Bracken Temel Kavram Ölçeği-III: Alıcı Formu (BTKÖ-III: A)

Özet

Bracken Temel Kavram Ölçeği-III: Alıcı Formu (BTKÖ-III: A), okul öncesi dönemdeki çocukların temel kavram bilgisini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş, uluslararası alanda kabul görmüş bir psikolojik testin Türkçe adaptasyonudur. Bu form, özellikle okul öncesi eğitimi alan 60 ila 71 aylık çocukların dil gelişimlerinin ve bilişsel yeteneklerinin önemli bir göstergesi olan alıcı dil becerilerini ölçmeye odaklanmaktadır. Ölçeğin uyarlama çalışması Angın, Arı, Deniz ve Hamarta (2016) tarafından gerçekleştirilmiş olup, elde edilen sonuçlar ölçeğin Türk kültürüne uygun olarak geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir.

BTKÖ-III: A, çocukların büyüklük, miktar, zaman, yön, renk ve şekil gibi kritik temel kavramlara ne ölçüde hakim olduğunu belirleyerek, eğitimciler ve psikologlar için erken müdahale programlarının planlanmasında temel veri sunmayı amaçlamaktadır. Ölçek, özellikle erken çocukluk döneminde kavram gelişimindeki olası gecikmeleri tespit etme açısından büyük önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Bracken Temel Kavram Ölçeği, BTKÖ-III: A, Temel Kavramlar, Alıcı Dil, Okul Öncesi Çocuklar, Psikometrik Değerlendirme, Kavram Gelişimi.

Yazarlar

Duriye Esra Angın, Ramazan Arı, Mehmet Engin Deniz, Erdal Hamarta.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, 60-71 aylık Türk çocuklarının alıcı dil becerileri bağlamında temel kavram bilgisi düzeylerini standardize edilmiş bir yöntemle ölçmek ve değerlendirmektir. Temel kavramlar, çocukların akademik başarılarının ve çevreleriyle etkileşimlerinin temelini oluşturduğundan, bu ölçek erken dönemde kavram gelişimindeki güçlü ve zayıf yönleri belirlemek için hayati bir araçtır.

Ölçek, eğitim programlarının bireyselleştirilmesi, özel öğrenme güçlüğü riski taşıyan çocukların erken tanılanması ve dil gelişimine yönelik müdahale stratejilerinin geliştirilmesi için gerekli tanısal bilgileri sağlamak üzere tasarlanmıştır. BTKÖ-III: A, uygulayıcılara çocukların okul olgunluğuna ulaşma süreçlerini izleme imkanı sunar.

Yapı

BTKÖ-III: A, genellikle bilişsel psikoloji ve dil gelişimi teorileri kapsamında incelenen “Temel Kavramlar” yapısını ölçer. Bu yapı, çocuğun dili anlama yeteneği aracılığıyla nesneler, olaylar ve ilişkiler hakkındaki soyut bilgiyi organize etme biçimini ifade eder. Ölçek, genellikle aşağıdaki temel kavram alanlarını kapsayan alt testlerden oluşur:

• Renkler ve Şekiller (Örn: kırmızı, kare)
• Miktar ve Sayı (Örn: çok, az, iki)
• Yön ve Konum (Örn: üstünde, altında, sağ)
• Zaman ve Sıra (Örn: önce, sonra, şimdi)
• Büyüklük ve Karşılaştırma (Örn: büyük, küçük, aynı)
• Nitelik ve Duygu (Örn: mutlu, soğuk, temiz)

Bu kavramlar, okul öncesi müfredatının temelini oluşturur ve okuma, matematik ve mantıksal düşünme gibi daha karmaşık akademik becerilerin kazanılması için ön koşuldur. Ölçek, çocuğun bu kavramları sözel olarak ifade etmesini değil, sunulan görsel uyaranlar arasından doğru olanı seçerek kavramı anladığını göstermesini gerektirir (alıcı form).

Geçerlik

Angın ve arkadaşları (2016) tarafından yürütülen adaptasyon çalışmasında, ölçeğin Türk kültürü ve dil yapısı için uygunluğunu sağlamak amacıyla detaylı geçerlik analizleri yapılmıştır. Çalışma, ölçeğin ölçtüğü yapıyı doğru bir şekilde temsil ettiğini kanıtlamaya odaklanmıştır.

Uyarlama sürecinde genellikle içerik geçerliği (uzman görüşleri ile madde çevirilerinin kültürel uygunluğu), yapı geçerliği (faktör analizi ile teorik yapının doğrulanması) ve ölçüt bağımlı geçerlik (başka benzer ölçeklerle korelasyon) yöntemleri kullanılır. Çalışmanın detaylı geçerlik katsayıları, Angın et al. (2016) makalesinde belirtilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla adaptasyon çalışmasında çeşitli güvenirlik yöntemleri kullanılmıştır. Güvenirlik analizleri, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde gruplarıyla benzer sonuçlar üretme yeteneğini göstermiştir.

Yapılan çalışmada genellikle iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanmıştır. Yüksek bir iç tutarlılık katsayısı, ölçekteki tüm maddelerin aynı temel kavram yapısını ölçtüğünü gösterir. Ayrıca, ölçeğin zaman içindeki kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik analizleri de uygulanmış olabilir. Spesifik güvenirlik değerleri için kaynak makaleye başvurulmalıdır.

Faktör Analizi

BTKÖ-III: A’nın Türk örneklemindeki yapısal geçerliğini incelemek için Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin orijinal yapısında bulunan temel kavram alanlarının (renk, miktar, zaman vb.) Türk çocukları örnekleminde de benzer şekilde ayrışıp ayrışmadığını doğrulamayı amaçlamıştır.

Angın ve arkadaşları tarafından yapılan çalışmada, ölçeğin çok boyutlu yapısının Türk kültürü için uygun olup olmadığı incelenmiş ve elde edilen faktör yapısının Bracken’in teorik çerçevesiyle tutarlı olduğu sonucuna varılmıştır. Bu analizler, ölçeğin temel kavram yapısını başarılı bir şekilde ölçtüğünü desteklemektedir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Bireysel uygulama gerektiren, alıcı dil becerilerine dayalı görsel seçim formatı.

Language Available: Türkçe

Population Group: Okul Öncesi Çocuklar

Age Group: 60-71 aylık çocuklar (5-6 yaş)

Population Details: Türkiye’deki okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden çocuklar.

Test Methodology: Görsel uyaranlar kullanılarak çocuğun söylenen temel kavramı işaretlemesi veya seçmesi istenir. Puanlama, doğru cevap sayısına göre yapılır ve standart puanlara dönüştürülerek çocuğun kavram bilgisi düzeyi belirlenir.

Anahtar Kelimeler

Bilişsel Değerlendirme, Gelişimsel Tarama, Erken Çocukluk, Temel Kavramlar, Duriye Esra Angın, Adnan Menderes Üniversitesi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar Duriye Esra Angın)

Correspondence Address: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Sorumlu Yazar: Duriye Esra Angın. Ölçeğin ticari kullanımı ve uygulanması, orijinal geliştiricisi olan Bracken ve yayıncısı ile Türk adaptasyonunu yapan yazarların izinlerine tabidir.

Test Yılı (Adaptasyon Çalışması): 2016.

Ücret: Ölçeğin kullanım ücreti ve materyal temini için ilgili kurumlarla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF’i aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: bracken-temel-kavram-olcegi-iii-alici-formu-btko-iii-a-toad.pdf

Kaynaklar

Angın, E. D., Arı, R., Deniz, M. E. ve Hamarta, E. (2016). Bracken Temel Kavram Ölçeği-III: Alıcı Formu (BTKÖ-III: A)’nun 60-71 aylık çocuklar için geçerlik ve güvenirlik çalışması. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 7, 73-83.

Bracken Temel Kavram Ölçeği-III: Alıcı Formu (BTKÖ-III: A) Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler ticari ve telif hakkı koruması altında olduğundan, genellikle sadece test materyali ile birlikte lisanslı uygulayıcılara sunulmaktadır.