Bracken Temel Kavram Ölçeği

Özet

Bu giriş, Bracken Temel Kavram Ölçeği – Gözden Geçirilmiş Formunun (BTKÖ-GZF) altı yaş grubu çocuklar için Türkçe’ye uyarlama çalışmasını sunmaktadır. Ölçek, okul öncesi dönemdeki çocukların temel kavram gelişim düzeylerini ve okul olgunluğu düzeylerini ölçmeyi amaçlamaktadır. Uyarlama çalışması, Bütün Ayhan ve Aral (2007) tarafından gerçekleştirilmiş olup, ölçeğin psikometrik özelliklerinin (geçerlik ve güvenirlik) Türk kültürü bağlamında incelenmesini içermiştir. Geçerlik analizleri ölçüt geçerliği ile, güvenirlik analizleri ise Kuder Richardson 20 katsayısı ve test-tekrar test korelasyonu ile yapılmıştır. Çalışmanın bulguları, ölçeğin altı yaş çocuklarının kavram gelişimini değerlendirmek için geçerli ve güvenilir bir araç olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Bracken Temel Kavram Ölçeği, kavram gelişimi, okul olgunluğu, uyarlama, psikometrik özellikler, Kuder Richardson 20, geçerlik.

Yazarlar

Aynur Bütün Ayhan, Neriman Aral.

Amaç

Bracken Temel Kavram Ölçeği’nin temel amacı, okul öncesi dönemdeki çocukların bilişsel gelişimlerinin kritik bir bileşeni olan temel kavram bilgisini ve okul olgunluğu düzeylerini belirlemektir. Bu uyarlama çalışması, özellikle altı yaş grubu Türk çocuklarının kavram gelişimlerini sistematik ve standart bir şekilde değerlendirebilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı sağlamayı hedeflemiştir. Ölçek, çocukların hangi kavram alanlarında güçlü veya zayıf olduklarını tespit ederek erken eğitim müdahaleleri için önemli bir temel oluşturur. Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin psikometrik yapısının Türk örnekleminde korunup korunmadığını test etmeyi de amaçlamıştır.

Yapı

BTKÖ-GZF, çocukların temel dil ve matematik kavramlarının edinimi üzerine odaklanan geniş bir temel kavram yelpazesini ölçmektedir. Ölçülen yapı, on bir ana kavram kategorisi (Renk, Harf, Sayı-sayma, Boyut, Karşılaştırma, Şekil, Yön-Konum, Bireysel-Sosyal Farkındalık, Yapı-Materyal, Miktar, Zaman-Sıralama) ve bunlardan türetilen genel bir Okul Olgunluğu Puanını kapsamaktadır. Bu kavramlar, çocuğun okul başarısı ve akademik öğrenme süreçlerine hazır oluşu için hayati öneme sahiptir. Ölçek, çocuğun günlük yaşamda karşılaştığı temel bilgileri ne ölçüde edindiğini değerlendirerek gelişimsel gecikmeleri tespit etmeye yardımcı olur.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, ölçüt geçerliği (criterion validity) yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu yöntemde, ölçekten elde edilen puanların dış bir ölçütle tutarlılığı analiz edilmiştir. Geçerlik analizlerinde, çocukların kavram gelişim düzeylerinin belirlenmesinde öğretmen değerlendirmeleri esas alınmıştır.

Yapılan analizler sonucunda, Bracken Temel Kavram Ölçeği – Gözden Geçirilmiş Formu’na göre kavram gelişimleri zayıf ve iyi olarak belirlenen çocukların, öğretmenler tarafından da benzer şekilde iyi ve zayıf olarak değerlendirildikleri saptanmıştır. Bu bulgu, ölçeğin kavram gelişimini ölçme yeteneğinin, dışsal ve bağımsız bir kriterle (öğretmen görüşleri) tutarlı olduğunu, dolayısıyla ölçüt geçerliğinin sağlandığını göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, iki temel yöntemle değerlendirilmiştir: iç tutarlılık analizi için Kuder Richardson 20 katsayısı (KR-20) ve zamana bağlı kararlılığı değerlendirmek için test-tekrar test korelasyonu.

• Güvenirlik çalışmaları sonucunda, BTKÖ-GZF alt testleri için KR-20 katsayısının .54 ile .91 arasında değiştiği belirlenmiştir. Bu aralık, alt testlerin genel olarak kabul edilebilir düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermekle birlikte, bazı alt testlerdeki düşük değerler (özellikle .54), o alt testlerin homojenliğinin daha dikkatli incelenmesini gerektirebilir.
• Ölçeğin zamana bağlı kararlı ölçümler verip vermediğini değerlendirmek için test-tekrar test korelasyonu hesaplanmıştır. Okul olgunluğu puanı için korelasyon .84, toplam kavram puanı için ise .87 olarak belirlenmiştir. Bu yüksek korelasyon değerleri, ölçeğin kararlılık güvenirliğinin güçlü olduğunu ve ölçümlerin zaman içinde tutarlı kaldığını işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasının özet içeriğinde faktör analizi sonuçlarına veya yapı geçerliğine dair spesifik bir bilgi sunulmamıştır. Ancak, ölçek on bir ayrı kavram kategorisinden oluşmakta olup, bu kategorilerin birleşimi bir “Toplam Kavram Puanı” ve “Okul Olgunluğu Puanı” sağlamaktadır.

Orijinal ölçeğin teorik yapısı göz önüne alındığında, Türk uyarlamasının da temel kavram bilgisini ölçen tek bir baskın faktör veya birbiriyle ilişkili birden fazla faktör (örneğin, dil kavramları, matematik kavramları) içermesi beklenir. İç tutarlılık analizlerinin alt testler bazında yapılmış olması, araştırmacıların ölçeğin çok boyutlu yapısını koruduğunu göstermektedir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Bireysel olarak uygulanan, standardize edilmiş kavram değerlendirme testi.

Language Available: Türkçe

Population Group: Normal gelişim gösteren çocuklar.

Age Group: Altı yaş grubu (60-72 aylık).

Population Details: Türkiye’deki altı yaş grubu çocuklar üzerinde norm çalışmaları ve psikometrik analizler yapılmıştır.

Test Methodology: Kavram bilgisini görsel ve sözel uyaranlarla ölçen, doğru/yanlış veya çoktan seçmeli formatta uygulanan bir yetenek testi. Derecelendirme sistemi hakkında detaylı bilgi verilmemiştir.

Anahtar Kelimeler

Bilişsel gelişim, kavram öğrenimi, okul olgunluğu, psikometri, uyarlama çalışması, güvenirlik, ölçüt geçerliği.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin uyarlama çalışması 2007 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımına dair izinler ve olası ücret bilgileri için sorumlu yazar Aynur Bütün Ayhan ile yukarıda belirtilen e-posta adresi aracılığıyla iletişime geçilmesi tavsiye edilmektedir.

Kaynaklar

Bütün Ayhan, A., ve Aral, N. (2007). Bracken Temel Kavram Ölçeği-gözden geçirilmiş formunun altı yaş çocukları için uyarlama çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 32, 42-51. (Makale bağlantısı: efdergi.hacettepe.edu.tr)

Orijinal PDF dökümanı buradan indirilebilir: bracken-temel-kavram-olcegi-toad.pdf

Bracken Temel Kavram Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

• Renk () :
• Harf () :
• Sayı-sayma () :
• Boyut () :
• Karşılaştırma () :
• Şekil () :
• Okul Olgunluğu Puanı () :
• Yön-Konum () :
• Birey.-Sosyal Farkındalık () :
• Yapı-Materyal () :
• Miktar () :
• Zaman- Sıralama () :