Sosyal İletişim Kontrol Listesi Revize-Okulöncesi Türkçe Versiyonu

Özet

Sosyal İletişim Kontrol Listesi Revize-Okulöncesi Türkçe Versiyonu, okul öncesi çağdaki çocuklarda otizm spektrum bozukluğu (OSB) ile ilişkili sosyal iletişim ve etkileşim zorluklarını taramak amacıyla geliştirilmiş uluslararası bir aracın Türkçe diline uyarlama çalışmasıdır. Bu araç, özellikle sosyal iletişim alanındaki gelişimsel gecikmeleri tespit ederek, erken müdahale süreçlerine rehberlik etmeyi amaçlamaktadır. Ölçeğin Türkçe versiyonunun geçerlik ve güvenirlik çalışmaları Bahadır İnan tarafından 2019 yılında Ankara Üniversitesi’nde tamamlanan yüksek lisans tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Çalışma, ölçeğin Türkiye bağlamında psikometrik açıdan sağlam bir tarama aracı olarak kullanılabileceğini göstermeyi hedeflemiştir.

Anahtar Kelimeler

Sosyal İletişim Kontrol Listesi, Otizm Spektrum Bozukluğu, Okul Öncesi, Tarama Aracı, Türkçe Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Erken Tanı.

Yazarlar

Bahadır İnan

Amaç

Ölçeğin temel amacı, 2-5 yaş aralığındaki çocuklarda sosyal iletişim alanındaki becerilerin gelişim düzeyini ve olası yetersizlikleri hızlı ve güvenilir bir şekilde değerlendirmektir. Bu kontrol listesi, klinik ortamlarda ve eğitim kurumlarında, OSB riskini belirleme sürecinde bir ön tarama aracı olarak hizmet vermektedir.

Türkçe adaptasyon çalışmasının özel amacı, orijinal ölçeğin yapısal bütünlüğünü ve psikometrik kalitesini koruyarak, Türk kültürüne ve diline uygun, geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı sağlamaktır. Böylece, Türkiye’deki uzmanlar (klinik psikologlar, çocuk psikiyatristleri ve özel eğitimciler) için standardize edilmiş bir değerlendirme aracı oluşturulmuştur.

Yapı

Sosyal İletişim Kontrol Listesi, temelde Sosyal İletişim ve karşılıklı sosyal etkileşim yapısını ölçmektedir. Bu yapı, üç ana bileşeni içerir: sosyal-duygusal karşılıklılık, sözel olmayan iletişim davranışları (göz teması, jestler, mimikler) ve ilişkileri sürdürme ve geliştirmede kullanılan beceriler.

Ölçek, bu davranışları ebeveyn veya birincil bakıcı gözlemleri üzerinden değerlendirir. Maddeler, çocuğun sosyal ortamlara katılımı, duygusal paylaşımı ve iletişim girişimlerindeki niteliği ve niceliği hakkında bilgi toplayarak, otizm spektrum bozukluğunun çekirdek semptomlarına odaklanır.

Geçerlik

Sosyal İletişim Kontrol Listesi’nin Türkçe versiyonunun geçerlik çalışmaları, İnan (2019) tarafından yüksek lisans tezinde ayrıntılı olarak sunulmuştur. Bu çalışma, ölçeğin sosyal iletişim yapısını doğru bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaya yönelik yapı geçerliği, ölçüt bağımlı geçerlik ve ayırt edici geçerlik analizlerini içermiştir.

Geçerlik analizleri, ölçeğin klinik olarak OSB tanısı almış çocukları, tipik gelişim gösteren çocuklardan anlamlı düzeyde ayırabildiğini göstermiştir. Bu bulgular, ölçeğin Türkiye popülasyonunda tarama amacıyla kullanımının bilimsel dayanağını oluşturmaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, Bahadır İnan’ın tezinde detaylandırılmıştır. Güvenirlik, ölçeğin ölçtüğü özellikler açısından tutarlı ve kararlı sonuçlar verme yeteneğini gösterir. Bu kapsamda, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) hesaplanmış ve ölçek maddelerinin birbiriyle ne kadar uyumlu olduğu incelenmiştir.

Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin aynı temel yapıyı ölçmede başarılı olduğunu gösterir. Adaptasyon çalışmasında ayrıca test-tekrar test güvenilirliği gibi kararlılık ölçümlerinin de yapıldığı varsayılmaktadır. Bu analizler, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar üretebildiğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Türkçe uyarlama sürecinin önemli bir aşaması olarak, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk kültürüne ve diline uygunluğu Faktör Analizi yöntemleriyle test edilmiştir. Bu analizler, ölçek maddelerinin teorik olarak beklenen alt boyutlar altında gruplanıp gruplanmadığını kontrol etmiştir.

Faktör analizi sonuçları, Sosyal İletişim Kontrol Listesi’nin çok boyutlu yapısının Türkçe versiyonda da korunduğunu ve ölçeğin yapısal geçerliğine katkı sağladığını göstermektedir. Bu, uygulayıcıların ölçeğin sonuçlarını yorumlarken orijinal teorik çerçeveyi kullanmaya devam edebileceği anlamına gelir.

Araç

Test Type: Uyarlama ve Tarama Kontrol Listesi

Format: Ebeveyn/Bakıcı Raporu Temelli Kontrol Listesi. (Derecelendirme formatı için tezin orijinal metnine bakılmalıdır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Otizm Spektrum Bozukluğu riski taşıyan veya gelişimsel gecikme gösteren çocuklar.

Age Group: Okul Öncesi Çağ (Tipik olarak 2-5 yaş).

Population Details: Türkiye genelinde seçilmiş, klinik ve tipik gelişim gösteren çocuklardan oluşan örneklem grubu.

Test Methodology: Sistematik gözlem ve raporlamaya dayalı, davranışsal belirtileri değerlendiren standardize edilmiş bir tarama aracıdır.

Anahtar Kelimeler

Erken Müdahale, Gelişimsel Psikoloji, Ankara Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, Sosyal Etkileşim, Tarama, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Ankara Üniversitesi, Ankara, Türkiye.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2019 yılında tamamlanmıştır. Ölçeğin akademik veya ticari kullanımı için gerekli izinlerin, sorumlu yazar Bahadır İnan’dan ve Ankara Üniversitesi’nden talep edilmesi gerekmektedir. Kullanım ücretleri ve telif hakları, orijinal ölçeğin sahibinin ve uyarlayıcının politikalarına tabidir.

Kaynaklar

İnan, B. (2019). Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklar için Sosyal İletişim Kontrol Listesi’nin Türkçeye uyarlama ve geçerlik-güvenirlik çalışması [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi, Ankara.

Yüksek Lisans Tez Bağlantısı: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: sosyal-iletisim-kontrol-listesi-revize-okuloncesi-turkce-versiyonu-toad.pdf

Sosyal İletişim Kontrol Listesi Revize-Okulöncesi Türkçe Versiyonu Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, orijinal kaynak içerikte sağlanmamıştır. Ölçek maddelerine ve puanlama detaylarına erişim için, yukarıda belirtilen yüksek lisans tezinin incelenmesi gerekmektedir.