.

Yazarlar

Güleç, M. Y., Güleç, H., Şimşek, G., Turhan, M., Sünbül, E. A.

Amaç

Hasta Sağlık Anketi- Somatik, Anksiyete ve Depresyon Belirtileri Ölçeği’nin temel amacı, klinik ve araştırma ortamlarında, özellikle birinci basamak sağlık hizmetlerinde, bireylerdeki somatik şikayetler, yaygın anksiyete bozukluğu ve majör depresif bozukluk belirtilerinin şiddetini ve varlığını hızlıca taramaktır. Ölçek, bu üç komorbid durumu tek bir araçla değerlendirerek zaman ve kaynak verimliliği sağlar.

Ölçeğin geliştirme ve adaptasyon çalışması, orijinal PHQ-SADS yapısının Türk kültürüne ve diline uygunluğunu test etmeyi ve geçerli bir kesme noktası belirleyerek klinik tanı koymaya yardımcı olacak bir tarama aracı sunmayı amaçlamıştır. Bu sayede, ruh sağlığı sorunlarının erkenden tespit edilerek uygun sevk ve tedavi süreçlerinin başlatılması hedeflenmiştir.

Yapı

PHQ-SADS, doğası gereği çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Ölçülen temel yapı, birbiriyle ilişkili ancak ayrışabilen üç ana psikopatoloji alanını kapsamaktadır: Somatik Belirtiler, Anksiyete Belirtileri (Genelleştirilmiş Anksiyete Bozukluğu belirtileri) ve Depresif Belirtiler (Majör Depresif Bozukluk belirtileri).

Bu üç alt ölçek, genellikle psikiyatrik bozukluklarda görülen yüksek komorbiditeyi yansıtacak şekilde tasarlanmıştır. Ölçek, sadece belirtilerin varlığını değil, aynı zamanda belirtilerin son iki haftalık dönemdeki şiddetini ve sıklığını da değerlendirerek, bireyin mevcut psikolojik yükünü kapsamlı bir şekilde ortaya koyar.

Geçerlik

Güleç ve arkadaşları (2012) tarafından yürütülen Türkçe adaptasyon çalışmasında, PHQ-SADS’ın yapısal ve ölçüt geçerliliği incelenmiştir. Yapılan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), ölçeğin teorik olarak beklenen üç faktörlü yapısının (Somatik, Anksiyete ve Depresyon) Türk örnekleminde de iyi bir uyum sergilediğini göstermiştir.

Ölçüt geçerliliği kapsamında, ölçeğin alt bileşenlerinin altın standart kabul edilen diğer klinik tanı araçlarıyla güçlü korelasyonlar gösterdiği bildirilmiştir. Bu bulgular, PHQ-SADS’ın klinik tanı koymada ve tarama amaçlı kullanımda geçerli bir araç olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık (Cronbach Alfa) ve zamana yayılmış kararlılık (test-tekrar test) yöntemleriyle değerlendirilmiştir. Türkçe PHQ-SADS’ın genel iç tutarlılık katsayısı oldukça yüksek bulunmuştur, bu da ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Alt ölçekler bazında da yüksek iç tutarlılık değerleri elde edilmiştir. Örneğin, depresyon alt ölçeği için Cronbach Alfa katsayısı .80’in üzerinde, anksiyete ve somatik alt ölçekler için de kabul edilebilir düzeyde güvenirlik katsayıları rapor edilmiştir. Bu sonuçlar, ölçeğin klinik uygulamalarda ve araştırmalarda güvenle kullanılabileceğini teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Türkçe PHQ-SADS’ın faktör yapısını incelemek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Analiz sonuçları, ölçeğin orijinal yapısında öngörülen üç boyutlu modelin (Somatik Belirtiler, Anksiyete Belirtileri ve Depresyon Belirtileri) veriyle uyumlu olduğunu göstermiştir.

Bu üç faktörlü yapı, ilgili literatürle tutarlı olup, Hasta Sağlık Anketi’nin farklı psikopatoloji alanlarını ayırt etme yeteneğini güçlendirmektedir. Faktör yüklerinin yüksek olması, her maddenin kendi alt ölçeğini güçlü bir şekilde temsil ettiğini kanıtlamıştır.

Enstrüman

Test Type: Geliştirme (Orijinal PHQ’nun Türkçe versiyonunun psikometrik özelliklerinin incelenmesi ve adaptasyonu)

Format: Öz bildirim ölçeği. Maddeler Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanılarak yanıtlanır.

Language Available: Türkçe (Türkçe adaptasyonu yapılmıştır).

Population Group: Klinik Popülasyon ve Toplum Örneklemi (Genellikle birinci basamak sağlık hizmeti başvuranları).

Age Group: Yetişkinler.

Population Details: Türkiye’deki üniversite hastanelerinin psikiyatri ve birinci basamak polikliniklerine başvuran hastalar üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Methodology: Bireyin son iki haftalık dönemde yaşadığı belirtilerin sıklığına göre puanlama yapılır. Yüksek puanlar, ilgili belirti alanında daha yüksek şiddeti veya bozukluk riskini işaret eder.

Anahtar Kelimeler

PHQ, Tarama Aracı, Klinik Değerlendirme, Somatik Şikayetler, Ruh Sağlığı, Psikometrik Analiz, Komorbidite.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Medine Yazici Güleç ([email protected])

İzinler, Ücret ve Test Yılı

PHQ-SADS’ın orijinal versiyonu genellikle halka açık ve ücretsizdir; ancak Türkçe uyarlamasının kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Sorumlu Yazar: Medine Yazici Güleç. İletişim e-posta adresi: [email protected].

Ölçeğin Türkçe psikometrik özelliklerinin yayınlandığı yıl: 2012.

Orijinal makaleye erişim bağlantısı aşağıdadır: 02107dzi3-y-https-ac-els–cdn-com.proxy2.marmara-elibrary.com.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: patient-health-questionnaire-somatic-anxiety-and-depressive-symptoms-toad.pdf

Kaynaklar

Güleç, M. Y., Güleç, H., Şimşek, G., Turhan, M., & Sünbül, E. A. (2012). Psychometric properties of the Turkish version of the patient health questionnaire–somatic, anxiety, and depressive symptoms. Comprehensive psychiatry, 53(5), 623-629.

Hasta Sağlık Anketi- Somatik, Anksiyete ve Depresyon Belirtileri Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır.