Bradburn Duygulanım Dengesi Ölçeği

Özet

Bradburn Duygulanım Dengesi Ölçeği (BDDÖ), orijinal olarak Norman M. Bradburn tarafından 1960’larda geliştirilen Duygulanım Dengesi Ölçeği’nin (Affect Balance Scale – ABS) Türkçe diline uyarlanmış versiyonudur. Bu ölçek, bireylerin genel psikolojik iyi oluş düzeylerini ve mutluluk algılarını değerlendirmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçeğin temel mantığı, son dönemde deneyimlenen olumlu ve olumsuz duygusal durumların frekansını ölçerek aralarındaki dengeyi tespit etmeye dayanır. Okur ve Totan (2019) tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültüründe ve dili bağlamında geçerlik ve güvenirlik özelliklerini incelemeyi hedeflemiştir.

Ölçek, pozitif ve negatif duygulanım boyutlarını bağımsız olarak ele alarak, bireyin yaşam kalitesini tek bir mutluluk ya da mutsuzluk ekseninde değil, bu iki kutbun etkileşimi üzerinden anlamlandırmaktadır. Bu adaptasyon çalışması, özellikle psikolojik iyi oluş araştırmalarında kullanılabilecek, kültürel açıdan geçerli ve güvenilir bir araç sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Bradburn Duygulanım Dengesi Ölçeği, Psikolojik iyi oluş, Duygulanım Dengesi, Mutluluk, Duygulanım, Ölçek Uyarlama, Pozitif Duygulanım, Negatif Duygulanım.

Yazarlar

Sinan Okur, Tuncay Totan.

Amaç

Bradburn Duygulanım Dengesi Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin deneyimledikleri olumlu ve olumsuz duygusal durumların göreceli frekansını ölçmek suretiyle, onların genel psikolojik iyi oluş düzeylerini saptamaktır. Ölçek, özellikle bireyin son zamanlarda (genellikle son birkaç hafta içinde) yaşadığı duygusal deneyimlere odaklanır. Bu ölçüm, sadece duygusal durumun yoğunluğunu değil, aynı zamanda bu durumların ne sıklıkla yaşandığını da belirleyerek kapsamlı bir değerlendirme sunar.

Türkçe uyarlama çalışmasını gerçekleştiren Okur ve Totan (2019), bu ölçeği Türk örnekleminde geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kazandırmayı amaçlamıştır. Bu sayede, Türkiye’deki psikoloji ve sosyal bilimler araştırmacılarının, mutluluk ve duygusal denge konularında uluslararası standartlarda bir araç kullanabilmesi hedeflenmiştir. Ölçek, klinik olmayan popülasyonlarda bireysel farklılıkları anlamak ve çeşitli müdahale programlarının duygusal denge üzerindeki etkilerini izlemek için kritik bir araçtır.

Yapı

Bradburn Duygulanım Dengesi Ölçeği, kuramsal olarak iki ana faktör üzerine kurulmuştur: Pozitif Duygulanım (Positive Affect) ve Negatif Duygulanım (Negative Affect). Ölçeğin kurucusu Bradburn, bu iki boyutun birbirinin basit bir zıttı olmadığını, aksine bağımsız olarak işlediğini öne sürmüştür. Bu, bir bireyin aynı anda hem yüksek düzeyde pozitif hem de yüksek düzeyde negatif duygulanım yaşayabileceği anlamına gelir.

Ölçeğin temel yapısı, bireyin genel iyi oluş düzeyini (Duygulanım Dengesi Skoru) bu iki bağımsız skorun farkı olarak hesaplamaya dayanır. Duygulanım Dengesi = Pozitif Duygulanım Skoru – Negatif Duygulanım Skoru formülüyle elde edilen bu skor, bireyin yaşamında olumlu deneyimlerin olumsuz deneyimlere göre ne kadar ağır bastığını gösteren merkezi bir ölçüttür. Bu yapı, duygusal yaşamın karmaşıklığını tek boyutlu bir eksende indirgemekten kaçınır ve iyi oluşun çok boyutlu doğasını yansıtır.

Geçerlik

Bradburn Duygulanım Dengesi Ölçeği’nin Türkçe uyarlama çalışmasında (Okur & Totan, 2019) geçerlik analizleri, ölçeğin Türk kültüründe ölçmek istediği yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü belirlemek amacıyla yapılmıştır. Her ne kadar kaynak içerikte spesifik Geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, uyarlama sürecinde genellikle yapı geçerliği, ölçüt bağımlı geçerlik ve ayırt edici geçerlik çalışmaları yürütülür.

Yapı geçerliği, ölçeğin teorik olarak beklenen iki faktörlü yapıyı (Pozitif ve Negatif Duygulanım) ne ölçüde koruduğunu Faktör Analizi yöntemleriyle test etmeyi içerir. Orijinal Bradburn ölçeğinin güçlü kuramsal temeli göz önüne alındığında, uyarlama çalışmasında da iki faktörlü yapının korunduğu varsayılmaktadır. Ölçek maddelerinin ilgili boyutlarla yüksek korelasyon göstermesi ve iki boyutun birbirinden ayrışması, ölçeğin yapısal geçerliğine işaret eder.

Güvenirlik

Kaynak içerikte doğrudan Güvenirlik değerleri belirtilmemiştir; ancak akademik bir uyarlama çalışmasında, ölçeğin zamana karşı tutarlılığı ve iç tutarlılığı mutlaka incelenmelidir. Tipik olarak, Bradburn Duygulanım Dengesi Ölçeği’nin güvenirlik analizi, Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı ve test-tekrar test güvenilirliği yöntemleriyle gerçekleştirilir.

Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçeğin aynı alt boyuttaki maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir. Pozitif ve Negatif Duygulanım alt ölçekleri için ayrı ayrı hesaplanan Cronbach Alfa değerlerinin kabul edilebilir düzeyde (genellikle 0.70 ve üzeri) olması beklenir. Ayrıca, test-tekrar test güvenilirliği, ölçeğin kısa bir zaman aralığında uygulandığında tutarlı sonuçlar verdiğini doğrulayarak ölçeğin kararlılığını ortaya koyar.

Faktör Analizi

Bradburn Duygulanım Dengesi Ölçeği’nin Türkçe uyarlamasında (Okur & Totan, 2019) gerçekleştirilen Faktör Analizi, ölçeğin orijinal yapısını koruyup korumadığını belirlemek için kritik öneme sahiptir. Orijinal ölçek, 5 maddelik Pozitif Duygulanım ve 5 maddelik Negatif Duygulanım olmak üzere iki bağımsız faktörden oluşmaktadır.

Uyarlama çalışmasında genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılır. DFA, verilerin Bradburn’ün öngördüğü iki faktörlü model ile ne kadar uyumlu olduğunu test eder. Beklenen sonuç, ölçeğin iki faktörlü yapısının Türk örnekleminde de iyi uyum indeksleri göstermesidir. Bu analiz, Pozitif ve Negatif Duygulanım maddelerinin kendi faktörlerine yüksek, diğer faktöre ise düşük yüklenim gösterdiğini teyit etmelidir. Bu başarı, ölçeğin kültürel eşdeğerliğini ve yapısal geçerliğini kanıtlar.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Likert tipi derecelendirme veya evet/hayır formatı (Orijinal ölçek genellikle son zamanlardaki deneyim sıklığını ölçen basit bir format kullanır, ancak derecelendirme bilgisi kaynakta eksi (-) olarak belirtilmiştir. Genellikle “Hiç”, “Bazen”, “Çok Sık” gibi frekans bazlı derecelendirme kullanılır.)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Yetişkinler (Adaptasyon çalışması genellikle üniversite öğrencileri veya genel yetişkin popülasyonu üzerinde gerçekleştirilir.)

Age Group: 18 yaş ve üzeri

Population Details: Psikolojik iyi oluş ve duygusal denge düzeylerini araştıran genel popülasyon. (Okur ve Totan’ın çalışması için spesifik örneklem bilgisi kaynakta yer almamaktadır.)

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Bireylerin son dönemde yaşadıkları duygusal deneyimlerin sıklığını işaretlemeleri beklenir.

Anahtar Kelimeler

Duygulanım Dengesi, Yaşam Kalitesi, Psikometri, Geçerlik, Güvenirlik, Faktör Analizi, Pozitif Psikoloji.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Sinan Okur

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Belirtilmemiştir. (Yazışma adresi, yazarın Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi’nde yayınlanan makaledeki kurum adresidir.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bradburn Duygulanım Dengesi Ölçeği (BDDÖ), akademik araştırmalarda kullanıma açık bir ölçek olup, Türkçe uyarlaması Okur ve Totan tarafından 2019 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik ve eğitim amaçlı kullanımları genellikle ücretsizdir, ancak ticari veya klinik amaçlı kullanımlarda orijinal telif hakları (Norman M. Bradburn) veya uyarlamayı yapan yazarlardan izin alınması gerekebilir.

Testin yayımlanma yılı (Türkçe uyarlama): 2019.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: bradburn-duygulanim-dengesi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Okur, S. ve Totan, T. (2019). Psikolojik iyi oluşu değerlendiren Bradburn Duygulanım Dengesi Ölçeğinin Türkçede incelenmesi. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(2), 1-12.

Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden ulaşım sağlanabilir: dergipark.org.tr

Bradburn Duygulanım Dengesi Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way. (Not provided in the source content. Standard Bradburn ABS items, which typically ask about experiences in the last few weeks, are listed below as they are crucial for the scale entry.)

Kaynak içerikte ölçek maddeleri doğrudan sunulmamıştır. Bradburn Duygulanım Dengesi Ölçeği genellikle 10 maddeden oluşur. Aşağıda, ölçeğin genel yapısını gösteren örnek maddeler listelenmiştir (Kesin Türkçe uyarlama metni için makaleye başvurulmalıdır):

• Pozitif Duygulanım Maddeleri (Örnek Yapı):
  • Son zamanlarda işlerin yolunda gittiğini hissettiniz mi?
  • Son zamanlarda bir şeyde özellikle ilgili veya ilgili hissettiniz mi?
  • Son zamanlarda her şeyin istediğiniz gibi olduğunu hissettiniz mi?
  • Son zamanlarda çok mutlu hissettiniz mi?
  • Son zamanlarda bir şeyden gurur duydunuz mu?
• Negatif Duygulanım Maddeleri (Örnek Yapı):
  • Son zamanlarda gergin hissettiniz mi?
  • Son zamanlarda çok yalnız hissettiniz mi?
  • Son zamanlarda huzursuz ya da uykusuz hissettiniz mi?
  • Son zamanlarda canınız sıkkın ya da depresif hissettiniz mi?
  • Son zamanlarda eleştirildiğinizi hissettiniz mi?

Cevaplar genellikle “Evet” veya “Hayır” şeklindedir.